శ్రీరాముని జీవితం – ధర్మానికి మార్గదర్శకం:-డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్

 శ్రీరామచంద్రుని జీవితం మానవాళికి ఒక సంపూర్ణమైన జీవన దర్శనం. త్రేతాయుగంలో అయోధ్య నగరంలో దశరథ మహారాజు, కౌసల్యా దేవిల ప్రథమ పుత్రుడిగా జన్మించిన శ్రీరాముడు తన ప్రతి అడుగులోనూ ధర్మాన్ని ప్రతిష్టించారు. ఆయనను లోకం "రామో విగ్రహవాన్ ధర్మః" అని కొనియాడుతుంది. రాముని జీవితం కేవలం ఒక రాజు కథ మాత్రమే కాదు, ఒక ఆదర్శవంతమైన కొడుకుగా, అన్నగా, భర్తగా, పాలకుడిగా మనిషి ఎలా జీవించాలో నేర్పే ఒక నిరంతర పాఠం. బాల్యంలోనే వశిష్ట మహర్షి వద్ద వేదవేదాంగాలను అభ్యసించిన రాముడు క్రమశిక్షణకు మారుపేరుగా నిలిచారు. విశ్వామిత్ర మహర్షి వెంట వెళ్లి తాటక సంహారం చేసి యజ్ఞరక్షణ గావించిన సాహసం ఆయన పరాక్రమానికి నిదర్శనం. జనక మహారాజు సభలో ఎవరూ ఎత్తలేని శివధనుస్సును అవలీలగా విరిచి సీతమ్మను వివాహం చేసుకున్న ఘట్టం అద్భుతమైనది. ఆయన ప్రతి చర్యలోనూ వినయం, శాంతం నిండి ఉంటాయి. ఆయన సోదరులైన లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నుల పట్ల చూపిన ప్రేమ సోదర భావానికి నిదర్శనం.
రాముని జీవితంలో అత్యంత కీలకమైన మలుపు ఆయన వనవాసం. యువరాజుగా పట్టాభిషేకం జరగాల్సిన సమయంలో కైకేయి కోరిన వరాల కారణంగా తండ్రి మాటను నిలబెట్టడానికి రాజ్యాన్ని తృణప్రాయంగా త్యజించి అడవులకు వెళ్లారు. రాజభోగాల కంటే సత్యం, పితృవాక్య పరిపాలన గొప్పవని ఆయన ఆచరించి చూపారు. అడవిలో గడిపిన కాలంలో ఆయన ఎందరో భక్తులను అనుగ్రహించారు. భక్తికి ప్రతీకగా నిలిచిన శబరి తిన్న ఎంగిలి పండ్లను ఎంతో తృప్తిగా ఆరగించి ఆమెకు మోక్షాన్ని ప్రసాదించారు. గుహుడిని కౌగిలించుకుని తన సోదరుడిలా గౌరవించడం ద్వారా కులమతాల అతీతమైన సమత్వాన్ని చాటిచెప్పారు. సీతాపహరణం జరిగినప్పుడు ఒక సామాన్య మానవుడిలా వేదన అనుభవించినా, ధర్మ మార్గాన్ని ఎక్కడా వీడలేదు. సుగ్రీవుడు, హనుమంతునితో మైత్రిని కుదిర్చి వానర సైన్యం సహాయంతో సముద్రంపై వారధిని నిర్మించి లంకపై దండెత్తారు. వాలి సంహారం ద్వారా మిత్రుడికి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకున్నారు.
రావణుడు అపారమైన శివభక్తుడు, వేద పండితుడు, బలశాలి అయినప్పటికీ అధర్మం వైపు ఉన్నందున రాముని చేతిలో మరణం తప్పలేదు. యుద్ధ భూమిలో ఇంద్రజిత్తు, కుంభకర్ణుడు వంటి వీరులను సంహరించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టారు. రాముడిని "మర్యాదా పురుషోత్తముడు" అని పిలుస్తారు. ఎందుకంటే ఆయన ఎప్పుడూ లోక మర్యాదలను, ధర్మ హద్దులను అతిక్రమించలేదు. రావణుడి సోదరుడైన విభీషణుడు శరణు కోరినప్పుడు శత్రు పక్షం వాడని సందేహించకుండా అతడికి అభయమిచ్చారు. యుద్ధం గెలిచిన తర్వాత కూడా లంకా నగరాన్ని తాను తీసుకోకుండా విభీషణుడికే పట్టాభిషేకం చేసి తన నిస్వార్థ గుణాన్ని చాటుకున్నారు. అయోధ్యకు తిరిగి వచ్చిన తర్వాత రాముని పాలన "రామరాజ్యం"గా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రజల సుఖమే తన సుఖంగా భావించి ప్రతి ఒక్కరికీ న్యాయం జరిగేలా చూడటమే రామరాజ్య తత్వం. ప్రజల అభిప్రాయాలను గౌరవించడం కోసం తన వ్యక్తిగత సుఖాన్ని సైతం త్యాగం చేసిన గొప్ప పాలకుడు శ్రీరాముడు.
