శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రపత్తి -4;-సి.హెచ్.ప్రతాప్

 సద్యోవికాసి సముదిత్త్వర సాంద్రరాగ
సౌరభ్యనిర్భర సరోరుహ సామ్యవార్తామ్ ।
సమ్యక్షు సాహసపదేషు విలేఖయంతౌ
శ్రీవేంకటేశ చరణౌ శరణం ప్రపద్యే
 
శ్రీవేంకటేశ్వర ప్రపత్తిలోని ఈ శ్లోకం భగవంతుని దివ్య చరణాల అద్భుత సౌందర్యాన్ని, వాటికి ఉన్న సహజసిద్ధమైన కోమలత్వాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. ఈ శ్లోకంలో కవి శ్రీనివాసుని పాదాలను అప్పుడే వికసించిన పద్మాలతో పోలుస్తూ, ఆ పద్మాల కంటే కూడా స్వామివారి పాదాలే మిన్న అని ఎంతో చమత్కారంగా వివరించారు. 'సద్యోవికాసి' అనగా అప్పుడే వికసించినది అని అర్థం. సూర్యోదయ వేళలో తామర పువ్వు ఏ విధంగా అయితే ఎంతో తాజాగా, నిర్మలంగా వికసిస్తుందో, స్వామివారి పాదాలు కూడా అంతటి నూతనత్వాన్ని, ప్రకాశాన్ని కలిగి ఉంటాయి. 'సముదిత్త్వర సాంద్రరాగ' అనగా ఆ పాదాలు ఎంతో గాఢమైన ఎరుపు రంగును (అరుణ వర్ణాన్ని) కలిగి ఉండి, చూసేవారి కళ్లకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగిస్తాయి. పద్మానికి ఉండే ఎరుపు కంటే స్వామి పాదాలలోని ఎరుపు రంగు మరింత లోతైనది, సహజమైనది. ఆ ఎరుపుదనం భక్తుల హృదయాల్లో భక్తి భావనను పెంచుతుంది.
ఆ పాదాలు 'సౌరభ్యనిర్భర' అంటే అపరిమితమైన దివ్య పరిమళంతో నిండి ఉన్నాయి. లోకంలో పద్మాలకు పరిమళం ఉంటుంది కానీ, అది తాత్కాలికం. అయితే వేంకటేశ్వరుని పాదాల నుండి వెలువడే సుగంధం శాశ్వతమైనది, ఆధ్యాత్మికమైనది. 'సరోరుహ సామ్యవార్తామ్' అంటే పద్మాలతో సమానమైనవి అనే మాట లేదా పోలిక. ఇక్కడే కవి ఒక గొప్ప సాహసాన్ని ప్రదర్శించారు. సాధారణంగా కవులు భగవంతుని పాదాలను పద్మాలతో పోలుస్తుంటారు. కానీ ఈ శ్లోకంలో, స్వామివారి పాదాల సౌందర్యం, రంగు, పరిమళం ముందు పద్మాలు ఎందుకు పనికిరావని పేర్కొన్నారు. ఆ పాదాల సోయగం ఎంతటిదంటే, తమతో తామర పువ్వులను పోల్చడమే ఒక 'సాహసపదేషు' అంటే సాహసంతో కూడిన పనిగా భావిస్తాయట. అంటే పద్మాలకు, స్వామి పాదాలకు పోలిక చెప్పడమే పద్మాలకు అతిశయోక్తి అని, అసలైన అందం పాదాలదే అని దీని అంతరార్థం. ఈ వినూత్న వర్ణన భగవంతుని పాదాల విశిష్టతను చాటి చెబుతుంది.
శ్రీనివాసుని పాదాలు 'సమ్యక్షు' అంటే అన్ని విధాలా పరిపూర్ణమైనవి. ఆ పాదాలను ఆశ్రయించడం వల్ల భక్తుడికి లభించే రక్షణ మరే ఇతర సాధనం వల్ల లభించదు. 'విలేఖయంతౌ' అంటే ఆ పాదాల సౌందర్యం పద్మాల గర్వాన్ని అణచివేస్తున్నట్లుగా కనిపిస్తుంది. భగవంతుని పాదాల కోమలత్వం ముందు పద్మాల మెత్తదనం కూడా తక్కువే. అటువంటి దివ్యమైన, నూతనంగా వికసించిన పద్మం వంటి అరుణ వర్ణ శోభితమైన, దివ్య పరిమళ భరితమైన శ్రీవేంకటేశ్వర చరణాలను నేను శరణు వేడుకుంటున్నాను అని భక్తుడు ప్రపత్తి చేస్తున్నాడు. శరణాగతి మార్గంలో భౌతిక సౌందర్యం కంటే ఆ పాదాల వెనుక ఉన్న అనుగ్రహం ముఖ్యం. భక్తుని హృదయ పీఠంపై ఆ పాదాలు నిలిచినప్పుడు, ఆ హృదయం కూడా ఒక పద్మంలా వికసిస్తుంది. పాదాల అరుణ వర్ణం భక్తుని చిత్తాన్ని భగవంతుని వైపు ఆకర్షిస్తుంది. ఆ పాదాల స్పర్శ పొందిన నేల కూడా పునీతమవుతుంది.
