వినయం; -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 ఒక చిన్న పట్టణంలో మాధవ్ అనే యువకుడు ఉండేవాడు. అతను చదువులో అత్యంత ప్రతిభావంతుడు. పాఠశాల స్థాయిలో నిర్వహించే ఏ పరీక్షలోనైనా అతను ఎప్పుడూ మొదటి స్థానంలోనే నిలిచేవాడు. అతని జ్ఞాపకశక్తి, విషయ పరిజ్ఞానం చూసి ఉపాధ్యాయులు, తోటి విద్యార్థులు ఆశ్చర్యపోయేవారు. అయితే అందరూ అతన్ని అమితంగా ఇష్టపడటానికి కారణం అతని ప్రతిభ మాత్రమే కాదు; అది అతనిలో ఉన్న అసాధారణమైన వినయం. మాధవ్ తండ్రి ఒక చిన్న వర్తకుడు. వారి కుటుంబం ఆర్థికంగా అంత సంపన్నమైనది కాదు. అయినప్పటికీ అతని తండ్రి మాధవ్‌కు చిన్నప్పటి నుండే ఉన్నతమైన విలువలను నేర్పాడు. ఆయన ఎప్పుడూ ఒక మాట చెబుతుండేవారు. “నాయనా! జీవితంలో గొప్ప విజయాలు సాధించడం ముఖ్యం కావచ్చు, కానీ సాధించిన విజయాన్ని వినయంతో స్వీకరించడం అంతకంటే గొప్పది. వినయం లేని విద్య సువాసన లేని పువ్వు వంటిది” అనేవారు. తండ్రి చెప్పిన ఈ మాటలు మాధవ్ మనసులో బలంగా ముద్రించుకుపోయాయి.
ఒకసారి రాష్ట్రస్థాయిలో జరిగిన అత్యున్నత పరీక్షల్లో మాధవ్ ప్రథమ స్థానాన్ని కైవసం చేసుకున్నాడు. ఆ వార్త పట్టణమంతా వ్యాపించింది. పాఠశాల యాజమాన్యం అతని ఘనతను కొనియాడుతూ ఒక ప్రత్యేక అభినందన సభను ఏర్పాటు చేసింది. ఆ సభకు పట్టణంలోని ప్రముఖులు, తల్లిదండ్రులు మరియు విద్యార్థులు పెద్ద సంఖ్యలో హాజరయ్యారు. వేదికపై ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ మాధవ్ తెలివితేటలను ఆకాశానికెత్తారు. చివరగా మాధవ్ తన స్పందనను తెలియజేయడానికి వేదికపైకి వచ్చాడు. సాధారణంగా ఎవరైనా అటువంటి విజయం సాధించినప్పుడు తమ కష్టాన్ని, తెలివితేటలను గొప్పగా చెప్పుకుంటారు. కానీ మాధవ్ మాత్రం ఎంతో ప్రశాంతంగా, వినమ్రంగా మాట్లాడటం ప్రారంభించాడు.
అతను సభను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: “నా ఈ విజయానికి నేను మాత్రమే కారకుడిని అని అనుకోవడం పొరపాటు. నాకు అక్షర జ్ఞానంతో పాటు జీవిత పాఠాలను నేర్పిన గురువులు, ప్రతి అడుగులో నాకు అండగా నిలిచిన నా తల్లిదండ్రులు, నాకు సహకరించిన నా స్నేహితుల కృషితోనే ఇది సాధ్యమైంది. అందుకే ఈ గౌరవం వారందరికీ దక్కాలి. నిజానికి ప్రతిభ అనేది మనకు ప్రకృతి ఇచ్చిన వరం మాత్రమే, కానీ వినయం అనేది మనం అలవరుచుకోవాల్సిన సంస్కారం.” అతని మాటలు విన్న సభికులు మంత్రముగ్ధులయ్యారు. ఆ క్షణంలో మాధవ్ అందరి దృష్టిలో ఒక మేధావి కంటే గొప్ప మనిషిగా ఎదిగిపోయాడు.
కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత మాధవ్ ప్రపంచ ప్రఖ్యాతి గాంచిన శాస్త్రవేత్తగా ఎదిగాడు. విదేశీ సంస్థల నుండి ఎన్నో ఆకర్షణీయమైన అవకాశాలు వచ్చినా, తన దేశ సేవకే తన మేధస్సు అంకితం కావాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. ఒక రోజు ఒక యువ విద్యార్థి మాధవ్ దగ్గరకు వచ్చి, “అయ్యా! మీరు ఇంతటి ఉన్నత శిఖరాలను ఎలా అధిరోహించారు? మీ విజయ రహస్యం ఏమిటి?” అని అడిగాడు. అప్పుడు మాధవ్ ఆ విద్యార్థి భుజంపై చేయి వేసి ఎంతో మృదువుగా ఇలా చెప్పాడు: “తమ్ముడూ! విజ్ఞానం పెరిగే కొద్దీ వినయం కూడా పెరగాలి. అది లేకపోతే మనిషి అహంకారంలో మునిగిపోతాడు. విజయం మనిషిని తాత్కాలికంగా పెద్దవాడిగా చూపవచ్చు, కానీ వినయం మాత్రమే అతన్ని సమాజం ముందు నిజంగా గొప్పవాడిగా నిలబెడుతుంది.”
మాధవ్ చెప్పిన మాటలు విన్న ఆ విద్యార్థి వినయానికి ఉన్న శక్తిని గ్రహించాడు. విజ్ఞానం కంటే విలువలకే మనిషి ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని తెలుసుకున్నాడు