ఆయనంటే ఆయనే: - - యామిజాల జగదీశ్

 ఆయన ఏ పుస్తకాన్నయినా సరే ఒక్కసారి చదివితే చాలు, అందులోని ప్రతి మాటనూ గుర్తుంచుకుంటారు. ఆయన ఎనిమిది అంకెల సంఖ్యలను కాలిక్యులేటర్ కంటే వేగంగా తన మనసులోనే గుణించేవారు. 53 ఏళ్ల వయసులో మరణించేలోపు, ఆయన మౌనంగా ప్రపంచాన్ని శాశ్వతంగా మార్చేశారు. ఆయన పేరు జాన్ వాన్ న్యూమాన్. ఒక హంగేరియన్ - యూదు గణిత శాస్త్రవేత్త. 
ఆయన మేధస్సు ఐన్‌స్టీన్‌ను సైతం నిశ్శబ్దంగా ఉంచే స్థాయిలో పనిచేసేది. 
1903లో బుడాపెస్ట్‌లో జన్మించిన ఆయన, 22 ఏళ్ల వయసులో రసాయన ఇంజనీరింగ్‌లో డిగ్రీని పూర్తి చేస్తూనే, గణితశాస్త్రంలో పీహెచ్‌డీ పట్టా పొందారు. ఆయన ప్రిన్స్‌టన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్‌డ్ స్టడీలో చేరేనాటికే, క్వాంటం మెకానిక్స్, గేమ్ థియరీ, సెట్ థియరీలకు పునాది వేసే కృషి చేశారు.
కానీ ఆయన అత్యంత శాశ్వతమైన వారసత్వం ఏమిటి? ఈ రోజు భూమిపై ఉన్న ప్రతి కంప్యూటర్, స్మార్ట్‌ఫోన్, సర్వర్‌కు శక్తినిచ్చే నిర్మాణమే. 
"వాన్ న్యూమాన్ ఆర్కిటెక్చర్" — మెమరీని ప్రాసెసింగ్ నుండి వేరు చేసే రూపకల్పన సూత్రం — ఆధునిక డిజిటల్ ప్రపంచానికి ఒక నమూనా. ఆయన మాన్‌హాటన్ ప్రాజెక్ట్‌లో కూడా కీలక పాత్ర పోషించారు. అంతర్వి స్ఫోటన రకం అణు పరికరానికి అవసరమైన కచ్చితమైన జ్యామితిని లెక్కించారు.
ఫాసిజంలోకి జారుకుంటున్న ఒక ఖండం నుండి వచ్చిన యూదు శరణార్థి అయిన వాన్ న్యూమాన్, చరిత్ర భారాన్ని, మేధావిత్వపు అగ్నిజ్వాలను సమానంగా మోశారు. మానవ ఆలోచనా చరిత్రలో ఆయన కథ అత్యంత అసాధారణమైన వాటిలో ఒకటి.