ఈ శ్లోకం ద్వారా భక్తుడు తన ఇంద్రియాలను భగవంతుని వైపు మళ్ళిస్తాడు. కళ్లకు ఆ పాదాల రంగు, ముక్కుకు ఆ పాదాల పరిమళం, మనస్సుకు ఆ పాదాల కోమలత్వం ఒక అనిర్వచనీయమైన అనుభూతిని ఇస్తాయి. సంసార తాపత్రయాలతో అలసిపోయిన జీవుడికి ఈ పాదాల దర్శనం ఒక చల్లని నీడ వంటిది. వేంకటాద్రి పైన కొలువై ఉన్న ఆ స్వామి చరణాలు కేవలం అలంకారప్రాయమైనవి కావు, అవి భక్తుల పాపాలను దహించే జ్ఞానాగ్నులు, దుఃఖాలను తుడిచే కరుణా కిరణాలు. నిత్యం ఈ శ్లోకాన్ని పఠించడం వల్ల భగవంతుని పాదాల పట్ల అనురాగం పెరుగుతుంది. ఆ పాదాలే సర్వస్వమని నమ్మి శరణు వేడిన వారికి స్వామి తప్పక అభయమిస్తాడు. ప్రకృతిలోని అత్యంత సుందరమైన వస్తువు పద్మం అయితే, ఆ పద్మానికి సైతం అందాన్ని ఇచ్చే మూలకారణం పరమాత్మ పాదాలే అని ఈ శ్లోకం మనకు గుర్తు చేస్తుంది. మనిషి తన అహంకారాన్ని వీడి ఆ దివ్య చరణాల చెంత చేరినప్పుడే అసలైన మోక్షం లభిస్తుంది.
భగవంతుని పాదాల చెంత ఉండే పుష్పం ఏ విధంగా సుగంధాన్ని వెదజల్లుతుందో, ఆ పాదాలను ఆశ్రయించిన భక్తుడి జీవితం కూడా అట్లే పరిమళభరితం అవుతుంది. ఆ పాదాలు భక్తుల పాలిట కల్పవృక్షాలు. శరణు కోరిన వారిని అవి ఎన్నటికీ వదలవు. లోకంలో ఉన్న పద్మాలు సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు మాత్రమే వికసిస్తాయి, కానీ స్వామివారి పాద పద్మాలు భక్తుల హృదయాల్లో ఎల్లప్పుడూ వికసించే జ్ఞాన జ్యోతులు. ఈ శ్లోకంలోని అలంకారాలు భగవంతుని పట్ల మనకున్న ప్రేమను, గౌరవాన్ని రెట్టింపు చేస్తాయి. సామాన్యమైన మానవ మేధస్సు ఊహించలేనంతటి లోతైన అర్థాలు ఈ పదాలలో నిక్షిప్తమై ఉన్నాయి. సౌందర్యం, పరిమళం, సుకుమారత్వం కలగలిసిన ఆ పాదాలు భక్తుని ఆధ్యాత్మిక యాత్రలో తొలి మెట్టు. ఆ మెట్టును చేరుకున్న వాడు జన్మరాహిత్యాన్ని పొందుతాడు. వేంకటేశ్వర ప్రపత్తిలో ఈ శ్లోకం ఒక ప్రత్యేకమైన స్థానాన్ని కలిగి ఉంది. భగవంతుని సౌందర్యాన్ని కీర్తిస్తూనే ఆయన కరుణను వేడుకోవడం ఇందులోని ప్రత్యేకత. చరణాల చెంత లొంగిపోవడం వల్ల భక్తుడు తనలోని అరిషడ్వర్గాలను జయించగలడు. అప్పుడే నిజమైన ఆత్మ సమర్పణ సాధ్యమవుతుంది. స్వామివారి పాదాల కాంతి అజ్ఞానమనే చీకటిని చీల్చి వేస్తుంది. ఈ అనంతమైన సౌందర్య సాగరాన్ని ధ్యానించే భక్తుడు చివరకు ఆ పరమాత్మలో ఐక్యం కావడం నిశ్చయం. ఆ పాదాల మహిమను వర్ణించడానికి భాష చాలదు, భావం సరిపోదు. కేవలం భక్తితో మాత్రమే ఆ దివ్యత్వాన్ని అనుభవించగలం.