సత్యసంధత; -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలోని పచ్చని పొలాల మధ్య ఉన్న ఒక చిన్న గ్రామంలో హరి అనే బాలుడు నివసించేవాడు. అతని తండ్రి దినసరి కూలీగా పనిచేస్తూ అతి కష్టం మీద కుటుంబాన్ని పోషించేవాడు. తల్లి స్థానిక అంగన్వాడీ కేంద్రంలో సహాయకురాలిగా పనిచేస్తూ హరిని ప్రయోజకుడిని చేయాలని నిరంతరం కలలు కనేది. హరి చదువులో సామాన్యుడైనప్పటికీ, ఒక విషయంలో మాత్రం ఎప్పుడూ రాజీ పడేవాడు కాదు, అది సత్యం పలకడం. ఒకరోజు పాఠశాలలో గణితం పరీక్ష జరిగింది. ఆ ప్రశ్నాపత్రం ఊహించిన దానికంటే చాలా కఠినంగా ఉండటంతో విద్యార్థులందరూ కంగారు పడ్డారు. పరీక్ష గదిలో నిశ్శబ్దం ఆవరించింది. హరి పక్కన కూర్చున్న రాజు తన జేబులో దాచుకున్న చిన్న కాగితాన్ని తీసి దొంగతనంగా సమాధానాలు రాయడం ప్రారంభించాడు. హరిని కూడా చూసి రాయమని, లేకపోతే మార్కులు తగ్గిపోతాయని రాజు ఒత్తిడి చేశాడు.
హరి మనసులో కొంత గందరగోళం ఏర్పడింది. తక్కువ మార్కులు వస్తే ఉపాధ్యాయులు మందలిస్తారని, ఇంట్లో తండ్రి నిరాశ చెందుతాడని భయపడ్డాడు. ఒక క్షణం అతనికి కూడా ఆ కాగితం చూడాలనే ఆలోచన వచ్చింది. కానీ వెంటనే అతనికి తన తల్లి చెప్పిన మాటలు గుర్తొచ్చాయి. అబద్ధం తాత్కాలిక విజయాన్ని మాత్రమే ఇస్తుందని, సత్యం మాత్రమే శాశ్వత గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తుందని ఆమె ఎప్పుడూ చెబుతుండేది. హరి వెంటనే తన నిర్ణయాన్ని మార్చుకున్నాడు. తనకు తెలిసినంత వరకు మాత్రమే నిజాయితీగా సమాధానాలు రాశాడు. పరీక్ష ముగిసింది. ఫలితాలు వచ్చిన రోజు పాఠశాలలో పెద్ద కలకలం రేగింది. చదువులో వెనుకబడిన విద్యార్థులకు కూడా అనూహ్యంగా ఎక్కువ మార్కులు రావడం చూసి ప్రధానోపాధ్యాయులకు అనుమానం వచ్చింది. తనిఖీలు చేయగా రాజుతో సహా కొందరు విద్యార్థులు అక్రమ మార్గాలను అనుసరించారని తేలింది. అప్పుడు గురువుగారు తరగతి గదికి వచ్చి ఒక ప్రశ్న వేశారు. ఎవరైనా తప్పు చేసి ఉంటే నిజం ఒప్పుకోవాలని, నిజం చెప్పిన వారికి శిక్ష తగ్గిస్తానని హామీ ఇచ్చారు.
గదిలో నిశ్శబ్దం రాజ్యమేలింది. ఎవరూ నోరు మెదపలేదు. ఆ సమయంలో హరి ధైర్యంగా నిలబడి, తాను అక్రమ మార్గంలో రాయలేదని, కానీ తన చుట్టూ ఉన్న వారు ఆ ప్రయత్నం చేశారని నిజాయితీగా చెప్పాడు. గురువుగారు హరిని అందరి ముందు ప్రశంసించారు. మార్కుల కంటే నిజాయితీ చాలా గొప్పదని, ఇవాళ తక్కువ మార్కులు వచ్చినా భవిష్యత్తులో హరి గొప్ప స్థాయికి ఎదుగుతాడని దీవించారు. ఆ రోజు నుండి పాఠశాలలో హరి పట్ల అందరికీ గౌరవం పెరిగింది. రాజు కూడా తన తప్పు తెలుసుకుని హరిని క్షమాపణ కోరాడు. సంవత్సరాలు గడిచాయి. హరి తన కష్టార్జితంతో ఉన్నత చదువులు పూర్తి చేసి ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో కీలకమైన బాధ్యతలు చేపట్టాడు. ఒక సందర్భంలో కొందరు స్వార్థపరులు అక్రమంగా లాభం పొందడానికి హరిపై ఒత్తిడి తెచ్చారు. భారీగా ధనం ఇస్తామని ఆశ చూపారు. కానీ హరి తన చిన్నతనంలో జరిగిన ఆ గణితం పరీక్ష సంఘటనను గుర్తు చేసుకున్నాడు. ఆనాడు తాను పాటించిన సత్యం తనను ఈరోజు ఈ స్థాయిలో నిలబెట్టిందని గ్రహించాడు.
ఎంతటి ఒత్తిడి ఎదురైనా అతను లొంగకుండా నిజాయితీగా నిర్ణయం తీసుకున్నాడు. అతని నిర్ణయం వల్ల సమాజానికి ఎంతో మేలు జరిగింది. ప్రజలందరూ హరిని ఒక నిబద్ధత కలిగిన అధికారిగా గుర్తించి గౌరవించారు. కాలక్రమంలో హరి తన గ్రామానికి వచ్చినప్పుడు ఒక బహిరంగ సభలో ప్రసంగిస్తూ ఇలా అన్నాడు, "మిత్రులారా, సత్యం అనేది ఒక దీపం వంటిది. అది చీకటిలో చిన్న వెలుగులా కనిపించినా సరైన దారిని చూపిస్తుంది. అబద్ధం ఎంత శబ్దం చేసినా సత్యం యొక్క మౌనం ముందు అది ఓడిపోక తప్పదు. సత్యం పాటించడం మొదట్లో కఠినంగా అనిపించవచ్చు, కానీ అది మనిషికి అంతర్గత బలాన్ని, భయం లేకుండా జీవించే ధైర్యాన్ని ఇస్తుంది. నేను నా జీవితంలో నేర్చుకున్న అతి పెద్ద పాఠం ఇదే, చివరికి గెలిచేది ఎప్పుడూ సత్యమే. మన నిజాయితీ మనల్ని ఏనాటికైనా గౌరవప్రదమైన స్థానంలో నిలబెట్టదు. అడ్డదారులు కేవలం పతనానికి దారితీస్తాయి. కష్టపడి సాధించిన విజయమే చిరకాలం నిలుస్తుంది. కాబట్టి ప్రతి ఒక్కరూ సత్య మార్గంలో నడవాలని కోరుకుంటున్నాను."