మర్యాద పురుషోత్తముడు శ్రీరాముడు – ఆదర్శ జీవన తత్వం:- డా:సి.హెచ్.ప్రతాప్

 భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంస్కృతిలో శ్రీరాముడు కేవలం ఒక అవతార పురుషుడు మాత్రమే కాదు, ఆయన మానవత్వానికి పరిపూర్ణమైన నిర్వచనం. త్రేతాయుగంలో దశరథ మహారాజు, కౌసల్యా దేవిల ప్రథమ పుత్రుడిగా అయోధ్యలో జన్మించిన రాముడు తన జీవితాంతం ధర్మబద్ధంగా జీవించి "మర్యాద పురుషోత్తముడు" అనే కీర్తిని పొందారు. మర్యాద అంటే హద్దులు అని అర్థం. ఒక మానవుడు తన జీవితంలో కుటుంబం, సమాజం, ధర్మం పట్ల ఏ పరిమితులలో ఉంటూ బాధ్యతలను నిర్వహించాలో రాముడు తన ఆచరణ ద్వారా చూపారు. సత్యం పట్ల నిబద్ధత, అచంచలమైన ధైర్యం, నిరుపమానమైన ఓర్పు రాముని వ్యక్తిత్వంలోని ప్రధాన గుణాలు. రాముని ఆదర్శ జీవన తత్వం నేటికీ ప్రతి ఒక్కరికీ స్ఫూర్తిదాయకమైన పాఠం. ఆయన బాల్యం నుండే వశిష్ట మహర్షి వద్ద విద్యాబుద్ధులు నేర్చుకుని సకల శాస్త్ర కోవిదుడిగా ఎదిగారు. విశ్వామిత్ర మహర్షి యజ్ఞాన్ని కాపాడటానికి సిద్ధపడి తాటక సంహారం చేసినప్పుడే ఆయన పరాక్రమం లోకానికి వెల్లడైంది. జనక మహారాజు సభలో శివధనుస్సును విరిచి సీతమ్మను వివాహం చేసుకోవడం ద్వారా ఆయన తన శక్తిని ప్రదర్శించారు.
రాముని జీవితం అనేక త్యాగాల సమాహారం. తండ్రి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టడం కోసం పట్టాభిషేకాన్ని తృణప్రాయంగా భావించి అరణ్యవాసానికి వెళ్లడం ఆయన పితృవాక్య పరిపాలనలోని గొప్పతనాన్ని చాటుతుంది. రాజ్యకాంక్ష కంటే తండ్రి గౌరవం మిన్న అని ఆయన నిరూపించారు. అడవులలో ఉన్నప్పుడు కూడా ఆయన ఎన్నడూ రాజభోగాలను కోరుకోలేదు. శబరి వంటి భక్తురాలిని ఆదరించడం, గుహుడిని కౌగిలించుకోవడం ద్వారా కులమత విచక్షణ లేని సమానత్వాన్ని రాముడు ప్రబోధించారు. కష్టకాలంలో లక్ష్మణుడు తోడుగా ఉన్నప్పుడు సోదర ప్రేమను, సీతమ్మ కష్టంలో ఉన్నప్పుడు ఒక భర్తగా ఆమెను రక్షించే బాధ్యతను ఆయన అద్భుతంగా నిర్వహించారు. హనుమంతుని వంటి సేవకుడిని ప్రాణమిత్రుడిగా చూసుకోవడం రాముని గొప్ప సంస్కారానికి నిదర్శనం. దండకారణ్యంలో ఉన్నప్పుడు ఋషుల రక్షణ కోసం రాక్షసులతో పోరాడి శాంతిని నెలకొల్పారు. సీతాపహరణం జరిగినప్పుడు ఒక సామాన్య మానవుడిలా వేదన అనుభవించినా తన ధర్మాన్ని వీడలేదు. సుగ్రీవుడితో మైత్రిని కుదిర్చి వానర సైన్యం సహాయంతో సముద్రంపై వారధిని నిర్మించి లంకపై దండెత్తారు.
