సుందరకాండము-14 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

ఆనుపూర్వేణ వృత్తస్య లాఙ్గూలం లోమభిశ్చితమ్|

ఉత్పతిష్యన్ విచిక్షేప పక్షిరాజ ఇవోరగమ్ ||33||

తస్య లాఙ్గూలమావిద్ధ మాత్త వేగస్య పృష్ఠతః|

దదృశే గరుడేనేవ హ్రియమాణో మహోరగః ||34||

బాహూసంస్తంభయామాస మహా పరిఘసన్నిభౌ |

ససాద చ కపిః కట్యాం చరణౌ సంచుకోచ చ ||35||

సంహృత్య చ భుజౌ శ్రీమాన్ తథైవ చ శిరోధరామ్|

తేజః సత్త్వం తథా వీర్యమావివేశ స వీర్యవాన్ ||36||

వాల్మీకి రామాయణంలోని ఈ శ్లోకాలు సుందరకాండలో హనుమంతుడు లంకకు దూకడానికి సిద్ధమవుతున్న సందర్భాన్ని అత్యంత అద్భుతంగా చిత్రిస్తాయి. ఈ శ్లోకాలలో కేవలం శారీరక శక్తి మాత్రమే కాకుండా, ఆత్మవిశ్వాసం, ధైర్యం, ఏకాగ్రత, సంకల్పబలం వంటి మహత్తర గుణాలూ ప్రతిఫలిస్తాయి.

హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటే ముందు తన శరీరాన్ని ఎలా సిద్ధం చేసుకున్నాడో వర్ణన ఎంతో ప్రేరణాత్మకంగా ఉంటుంది. తన తోకను చుట్టుకుని, దేహాన్ని కుదించి, చేతులను బిగించి, శక్తిని అంతర్గతంగా కేంద్రీకరించాడు. ఈ దృశ్యాన్ని గరుడుడు పామును ఎత్తుకుపోతున్నట్లుగా వర్ణించడం ద్వారా మహర్షి వాల్మీకి హనుమంతుని అపార పరాక్రమాన్ని తెలియజేశారు.

ఈ శ్లోకాలలో “సన్నద్ధత” అనే గొప్ప సందేశం దాగి ఉంది. ఏ కార్యమైనా విజయవంతం కావాలంటే ముందుగా మనస్సు, శరీరం, ఆలోచనలు అన్నీ ఒకే దిశలో కేంద్రీకృతం కావాలి. హనుమంతుడు దూకే ముందు తన శక్తిని ఒక్కచోట చేర్చుకున్నట్లే, మనిషి కూడా లక్ష్యసాధనకు ముందు తన సామర్థ్యాలను సమన్వయం చేసుకోవాలి.

“బాహూసంస్తంభయామాస” అనే పదబంధం కేవలం చేతులను బిగించడం కాదు; అది సంకల్పబలాన్ని సూచిస్తుంది. జీవితంలో ఎన్నో అడ్డంకులు ఎదురైనా, వాటిని అధిగమించాలంటే మనలో స్థిరనిశ్చయం అవసరం. హనుమంతుని ఈ సిద్ధత మనకు ఆత్మవిశ్వాసాన్ని నేర్పుతుంది.

అలాగే “తేజః సత్త్వం తథా వీర్యం ఆవివేశ” అనే భావం ద్వారా నిజమైన శక్తి బయట నుంచి రాదని, అది మనలోనే నిక్షిప్తమై ఉంటుందని తెలియజేస్తుంది. అవసరమైన సమయంలో ఆ శక్తిని మేల్కొల్పగలిగితే అసాధ్యమనిపించే కార్యాలూ సాధ్యమవుతాయి. హనుమంతుడు తనలోని మహాశక్తిని జాగృతం చేసుకుని సముద్రాన్ని దాటినట్లే, ప్రతి మనిషిలోనూ అపారమైన సామర్థ్యం దాగి ఉంటుంది.

ఈ శ్లోకాలలో మరో ముఖ్యమైన సందేశం వినయం. అపార బలం ఉన్నప్పటికీ హనుమంతుడు అహంకారానికి లోనుకాలేదు. శ్రీరాముని సేవకుడిగా, ధర్మరక్షణ కోసం మాత్రమే తన శక్తిని వినియోగించాడు. నేటి సమాజంలో జ్ఞానం, ధనం, అధికారమున్న వారు వినయాన్ని పాటిస్తేనే ఆ శక్తికి విలువ ఉంటుంది.

సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు మనిషికి జీవనపాఠాలను అందిస్తాయి. లక్ష్యం స్పష్టంగా ఉండాలి, సంకల్పం దృఢంగా ఉండాలి, అంతర్గత శక్తిని గుర్తించాలి, వినయంతో ముందుకు సాగాలి అనే సందేశాన్ని ఇవి ప్రసాదిస్తున్నాయి. హనుమంతుని ఈ మహోన్నత రూపం ప్రతి ఒక్కరిలోనూ ధైర్యాన్ని, భక్తిని, కార్యదీక్షను నింపుతుంది.

నేటి యువత ఈ శ్లోకాల భావాన్ని ఆచరణలో పెట్టుకుంటే జీవితంలో ఎన్నో విజయాలను సాధించగలరు. కష్టసమయంలో నిరాశ చెందకుండా, తమలోని శక్తిని విశ్వసిస్తూ ముందుకు సాగితే అసాధ్యమనే మాటకు స్థానం ఉండదు. హనుమంతుని కార్యదీక్ష ప్రతి తరానికీ ఆదర్శప్రాయంగా నిలుస్తుంది.