ఉత్తరాఖండ్లోని ఉత్తరకాశీ జిల్లాలో సముద్ర మట్టానికి సుమారు 3,140 మీటర్ల ఎత్తున కొలువై ఉన్న పుణ్యక్షేత్రం గంగోత్రి. హిమాలయ పర్వత శ్రేణుల్లో వెలసిన ఈ ఆలయం హిందువుల అత్యంత పవిత్రమైన చార్ ధామ్ యాత్రలో ఒక ముఖ్యమైన భాగం. భగీరథుడి తపస్సుకు మెచ్చి గంగాదేవి ఆకాశం నుండి భూమికి దిగివచ్చిన ప్రదేశంగా దీనిని భక్తులు అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో కొలుస్తారు. ఈ క్షేత్రం గంగా నది జన్మస్థానమైన భాగీరథి నది ఒడ్డున ఉంది.
శ్వేత వర్ణంలో మెరిసిపోయే గంగోత్రి ఆలయాన్ని 18వ శతాబ్దంలో అమర్ సింగ్ థాపా అనే గూర్ఖా సేనాని నిర్మించారు. తెల్లని పాలరాతితో నిర్మితమైన ఈ కట్టడం ప్రకృతి ఒడిలో అద్భుతమైన ప్రశాంతతను అందిస్తుంది. ఆలయంలో గంగాదేవితో పాటు యమునా, లక్ష్మి, సరస్వతి, అన్నపూర్ణ మాతల విగ్రహాలు కొలువై ఉన్నాయి. గంగా నది భూమికి దిగి వచ్చే సమయంలో ఆమె ప్రవాహ వేగాన్ని భూమి భరించలేదని, అందుకే పరమశివుడు తన జటాజూటంలో గంగను బంధించి ఆ ప్రవాహాన్ని నియంత్రించాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ చారిత్రక ఘట్టానికి సాక్ష్యంగా ఆలయానికి సమీపంలోనే భగీరథుడి తపస్సును స్మరిస్తూ 'భగీరథ శిల' ఉంది.
గంగోత్రి ఆలయం గంగా నది అసలు జన్మస్థానమైన గోముఖ్ నుండి సుమారు 19 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంటుంది. గంగోత్రి నుండి గోముఖ్ వరకు సాగే యాత్ర పర్యాటకులకు, భక్తులకు ఒక సాహసోపేతమైన అనుభూతిని ఇస్తుంది. గంగోత్రి వద్ద ప్రవహించే నదిని భాగీరథి అని పిలుస్తారు, ఈ ప్రవాహం దేవప్రయాగ వద్ద అలకనంద నదితో సంగమించిన తర్వాతే అధికారికంగా గంగా నదిగా పిలవబడుతుంది. ఆలయ పరిసరాల్లో గల సుందరమైన ప్రకృతి దృశ్యాలు, దేవదారు వృక్షాలు, మంచుతో నిండిన పర్వత శిఖరాలు యాత్రికులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తాయి.
ప్రతి సంవత్సరం అక్షయ తృతీయ నాడు ఈ ఆలయ ద్వారాలు తెరుస్తారు. శీతాకాలంలో హిమపాతం అధికంగా ఉండటం వల్ల దీపావళి మరుసటి రోజున ఆలయాన్ని మూసివేస్తారు. ఆ సమయంలో గంగాదేవి విగ్రహాన్ని ముఖ్బా గ్రామానికి తరలించి ఆరు నెలల పాటు అక్కడే పూజలు నిర్వహిస్తారు. వేసవి కాలంలో వేల సంఖ్యలో భక్తులు ఇక్కడికి చేరుకుని గంగా నదిలో పవిత్ర స్నానాలు ఆచరిస్తారు. ఈ నదీ జలం అత్యంత పవిత్రమైనదని, ఇందులో స్నానం చేయడం వల్ల చేసిన పాపాలు తొలగిపోతాయని భక్తుల విశ్వాసం. గంగోత్రి యాత్ర కేవలం ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణమే కాక ఆత్మశోధనకు, ప్రకృతితో మమేకమవ్వడానికి ఒక గొప్ప అవకాశం.
ఆలయ ప్రాంగణంలో జరిగే గంగా హారతి కార్యక్రమం అత్యంత వైభవంగా ఉంటుంది. సాయంత్రం వేళ దీపకాంతుల మధ్య భాగీరథి నది హోరు, వేద మంత్రాల ఉచ్చారణతో ఆ ప్రాంతం మొత్తం ఆధ్యాత్మిక శక్తితో నిండిపోతుంది. యాత్రికులు ఇక్కడ అందించే ప్రసాదాన్ని, గంగా జలాన్ని తమ ఇళ్లకు పవిత్ర స్మృతిగా తీసుకెళ్తారు. గంగోత్రి సమీపంలో గౌరీ కుండ్, సూర్య కుండ్ వంటి దర్శనీయ ప్రదేశాలు కూడా ఉన్నాయి. భారతీయ సంస్కృతిలో గంగానదికి ఉన్న విశిష్టతను, హిమాలయాల ప్రాముఖ్యతను చాటిచెప్పే ఈ క్షేత్రం ప్రతి ఒక్కరూ సందర్శించదగిన అద్భుత పుణ్యధామం.
ఉత్తరకాశీ జిల్లాలోని హిమాలయ సానువుల్లో అద్భుతమైన దేవదారు వృక్షాల మధ్య నెలకొన్న ఈ క్షేత్రం కేవలం భక్తి మార్గానికే కాకుండా ఆధ్యాత్మిక చింతనకు నిలయంగా భాసిల్లుతోంది. గంగోత్రి ఆలయ పరిసరాల్లోని గాలిలో ఉండే స్వచ్ఛత, హిమ శిఖరాల నుండి వీచే చల్లని గాలులు భక్తుల మనసులోని అలజడిని దూరం చేసి మానసిక ప్రశాంతతను ప్రసాదిస్తాయి. ఇక్కడ ప్రతి రాయి, ప్రతి నీటి బిందువు భగీరథుడి అకుంఠిత దీక్షను, గంగా మాత కరుణను గుర్తు చేస్తూ ఉంటాయి. సముద్ర మట్టానికి అత్యంత ఎత్తులో ఉన్నప్పటికీ, గంగా మాతను దర్శించుకోవాలనే తపనతో దేశ విదేశాల నుండి యాత్రికులు తరలివస్తారు. ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడిన రాతి గుహలు, నిర్మలమైన జలపాతాలు ఈ ప్రాంతపు పౌరాణిక వైభవాన్ని కళ్లకు కట్టినట్లు చూపిస్తాయి.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి