ఆంధ్రప్రదేశ్లోని వైఎస్సార్ కడప జిల్లాలో, కడప నగరానికి సుమారు 25 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామస్వామి దేవాలయం తెలుగు రాష్ట్రాలలో అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీరామక్షేత్రాల్లో ఒకటి. రాయలసీమలో విజయనగర శిల్పకళా వైభవానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఈ ఆలయం, భక్తి, చరిత్ర, కళా సంపదల సమ్మేళనంగా విశేష ఖ్యాతి పొందింది. ప్రతి సంవత్సరం శ్రీరామనవమి సందర్భంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో నిర్వహించే శ్రీ సీతారామ కల్యాణ మహోత్సవం ఈ ఆలయంలోనే వైభవంగా జరగడం దీని విశిష్టత. వేలాది మంది భక్తులు ఈ ఉత్సవాలకు తరలివచ్చి శ్రీ సీతారాముల దివ్య కల్యాణాన్ని తిలకిస్తారు.
స్థల పురాణం ప్రకారం ఒంటుడు మరియు మిట్టుడు అనే ఇద్దరు సోదరుల పేర్ల నుంచే "ఒంటిమిట్ట" అనే పేరు ఏర్పడింది. ప్రారంభంలో వారు సాధారణ జీవితం గడిపినప్పటికీ, శ్రీరాముని అనుగ్రహంతో ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో పయనించి పరమభక్తులుగా మారారని కథనం చెబుతుంది. శ్రీరాముడి కోసం ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించి, అనంతరం దైవానుగ్రహం పొందారని స్థానికులు విశ్వసిస్తారు. వారి భక్తికి గుర్తుగా ఈ ప్రాంతానికి ఒంటిమిట్ట అనే పేరు స్థిరపడిందని చెబుతారు. ఈ గాథ భక్తి ఉద్యమంలో వ్యక్తిగత పరివర్తనకు ప్రతీకగా నిలుస్తుంది.
చారిత్రక ఆధారాల ప్రకారం ఈ ఆలయం 16వ శతాబ్దంలో విజయనగర రాజుల పాలనలో అత్యున్నత వైభవాన్ని సంతరించుకుంది. అంతకుముందు చోళుల కాలంలో ప్రారంభమైన నిర్మాణం విజయనగర సామ్రాజ్య కాలంలో విస్తరించి నేటి రూపాన్ని పొందింది. ఈ ఆలయాన్ని భారత పురావస్తు శాఖ జాతీయ ప్రాముఖ్యత కలిగిన సంరక్షిత స్మారక కట్టడంగా గుర్తించింది. తిరుపతి–ఒంటిమిట్ట ఆధ్యాత్మిక పర్యాటక మార్గంలో ఈ దేవాలయం కీలక స్థానం సంపాదించుకుంది.
ఒంటిమిట్ట ఆలయం విజయనగర శిల్పకళకు అద్భుత నిదర్శనం. భారీ ప్రాకార గోడల మధ్య నిర్మించిన ఆలయానికి తూర్పు, ఉత్తర, దక్షిణ దిశల్లో మూడు మహా గోపురాలు ఉన్నాయి. ఐదు అంతస్తుల తూర్పు రాజగోపురం ఆలయ ప్రధాన ప్రవేశద్వారంగా భక్తులను ఆహ్వానిస్తుంది. విశాలమైన ప్రాంగణం, శిల్పాలతో అలంకరించిన మండపాలు, అద్భుతమైన శిలా స్తంభాలు ఆలయ నిర్మాణ వైభవాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.
ఆలయంలోని రంగమండపం అత్యంత ఆకర్షణీయమైన నిర్మాణం. 32 శిలా స్తంభాలపై నిలిచిన ఈ మండపంలో అప్సరసలు, యాళి రూపాలు, శ్రీకృష్ణుడు, శ్రీమహావిష్ణువు, రామాయణ ఘట్టాలు, పుష్పాలంకరణలు, దివ్య దేవతామూర్తులు అత్యంత సున్నితంగా చెక్కబడ్డాయి. ప్రతి స్తంభం ఒక శిల్పకళా కావ్యంలా కనిపిస్తుంది. విజయనగర శిల్పుల నైపుణ్యానికి ఈ మండపం చిరస్థాయి సాక్ష్యంగా నిలిచింది.
ఈ ఆలయంలోని అత్యంత విశిష్టమైన అంశం గర్భగుడిలో కొలువై ఉన్న ఏకశిలా విగ్రహం. శ్రీరాముడు, సీతాదేవి, లక్ష్మణస్వామి ముగ్గురి విగ్రహాలు ఒకే రాతి శిలపై చెక్కబడటం దక్షిణ భారతదేశంలోని రామాలయాలలో అత్యంత అరుదైన ప్రత్యేకతగా గుర్తించబడింది. సాధారణంగా రామాలయాల్లో శ్రీ హనుమంతుడు ప్రధాన విగ్రహాలతో పాటు ఉంటాడు. అయితే ఒంటిమిట్టలో హనుమంతుడికి ప్రత్యేక ఆలయం ఏర్పాటు చేయడం ఈ క్షేత్ర విశిష్టతను మరింత పెంచింది. మండపంలో నృత్య భంగిమలో ఉన్న వినాయకుడి శిల్పం కూడా భక్తులను ఆకట్టుకుంటుంది.
ఈ క్షేత్రానికి తెలుగు సాహిత్యంతోనూ విడదీయరాని అనుబంధం ఉంది. అన్నమాచార్యులు ఈ ఆలయాన్ని దర్శించి శ్రీరాముడిపై కీర్తనలు రచించినట్లు విశ్వసిస్తారు. ఆంధ్ర వాల్మీకిగా ప్రసిద్ధి చెందిన వావిలికొలను సుబ్బారావు ఇక్కడే శ్రీరాముని ఆరాధిస్తూ వాల్మీకి రామాయణాన్ని తెలుగులో అనువదించి శ్రీరామునికే అంకితం చేశారు. ఈ కారణంగా ఒంటిమిట్ట తెలుగు భక్తి సాహిత్యానికి కూడా ఒక ప్రధాన కేంద్రంగా నిలిచింది.
నేడు ఒంటిమిట్ట శ్రీ కోదండరామాలయం కేవలం ఒక పుణ్యక్షేత్రం మాత్రమే కాదు. ఇది భక్తి, శిల్పకళ, చరిత్ర, సాహిత్యం, సంస్కృతికి జీవంతమైన ప్రతీక. రాయలసీమ ఆధ్యాత్మిక గర్వకారణంగా నిలిచిన ఈ దివ్యక్షేత్రం, శ్రీరాముని అనుగ్రహాన్ని కోరుకునే ప్రతి భక్తుడు జీవితంలో ఒక్కసారైనా దర్శించవలసిన మహా పుణ్యస్థలంగా చిరస్థాయిగా వెలుగొందుతోంది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి