శ్రీ వేంకటేశ్వర ప్రపత్తి -9:-సి.హెచ్.ప్రతాప్

 నిత్యానమద్విధి శివాది కిరీట కోటి
ప్రత్యుప్త దీప్త నవరత్నమహః ప్రరోహైః ।
నీరాజనావిధి ముదార ముపాదధానౌ
శ్రీవేంకటేశ చరణౌ శరణం ప్రపద్యే
శ్రీవేంకటేశ్వర ప్రపత్తిలోని ఈ శ్లోకం భగవంతుని పాదపద్మాల వైభవాన్ని అత్యంత సుందరంగా వర్ణిస్తుంది. నిత్యానమద్విధి శివాది కిరీటకోటి ప్రత్యుప్త దీప్త నవరత్నమహః ప్రరోహైః నీరాజనావిధి ముదార ముపాదధానౌ శ్రీవేంకటేశ చరణౌ శరణం ప్రపద్యే అనే ఈ శ్లోకం దైవ శరణాగతి ప్రాశస్త్యాన్ని చాటిచెబుతుంది. ఇక్కడ శ్రీనివాసుని చరణ కమలాలు కేవలం అవయవాలు కావు అవి సకల దేవతలకు ఆశ్రయ స్థానాలు అలాగే మోక్ష ప్రదాతలు. ఈ శ్లోకం ప్రధానంగా బ్రహ్మ రుద్రాది దేవతలు స్వామివారిని ఎలా సేవించుకుంటారో వివరిస్తుంది. ఆ పాదాల చెంత చేరడమే మానవ జన్మకు పరమార్థం.
శ్లోకంలోని మొదటి భాగం నిత్యానమద్విధి శివాది కిరీటకోటి అనే పదం నిరంతరం స్వామిని సేవించే దేవతల సమూహాన్ని సూచిస్తుంది. సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మదేవుడు లయకారుడైన పరమశివుడు అలాగే ఇంద్రాది దేవతలు తమ తమ పదవుల కంటే వేంకటేశ్వరుని సేవనే మిన్నగా భావిస్తారు. వారు నిరంతరం శ్రీవారి పాదాలకు ప్రణామం చేస్తుంటారు. వారు స్వామి చరణాలకు తల వంచి నమస్కరించినప్పుడు వారి శిరస్సులపై ఉన్న కిరీటాలు స్వామి పాదాలను తాకుతాయి. ఆ కిరీటాలలో అద్భుతమైన నవరత్నాలు పొదగబడి ఉంటాయి. ఆ రత్నాల నుండి వెలువడే కాంతి పుంజాలు అత్యంత ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. ఈ దృశ్యం భక్తులకు కనువిందు చేస్తుంది.
प्रत्यుప్త దీప్త నవరత్నమహః ప్రరోహైః అనే భాగం ఆ రత్న కాంతుల వైభవాన్ని వివరిస్తుంది. దేవతలు ధరించిన కిరీటాలలోని రత్నాల కాంతి స్వామివారి దివ్య చరణాలపై పడినప్పుడు అవి ఒక విలక్షణమైన శోభను సంతరించుకుంటాయి. ఆ కాంతులు ఎలా ఉన్నాయంటే స్వామివారి పాదాలకు నీరాజనం ఇస్తున్నట్లుగా ఉన్నాయని కవి వర్ణించారు. సాధారణంగా మనం భగవంతునికి కర్పూరంతో హారతి ఇస్తాము. కానీ ఇక్కడ దేవతల కిరీట కాంతులే స్వామివారికి సహజమైన హారతిగా మారుతున్నాయి. దీనినే నీరాజనావిధి ముదార ముపాదధానౌ అని పేర్కొన్నారు. అంటే అత్యంత వైభవంగా జరుగుతున్న ఈ నీరాజన ప్రక్రియను ఆ పాదద్వయం స్వీకరిస్తోంది.
ఈ శ్లోకంలోని పరమార్థం ఏమిటంటే సాక్షాత్తు బ్రహ్మ రుద్రాది దేవతలే ఎవరి పాదాల చెంత మోకరిల్లుతారో అటువంటి పరమ పవిత్రమైన శ్రీవేంకటేశ్వర చరణాలను నేను శరణు వేడుతున్నాను. మానవులుగా మనం అశాశ్వతమైన లోకంలో చిక్కుకొని అనేక దుఃఖాలను అనుభవిస్తుంటాము. ఈ కష్టాల నుండి గట్టెక్కే మార్గం కేవలం భగవంతుని శరణాగతి మాత్రమే. దేవతలే తమ గర్వాన్ని అహంకారాన్ని విడనాడి కిరీటాలను స్వామి పాదాల చెంత ఉంచుతున్నారంటే సామాన్య మానవుల పరిస్థితి ఏమిటి అనే ప్రశ్న ఇక్కడ ఉదయిస్తుంది. భక్తితో స్వామి చరణాలను ఆశ్రయిస్తే సంసార సాగరాన్ని సులభంగా దాటవచ్చని ఈ శ్లోకం మనకు బోధిస్తోంది. అచంచలమైన విశ్వాసంతో చేసే ప్రార్థన ఎప్పుడూ వృథా పోదు.
శ్రీవేంకటేశ్వర స్వామి పాదాలు కరుణా సముద్రాలు. తనను నమ్ముకున్న భక్తులకు అభయాన్ని ప్రసాదించే ఆ పాదాల చెంతనే సర్వ జగత్తు కేంద్రీకృతమై ఉంటుంది. అటువంటి దివ్య మంగళ స్వరూపమైన పాదాలకు నమస్కరించడం ద్వారా మనలోని అజ్ఞానం తొలగి జ్ఞానోదయం కలుగుతుంది. నిత్యం ఈ శ్లోకాన్ని స్మరించడం వల్ల మనస్సులో భక్తి భావం పెంపొందుతుంది అలాగే స్వామివారి అనుగ్రహం లభిస్తుంది. సర్వలోక నియంత అయిన శ్రీనివాసుని పాదారవిందాలే మనకు పరమ గతి అని తెలుసుకోవడమే నిజమైన ఆధ్యాత్మికత. ఈ విధంగా దేవతల కిరీట కాంతులతో నిత్యం అభిషేకింపబడే ఆ దివ్య పాదాలను ఆశ్రయించి ధన్యులవుదాం. మన జీవిత ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి ఈ శరణాగతి మనకు మానసిక బలాన్ని ఇస్తుంది. శేషాచలవాసుని కరుణా కటాక్షాలు కలకాలం మనకు తోడుగా ఉండాలని కోరుకుంటూ ఆ పాదపద్మాలను హృదయంలో ప్రతిష్ఠించుకోవాలి.