శ్రీ వేంకటేశ్వర మంగళాశాసనం-1: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 శ్రీవేంకటేశ్వర మంగళాశాసనంలో ఈ శ్లోకం అత్యంత రమణీయమైనది. భగవంతుని సౌందర్యాన్ని, ఆయన కరుణా కటాక్షాలను వర్ణించడమే కాకుండా, ఆయన సర్వవ్యాపకత్వాన్ని ఈ శ్లోకం మనకు తెలియజేస్తుంది. భక్తులు నిత్యం పఠించే ఈ శ్లోకం స్వామివారి దివ్య మంగళ విగ్రహాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తుంది.
శ్లోకం:
లక్ష్మీ సవిభ్రమాలోక సుభ్రూ విభ్రమ చక్షుషే ।
చక్షుషే సర్వలోకానాం వేంకటేశాయ మంగళమ్
ఈ శ్లోకంలోని మొదటి పాదం 'లక్ష్మీ సవిభ్రమాలోక సుభ్రూ విభ్రమ చక్షుషే' స్వామివారి నేత్రాల సౌందర్యాన్ని వర్ణిస్తుంది. 'లక్ష్మీ' అంటే మహాలక్ష్మి. 'సవిభ్రమాలోక' అంటే విలాసవంతమైన చూపులు. లక్ష్మీదేవి యొక్క విలాసవంతమైన చూపులకు నిలయమైనవాడు అని అర్థం. భగవంతుని వక్షస్థలంలో నివసించే అలమేలుమంగ తన కనుబొమ్మల కదలికలతో, విలాసవంతమైన చూపులతో స్వామిని చూస్తుంటుంది. ఆ చూపుల వల్ల కలిగే ఆనందంతో స్వామివారి కళ్లు ఎంతో ప్రకాశవంతంగా, మనోహరంగా ఉంటాయి. ఇక్కడ భగవంతుని సౌందర్యం కేవలం భౌతికమైనది కాదు, అది దివ్యమైనది. లక్ష్మీదేవి కటాక్షం ఎక్కడ ఉంటే అక్కడ ఐశ్వర్యం, శాంతి ఉంటాయి. అటువంటి లక్ష్మీదేవి ఎవరిని చూసి మురిసిపోతుందో, అటువంటి దివ్య నేత్రాలు కలిగిన వేంకటేశ్వరుడికి మంగళం కలుగుగాక అని దీని భావం.
రెండవ పాదం 'చక్షుషే సర్వలోకానాం' భగవంతుని విశ్వరూపాన్ని ప్రకటిస్తుంది. 'చక్షుషే' అంటే కన్ను అని అర్థం. 'సర్వలోకానాం' అంటే సమస్త లోకాలకు. అంటే, శ్రీవేంకటేశ్వరుడు ఈ సమస్త ప్రపంచానికి కన్ను వంటివాడు. సూర్యచంద్రులు ఆయన నేత్రాలని వేదాలు చెబుతాయి. కన్ను లేకపోతే శరీరం ఎలాగైతే అంధకారంలో ఉంటుందో, భగవంతుని చైతన్యం లేకపోతే ఈ సృష్టి కూడా అలాగే శూన్యం అవుతుంది. లోకంలోని ప్రతి జీవిని గమనిస్తూ, రక్షిస్తూ, సరైన మార్గంలో నడిపించే జ్ఞాననేత్రం ఆయన. మనం ఆయన్ని చూడటం ఒక ఎత్తు అయితే, ఆయన మనల్ని తన కరుణా వీక్షణాలతో చూడటం మరొక ఎత్తు. ఆయన చూపు పడితే చాలు, జన్మజన్మల పాపాలు పటాపంచలు అవుతాయి.
'వేంకటేశాయ మంగళమ్' అంటే అటువంటి మహోన్నతమైన శక్తి కలిగిన వేంకటేశ్వరుడికి మంగళం పలుకుతున్నాము. ఇక్కడ 'మంగళం' అంటే శుభం కలగాలని కోరుకోవడం. భక్తుడు తన ఆరాధ్య దైవం పట్ల ఉండే అచంచలమైన ప్రేమతో చేసే ప్రార్థన ఇది. 'స్వామీ! నీవు సర్వలోకాలకు దిక్కువి, లక్ష్మీదేవికి ప్రియతముడివి. నీవు ఎల్లప్పుడూ ఇలాగే ప్రసన్నంగా ఉండి మమ్మల్ని కాపాడాలి' అని భక్తుడు కోరుకుంటాడు.
ఈ శ్లోకం యొక్క అంతరార్థం ఏమిటంటే, భగవంతుడు ప్రేమికుడు మరియు రక్షకుడు కూడా. ఆయన లక్ష్మీదేవి పట్ల ప్రేమను చూపిస్తూనే, లోకమంతటినీ తన జ్ఞానదృష్టితో కాపాడుతుంటాడు. ఆయన కనుబొమ్మల కదలికలే సృష్టి స్థితి లయలకు సంకేతాలు. సాధకుడు ఈ శ్లోకాన్ని మననం చేసుకున్నప్పుడు, తన ప్రతి క్రియను భగవంతుడు గమనిస్తున్నాడనే స్పృహ కలుగుతుంది. దీనివల్ల మనిషి తప్పుడు మార్గంలో వెళ్లకుండా తనను తాను నియంత్రించుకోగలడు.
తిరుమల కొండపై వెలసిన ఆ స్వామి దివ్య నేత్రాలను స్మరించుకోవడం వల్ల మనలో ఉన్న అజ్ఞానపు చీకట్లు తొలగిపోతాయి. లక్ష్మీదేవి చూపుల వల్ల కలిగే ఐశ్వర్యం, వేంకటేశ్వరుని చూపుల వల్ల కలిగే మోక్షం రెండూ ఈ శ్లోక పఠనం ద్వారా సిద్ధిస్తాయి. మన కళ్లు కేవలం బాహ్య ప్రపంచాన్ని మాత్రమే చూస్తాయి, కానీ భగవంతుని కటాక్షం మన అంతరాత్మను దర్శింపజేస్తుంది. అందుకే ప్రతిరోజూ ఈ మంగళాశాసన శ్లోకాన్ని పఠించడం వల్ల సర్వ శుభాలు కలుగుతాయి. భగవంతుని దివ్య దృష్టి ఎల్లప్పుడూ మనపై ఉండాలని కోరుకుంటూ చేసే ఈ ప్రార్థన మన జీవితాల్లో కాంతిని నింపుతుంది.