అరణ్యవాసం : -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 హస్తినాపుర సామ్రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పరిపాలిస్తున్న పాండురాజు జీవితం ఒకానొక వేట ఉదంతంతో ఊహించని మలుపు తిరిగింది. దట్టమైన అరణ్యంలో విహరిస్తున్న సమయంలో పొదల చాటున ఏదో జంతువు కదులుతున్న శబ్దం వినిపించగానే, పాండురాజు అది మృగమని భావించి బాణాన్ని సంధించాడు. అయితే దురదృష్టవశాత్తు ఆ బాణం తగిలింది మృగ రూపంలో ఉన్న కిందమ ముని దంపతులకు. మరణిస్తూ ఆ ముని ఆగ్రహంతో భయంకరమైన శాపాన్ని ఇచ్చాడు. ఆ క్షణం నుండి పాండురాజు మనసు వికలమైంది. రాజభోగాలు, అధికారం, కిరీటం అన్నీ అతనికి అర్థరహితంగా అనిపించాయి. చేసిన పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలని, సంసార సుఖాలకు దూరంగా తపస్సు చేయాలని గట్టిగా నిర్ణయించుకున్నాడు. తన నిర్ణయాన్ని ప్రకటించి, రాజభరణాలను త్యజించి, సామాన్య సన్యాసి వలె నార వస్త్రాలను ధరించి అడవికి బయలుదేరాడు.
అతనిని అనుసరిస్తూ భార్యలు కుంతీదేవి, మాద్రి కూడా అడవులకు సాగిపోయారు. వారు గంగానదిని దాటి, శతశృంగ పర్వతాల వైపు ప్రయాణించారు. అక్కడ మహర్షుల మధ్య, ప్రకృతి ఒడిలో పాండురాజు తన శేష జీవితాన్ని గడపడం ప్రారంభించాడు. హస్తినాపుర వైభవం కంటే అడవిలోని ప్రశాంతత అతనికి ఎంతో ఉపశమనాన్ని ఇచ్చింది. అక్కడ అతను కందమూలాలను భుజిస్తూ, కఠినమైన నియమాలతో తపస్సులో మునిగిపోయాడు. అడవిలో జీవనం సాగిస్తున్నప్పటికీ, పాండురాజును ఒక చింత నిరంతరం వేధిస్తూ ఉండేది. సంతానం లేని వారికి ఉత్తమ గతులు ఉండవన్న ధర్మశాస్త్రాల మాట అతన్ని కలవరపరిచింది. తన శాపం కారణంగా స్వయంగా సంతానాన్ని పొందే అవకాశం లేదని తెలిసి విచారించాడు. ఆ సమయంలో కుంతీదేవి తనకు పూర్వం దుర్వాస మహర్షి ఇచ్చిన మంత్ర శక్తిని గురించి వివరించింది. ఆ మంత్ర ప్రభావంతో దేవతలను ప్రార్థించి సంతానాన్ని పొందవచ్చని చెప్పింది. పాండురాజు అనుమతితో కుంతీదేవి యమధర్మరాజు అంశతో ధర్మరాజును, వాయుదేవుని అంశతో మహాబలశాలి అయిన భీముడిని, ఇంద్రుని అంశతో అర్జునుడిని పొందింది. ఆ తర్వాత మాద్రి కూడా అశ్వినీ దేవతల అంశతో నకుల సహదేవులకు జన్మనిచ్చింది. వీరే ఐదుగురు పాండవులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.
అడవిలోని ఆ మునివాటాల్లో పాండవులు పెరిగి పెద్దవారయ్యారు. పాండురాజు తన కుమారులకు వేద విద్యలను, యుద్ధ విద్యలను మరియు ధర్మ సూత్రాలను స్వయంగా నేర్పించాడు. అడవిలో ఉన్నప్పటికీ వారు రాజకుమారుల వలె క్రమశిక్షణతో, అసాధారణ బలపరాక్రమాలతో ఎదుగుతున్నారు. పాండురాజుకు తన కుమారులను చూస్తుంటే తన పాపానికి విముక్తి లభించినట్లు అనిపించేది. అయితే కాలం ఎప్పుడూ ఒకేలా ఉండదు. ఒక వసంత కాలంలో, ప్రకృతి అంతా పూలతో పరవశిస్తున్న వేళ, పాండురాజు కిందమ ముని ఇచ్చిన శాపాన్ని క్షణకాలం మర్చిపోయి మాద్రిని సమీపించాడు. ఆ క్షణమే శాప ప్రభావంతో అతను తన ప్రాణాలను వదిలాడు. పాండురాజు మరణంతో అరణ్యం మొత్తం తీరని విషాదంలో మునిగిపోయింది. మాద్రి కూడా భర్తతో పాటు సహగమనం చేయగా, కుంతీదేవి తన ఐదుగురు కుమారుల బాధ్యతను స్వీకరించింది.
పాండురాజు మరణం తర్వాత కుంతీదేవి తన కుమారులను తీసుకుని తిరిగి హస్తినాపురానికి చేరుకుంది. పాండురాజు అడవులకు వెళ్లడం అనేది మహాభారత యుద్ధానికి ఒక కీలకమైన మలుపుగా మారింది. రాజభవనాల్లో సుఖలాలసల మధ్య పెరగాల్సిన పాండవులు అడవిలో కష్టనష్టాల మధ్య పెరగడం వల్లే వారు లోకజ్ఞానాన్ని, అజేయమైన శక్తిని పొందగలిగారు. పాండురాజు తన రాజ్యాన్ని త్యజించి అడవులకు వెళ్లడం ద్వారా త్యాగానికి, ప్రాయశ్చిత్తానికి నిలువెత్తు రూపంగా నిలిచాడు. అతని జీవితం మనకు ఒక సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. మనం చేసే ప్రతి పనికి ఒక ఫలితం ఉంటుందని, చేసిన తప్పును తెలుసుకుని ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకునే ధైర్యం ఉండాలని అతను నిరూపించాడు.
తన ఆఖరి క్షణాల్లో పాండురాజు మాద్రితో ఇలా అన్నాడు, "దేవీ! ఈ అరణ్యవాసం నా ఆత్మను శుద్ధి చేసింది. రాజ్యాధికారం కంటే సత్యం మరియు ధర్మం గొప్పవని ఇక్కడ తెలుసుకున్నాను. నా కుమారులు ఈ అడవిలోని గాలిని పీల్చుతూ, మహర్షుల ఆశీస్సులతో పెరుగుతున్నారు. భవిష్యత్తులో వీరు అధర్మాన్ని ఎదిరించి, కురు వంశానికి గొప్ప పేరును తీసుకువస్తారు. కష్టాలే మనిషిని నిజమైన వీరుడిగా మలుస్తాయని నా నమ్మకం. నువ్వు కూడా ధైర్యంగా ఉండు, ఎందుకంటే కాలం మన చేతుల్లో లేదు కానీ మన కర్తవ్యం మన చేతుల్లోనే ఉంది. విధి అనుకోని పరీక్షలు పెడుతుంది, కానీ ధైర్యం వాటిని ఎదుర్కొనే ఆయుధం. ఒక తలుపు మూసుకుంటే జీవితం మరో మార్గం చూపుతుంది. బలహీనత అనిపించిన పరిస్థితి కూడా ఆశీర్వాదంగా మారవచ్చు. మనిషి పరాజయం అతని ఆలోచనల్లోనే మొదలవుతుంది. శాపం కన్నా శక్తివంతమైనది ఆశ , విశ్వాసం."