సుందరకాండము-67 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

(ద్వితీయ సర్గ)  

అనేన రూపేణ మయా న శక్యా రక్షసాం పురీ |

ప్రవేష్టుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః ||33||

ఉగ్రౌజసో మహావీర్యా బలవంతశ్చ రాక్షసాః |

వంచనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా ||34||

లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లఙ్కాపురీ మయా |

ప్రవేష్టుం ప్రాప్తకాలం మే కృత్యం సాధయితుమ్ మహత్ ||35||

తాం పురీం తాదృశీం దృష్ట్వా దురాధర్షాం సురాసురైః |

హనుమాన్ చింతయామాస వినిశ్చిత్య ముహుర్ముహుః ||36||

సుందరకాండలోని ఈ నాలుగు శ్లోకాలు హనుమంతుని అపారమైన మేధస్సును, సమయస్ఫూర్తిని, కార్యనిర్వహణలోని నైపుణ్యాన్ని అత్యంత స్పష్టంగా తెలియజేస్తాయి. సముద్రాన్ని దాటడం ఆయన పరాక్రమానికి నిదర్శనమైతే, లంకలోకి ప్రవేశించడానికి సరైన వ్యూహాన్ని రూపొందించడం ఆయన వివేకానికి నిదర్శనం. శక్తి ఉన్నవాడు ప్రతి సందర్భంలో బలప్రయోగాన్నే ఆశ్రయించడు; పరిస్థితులకు అనుగుణంగా తన విధానాన్ని మార్చుకోగలవాడే నిజమైన విజేత అని ఈ శ్లోకాలు బోధిస్తున్నాయి.

మొదటి శ్లోకంలో హనుమంతుడు ఒక ముఖ్యమైన విషయాన్ని గ్రహిస్తాడు. తాను ప్రస్తుతం ఉన్న మహాకాయ రూపంతో లంకలోకి ప్రవేశించడం సాధ్యం కాదని నిర్ణయించుకుంటాడు. ఎందుకంటే ఆ నగరాన్ని అత్యంత క్రూరులైన, బలవంతులైన రాక్షసులు కట్టుదిట్టంగా కాపలా కాస్తున్నారు. ఈ ఆలోచనలో హనుమంతుని వినయం దాగి ఉంది. తనకు ఎంత బలం ఉన్నప్పటికీ, ప్రతి సమస్యను బలంతోనే పరిష్కరించలేమని ఆయన అర్థం చేసుకున్నాడు. కార్యసాధనలో పరిస్థితులను అంచనా వేసి తన విధానాన్ని మార్చుకోవడం నాయకుడికి అత్యంత అవసరమైన లక్షణం.

రెండవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు లంకలోని రాక్షసుల బలాన్ని మరింత లోతుగా విశ్లేషిస్తాడు. వారు ఉగ్రతేజస్సు కలవారు, మహావీరులు, అపారమైన బలశాలులు. అలాంటి శత్రువులను నేరుగా ఎదుర్కోవడం కంటే, వారిని మోసగించి తన లక్ష్యాన్ని సాధించడం శ్రేయస్కరమని నిర్ణయిస్తాడు. ఇక్కడ "వంచనీయా" అనే పదం అధర్మాన్ని సూచించదు; ధర్మరక్షణ కోసం అనుసరించే వ్యూహాన్ని సూచిస్తుంది. సీతాదేవిని కనుగొనడం ప్రధాన లక్ష్యం. ఆ లక్ష్యం నెరవేరాలంటే శత్రువుకు తెలియకుండా పని చేయడం అవసరమని హనుమంతుడు గ్రహించాడు. ధర్మాన్ని కాపాడటానికి కొన్ని సందర్భాల్లో గోప్యత, చాకచక్యం కూడా అవసరమని ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తుంది.

మూడవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు తన కార్యాచరణను స్పష్టంగా నిర్ణయిస్తాడు. రాత్రి సమయాన్ని ఎంచుకొని, ఎవరికీ కనిపించని సూక్ష్మరూపంలో లంకలోకి ప్రవేశించాలని సంకల్పిస్తాడు. రాత్రివేళ శత్రువుల అప్రమత్తత కొంత తగ్గుతుందని, చిన్న రూపంలో సంచరిస్తే ఎవరూ తనను గుర్తించరని ఆయన అంచనా వేస్తాడు. సమయాన్ని సరిగ్గా ఎంచుకోవడం విజయానికి ఎంత ముఖ్యమో ఈ నిర్ణయం తెలియజేస్తుంది. ఏ పని చేయాలో తెలిసి ఉండటం ఒక విషయం; దాన్ని ఎప్పుడు, ఎలా చేయాలో తెలుసుకోవడం మరింత గొప్ప విషయం. హనుమంతుడు ఈ రెండింటినీ సమన్వయం చేసి కార్యసిద్ధికి సిద్ధమవుతాడు.

నాలుగవ శ్లోకంలో హనుమంతుడు మరోసారి లంకా నగరాన్ని పరిశీలించి లోతుగా ఆలోచిస్తాడు. దేవతలకు, అసురులకు కూడా దుర్జేయమైన ఈ మహానగరంలోకి ప్రవేశించడం ఎంతటి సాహసమో ఆయనకు తెలుసు. అయినప్పటికీ ఆయన భయపడడు. అదే సమయంలో నిర్లక్ష్యంగా కూడా వ్యవహరించడు. ప్రతి అంశాన్ని మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించి, తన నిర్ణయాన్ని మరింత బలపరచుకుంటాడు. ఇది తొందరపాటు నిర్ణయాలకు బదులుగా ఆలోచించి తీసుకునే నిర్ణయాల విలువను తెలియజేస్తుంది.

ఈ శ్లోకాలలో ఆధునిక జీవితానికి కూడా గొప్ప మార్గదర్శకత్వం ఉంది. ఉద్యోగ జీవితం, వ్యాపారం, పరిపాలన, కుటుంబ నిర్వహణ, సామాజిక సేవ—ఏ రంగంలోనైనా విజయాన్ని సాధించాలంటే పరిస్థితులను బట్టి మన విధానాన్ని మార్చుకోవాలి. ప్రతి సమస్యను ఒకే పద్ధతిలో పరిష్కరించాలనే మొండితనం విజయాన్ని దూరం చేస్తుంది. పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవడం, సరైన సమయాన్ని ఎంచుకోవడం, అవసరమైనప్పుడు మన వైఖరిని మార్చుకోవడం, లక్ష్యాన్ని మరువకపోవడం—ఇవే విజేత లక్షణాలు.

హనుమంతుడు ఈ సందర్భంలో మనకు నేర్పే గొప్ప పాఠం "అనుకూలతే విజయానికి మూలం" అనే సత్యం. బలం ఉన్నవాడు తన బలాన్ని ఎప్పుడు ఉపయోగించాలో తెలుసుకోవాలి. మేధస్సు ఉన్నవాడు తన ఆలోచనలను కార్యరూపంలోకి తీసుకురావాలి. ధైర్యం ఉన్నవాడు సహనాన్ని కూడా అలవర్చుకోవాలి. హనుమంతుని ఈ వ్యూహాత్మక నిర్ణయం తరువాత సీతాదేవిని దర్శించడం, శ్రీరాముని కార్యాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేయడం సాధ్యమైంది. అందువల్ల ఈ శ్లోకాలు మనకు ఒక శాశ్వత సందేశాన్ని అందిస్తున్నాయి—పరిస్థితులను అర్థం చేసుకుని, సమయానుకూలంగా మన చర్యలను మార్చుకుంటూ, లక్ష్యంపై అచంచలమైన దృష్టిని నిలుపుకున్నవారే నిజమైన విజయాన్ని సాధిస్తారు.