రాముని జీవితం ద్వారా మనం ఎన్నో విలువైన పాఠాలు నేర్చుకోవచ్చు. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు అధైర్యపడకుండా స్థితప్రజ్ఞుడిగా ఎలా ఉండాలో ఆయన చూపిన మార్గం ఆచరణీయం. రాముడు మనకు కేవలం ఒక దైవం మాత్రమే కాదు, మన అంతరాత్మలో ఉండవలసిన సద్గుణాలకు గొప్ప ప్రతీక. సత్యం పట్ల నిబద్ధత, ఇంద్రియ నిగ్రహం, భూతదయ అనేవి ఆయన జీవితంలోని మూలస్తంభాలు. ఆయన అడుగుజాడల్లో నడవడం అంటే ధర్మం వైపు నిలబడటమే. నేటి సమాజంలో రామ తత్వాన్ని ఆచరించడం ద్వారానే శాంతి, సామరస్యం సాధ్యమవుతాయి. శ్రీరామ నామ స్మరణ ఎంత పవిత్రమైనదో ఆయన ఆచరించిన ధర్మ మార్గం అంతకంటే గొప్పది. ఆయన ఏక పత్నీ వ్రతుడిగా నిలిచి స్త్రీ గౌరవాన్ని కాపాడారు. రాజ్యాధికారం కంటే సోదర ప్రేమ మిన్న అని భరతుడి పట్ల ఆయన చూపిన అనురాగం మనకు సందేశాన్ని ఇస్తుంది. కష్టాలలో ఉన్నవారిని ఆదుకోవడం, శరణు కోరిన వారికి అభయమివ్వడం రాముని గొప్ప సంస్కారం.
రామాయణం మనకు మానవ సంబంధాల గొప్పతనాన్ని వివరిస్తుంది. తండ్రి కోసం రాజ్యాన్ని వదిలిన కొడుకు, అన్న కోసం అడవికి వెళ్ళిన తమ్ముడు, భర్త వెంటే నీడలా సాగిన భార్య ఇలా ప్రతి పాత్ర మనకు ఒక నీతిని బోధిస్తుంది. శ్రీరాముడు తన జీవితాంతం సత్యాన్నే పలికారు, సత్యాన్నే ఆచరించారు. ఆయన परिపాలనలో దొంగతనాలు, అబద్ధాలు, రోగాలు లేవని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ప్రకృతి కూడా రాముని పట్ల ఎంతో కరుణతో ఉండేది. రాముడు వెళ్ళిన చోటల్లా పచ్చదనం వెల్లివిరిసేది. పద్నాలుగు ఏళ్ళ వనవాసం ముగించుకుని అయోధ్యకు వచ్చిన రోజునే మనం దీపావళి పండుగగా జరుపుకుంటాం. ఇది చీకటిపై వెలుగు సాధించిన విజయం, అధర్మంపై ధర్మం సాధించిన విజయం. రాముని కీర్తి అజరామరమైనది. నదులు ప్రవహించేంత వరకు, పర్వతాలు నిలిచి ఉండేంత వరకు భూమిపై రామకథ నిలిచే ఉంటుంది. అది మానవ కోటికి ఆచరణీయమైన మార్గం. ప్రతి ఇల్లు ఒక అయోధ్యగా, ప్రతి మనిషి ఒక రాముడిగా మారినప్పుడే లోక కళ్యాణం సాధ్యమవుతుంది. ధర్మ పరిరక్షణే రాముని జీవిత పరమార్థం. రాముని ఆశయాలను గౌరవించి వాటిని మన జీవితంలో భాగం చేసుకోవడమే ఆయనకు మనం ఇచ్చే నిజమైన నివాళి. ఆ మహనీయుని కథను స్మరించుకోవడం వల్ల మనసుకి ప్రశాంతత, ధైర్యం లభిస్తాయి. లోక సమస్తా సుఖినోభవంతు అనే భావన రాముని రాజ్యంలో ప్రతిధ్వనించేది. అందుకే తరాలు మారినా యుగాలు గడిచినా శ్రీరాముడు భారతీయుల ఆరాధ్య దైవంగా, ఆదర్శ మూర్తిగా నిలిచిపోతారు. ఆయన జీవితం నిరంతరం వెలిగే ఒక అద్భుతమైన జ్యోతి వంటిది.