రాముడు ఒక పాలకుడిగా స్థాపించిన "రామరాజ్యం" నేటికీ ఆదర్శ పరిపాలనకు కొలమానంగా ఉంది. ప్రజల సుఖమే తన సుఖమని, ప్రజాభిప్రాయమే తన నిర్ణయమని ఆయన నమ్మేవారు. ఒక పాలకుడు తన వ్యక్తిగత సుఖాల కంటే ప్రజల గౌరవానికి, ధర్మ పరిరక్షణకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని రాముడు నిరూపించారు. అన్యాయం చేసేవాడు ఎంతటి బలవంతుడైనా శిక్షించబడాలని రావణ సంహారం ద్వారా చూపారు. అదే సమయంలో శరణు కోరి వచ్చిన శత్రువు సోదరుడైన విభీషణుడికి అభయమిచ్చి రాజ్యాన్ని అప్పగించిన ఉదార స్వభావం ఆయనది. రాముని వద్ద అహంకారం లేదు, కేవలం కర్తవ్య పాలన మాత్రమే కనిపిస్తుంది. ధర్మాన్ని రక్షించే వారిని ధర్మమే రక్షిస్తుందనే సూత్రానికి రాముడు నిలువెత్తు సాక్ష్యం. ఆయన పరిపాలనలో దొంగతనాలు, రోగాలు, అకాల మరణాలు లేవని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ప్రకృతి కూడా రామునికి అనుకూలంగా ఉండి సమయానికి వర్షాలు కురిపించేది. పద్నాలుగు ఏళ్ళ వనవాసం ముగించుకుని తిరిగి వచ్చినప్పుడు ప్రజలు జరుపుకున్న వేడుకే దీపావళిగా నిలిచిపోయింది.
రాముని జీవితం మనకు ఇచ్చే గొప్ప సందేశం సహనం. కష్టాలు ఎదురైనప్పుడు అధైర్యపడకుండా సత్యాన్ని నమ్ముకుని ముందుకు సాగాలని ఆయన నిరూపించారు. ఆయన ఏక పత్నీ వ్రతుడిగా నిలిచి స్త్రీ గౌరవానికి ప్రతీకగా నిలిచారు. రాజ్యపాలనలో క్రమశిక్షణ, న్యాయం, కరుణ అనే మూడు సూత్రాలను పాటించారు. నేటి కాలంలో కూడా రామ తత్వాన్ని ఆచరించడం వల్ల సమాజంలో శాంతి నెలకొంటుంది. భరతుడు రాజ్యపాలనను నిరాకరించి రాముని పాదుకలనే సింహాసనంపై ఉంచడం ద్వారా అన్నదమ్ముల మధ్య ఉండవలసిన అనురాగాన్ని చాటిచెప్పారు. ఇది రాముడు తన సోదరులలో కలిగించిన సంస్కారం. రాముడు కేవలం అయోధ్యకు రాజు మాత్రమే కాదు, విశ్వమానవాళికి ఆదర్శమూర్తి. ఆయన అక్షర రూపం రామాయణం మన జీవితాలను దిద్ది తీర్చే ఒక గొప్ప గ్రంథం. ప్రతి మనిషి తనలోని రాముడిని వెదుక్కున్నప్పుడే లోక కళ్యాణం సాధ్యమవుతుంది.
రామాయణంలోని ప్రతి ఘట్టం మనకు ఒక నీతిని బోధిస్తుంది. లంకను జయించిన తర్వాత కూడా ఆ సువర్ణమయ నగరం పట్ల ఆయనకు ఆశ కలగలేదు. "జననీ జన్మభూమిశ్చ స్వర్గాదపి గరీయసీ" అంటూ తన మాతృభూమి గొప్పతనాన్ని చాటిచెప్పారు. ఇది దేశభక్తికి పరమావధి. విభీషణుడికి పట్టాభిషేకం చేయడం ఆయన నిస్వార్థ గుణానికి తార్కాణం. రాముడు తన పరిపాలనలో ప్రజల మాటలకు ఎంతటి విలువ ఇచ్చేవారో సీతమ్మ అగ్నిప్రవేశం లేదా వనవాస ఘట్టం ద్వారా అర్థం చేసుకోవచ్చు. వ్యక్తిగత జీవితం కంటే రాజధర్మమే ముఖ్యమని ఆయన భావించారు. లోక రక్షణ కోసం తనను తాను అంకితం చేసుకున్న మహనీయుడు రాముడు. ఆయన నామస్మరణ వల్ల మనసుకి ధైర్యం, శాంతి కలుగుతాయి. తరాలు మారినా యుగాలు గడిచినా రాముని కీర్తి అజరామరమైనది. సత్యం, ధర్మం, అహింస అనేవి రాముని జీవితంలో అంతర్భాగాలు. ఆయన మార్గం మానవజాతికి ఎప్పటికీ శిరోధార్యం. రామరాజ్య స్థాపన లక్ష్యంగా జీవించడమే ఆయనకు మనం ఇచ్చే నిజమైన నివాళి. రాముని గుణాలు మనలో ప్రతిబింబించినప్పుడే సమాజం అభివృద్ధి చెందుతుంది.