అన్నదానం: -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 గోదావరి నదీ తీరంలోని ఒక చిన్న గ్రామంలో రాఘవయ్య అనే వృద్ధుడు నివసించేవాడు. ఆయనకు ఒక చిన్న పొలం ఉండేది. దాని ద్వారా వచ్చే పరిమితమైన ఆదాయంతోనే ఆయన జీవనం సాగేది. రాఘవయ్య జీవితంలో ఒకే ఒక సంకల్పం ఉండేది, అదే నిత్యాన్నదానం. ప్రతిరోజూ తన ఇంటి ముందుకు వచ్చే యాత్రికులకు, పేదలకు ఆకలి తీర్చడమే ఆయన దినచర్య. ఉన్నంతలో రుచికరమైన భోజనం తయారుచేసి, ఆదరంగా వడ్డించేవాడు. ఆకలితో వచ్చిన వారు తృప్తిగా తిని వెళ్తుంటే చూసి సంతోషపడటం ఆయనకు అలవాటు.
కాలక్రమేణా గ్రామంలో వర్షాలు పడక తీవ్రమైన కరువు సంభవించింది. బావులు, చెరువులు ఎండిపోయాయి. పంటలు పండక గ్రామ ప్రజలు వలసలు వెళ్ళడం ప్రారంభించారు. రాఘవయ్య పొలం కూడా ఎండిపోయింది. ఇంట్లో ఉన్న నిల్వ ధాన్యం కూడా అయిపోవచ్చింది. ఒకరోజు ఉదయం రాఘవయ్య భార్య జానకమ్మ ఎంతో ఆందోళనతో "ఇంట్లో కేవలం ఒక్క పూటకు సరిపడే బియ్యం మాత్రమే ఉన్నాయి. ఈరోజు మనం వండుకుంటే రేపటి నుండి తినడానికి ఏమీ లేదు. ఇకపై అన్నదానాలు ఆపేయడం మంచిది" అని పలికింది.
దానికి రాఘవయ్య ప్రశాంతంగా నవ్వి "జానకమ్మ, ఆకలి అనేది అందరికీ సమానమే. మన దగ్గర ఉన్న కొద్దిపాటి ఆహారాన్ని దాచుకోవడం స్వార్థం అవుతుంది. ఈరోజు దానం చేద్దాం, రేపటి సంగతి ఆ భగవంతుడే చూసుకుంటాడు" అని సమాధానమిచ్చాడు. ఆ మాట ప్రకారం ఇంట్లో ఉన్న ఆఖరి బియ్యంతో అన్నం వండారు.
మధ్యాహ్నం సమయానికి ఒక ముసలి దంపతులు అలసిపోయి, ఆకలితో అలమటిస్తూ రాఘవయ్య ఇంటి గుమ్మం ముందుకు వచ్చారు. వారిని చూడగానే రాఘవయ్య ఎంతో ప్రేమతో లోపలికి ఆహ్వానించాడు. జానకమ్మ వండిన అన్నం మొత్తాన్ని ఆ వృద్ధ దంపతులకు వడ్డించింది. వారు ఎంతో తృప్తిగా భోజనం చేశారు. భోజనం ముగిసిన తర్వాత ఆ వృద్ధుడు రాఘవయ్యతో "నాయనా, ఈ కరువు కాలంలో కూడా మీ స్వార్థాన్ని వీడి, మీ ఇంట్లో ఉన్న ఆఖరి గింజను కూడా మాకు పెట్టి మా ప్రాణాలు కాపాడారు. మీ ఉదార గుణం ఎందరికో ఆదర్శం" అని ప్రశంసించాడు. ఆ దంపతులు వెళ్ళిపోయిన తర్వాత రాఘవయ్య దంపతులు కేవలం నీళ్లు తాగి పడుకున్నారు.
మరుసటి రోజు ఉదయం రాఘవయ్య లేచి చూసేసరికి ఇంటి ఆవరణలో ఒక పెద్ద ధాన్యపు మూట ఉంది. దాని పక్కన ఒక లేఖ ఉంది. అందులో "నీ అన్నదాన వ్రతం మరియు త్యాగనిరతి మమ్మల్ని కదిలించాయి. ఈ ధాన్యం నీ పొలంలో మళ్లీ పంట పండే వరకు నీకు, నీ గ్రామానికి ఆకలి తీర్చడానికి ఉపయోగపడుతుంది" అని రాసి ఉంది. అది చూసి రాఘవయ్య కళ్లలో ఆనంద బాష్పాలు రాలాయి. నిన్న తన ఇంట భోజనం చేసిన ఆ వృద్ధ దంపతులు ఒక సుదూర గ్రామానికి చెందిన ప్రముఖ భూస్వాములు. వారు తీవ్రమైన అనారోగ్యంతో బాధపడుతూ, సహాయం కోసం ఆ గ్రామంలోని ప్రతి ఇంటి ముందూ నిలబడ్డారు. కానీ కరువు కారణంగా స్వార్థంతో నిండిన ఆ ఊరి వారెవ్వరూ వారిని ఆదరించలేదు, కనీసం తాగడానికి నీళ్లు కూడా ఇవ్వలేదు. అటువంటి స్థితిలో రాఘవయ్య మాత్రమే వారిని పరమాత్ముని స్వరూపాలుగా భావించి, తన ఇంట్లోని ఆఖరి గింజను కూడా త్యాగం చేసి ఆపన్న హస్తం అందించాడు. ఆ వృద్ధ భూస్వాములు రాఘవయ్య పరోపకార గుణానికి కృతజ్ఞతగా ఈ అనంతమైన ధాన్యపు రాశిని పంపించారు.
ఆ నిల్వలతో రాఘవయ్య తన అన్నదాన కార్యక్రమాన్ని మరింత ఉత్సాహంతో కొనసాగించాడు. కరువు తీరేవరకు గ్రామ ప్రజలందరికీ ఆపద్బాంధవుడిగా నిలిచాడు. స్వార్థం లేని అన్నదానం మనుషుల ప్రాణాలను కాపాడటమే కాకుండా సమాజంలో మానవత్వాన్ని నిలబెడుతుందని ఆయన నిరూపించాడు. ఈ వార్త చుట్టుపక్కల గ్రామాలకు కూడా వ్యాపించింది. రాఘవయ్య నిస్వార్థ సేవను చూసి స్పందించిన పొరుగు ప్రాంతాల భూస్వాములు, దాతలు కూడా పెద్ద ఎత్తున ధాన్య సహాయాన్ని పంపడం ప్రారంభించారు. ఆ చిన్న ఇల్లు కాస్తా ఆకలితో అలమటించే వేలాది మందికి ఆశ్రయమిచ్చే ఒక పెద్ద అన్నసత్రంగా మారిపోయింది. ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా నమ్మిన ధర్మాన్ని వీడకూడదనే నిజాన్ని రాఘవయ్య జీవితం నిరూపించింది.
ఆ సందర్భాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ రాఘవయ్య  ఒకే మాట చెప్పేవాడు, "సమాజంలో ఉన్న అన్ని దానాల కంటే అన్నదానమే మిన్నయైనది. ఎందుకంటే అన్నం తిన్న తర్వాతే ఏ మనిషైనా తృప్తిగా 'చాలు' అనగలడు. తోటి జీవుల ఆకలిని గుర్తించి, మనకున్న దానిలో కొంత భాగం పంచి ఇవ్వడమే నిజమైన ధర్మం. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం కంటే దైవపూజ వేరొకటి లేదు."