ధర్మాచరణ: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 

కృష్ణా నది పరివాహక ప్రాంతంలోని పచ్చని వరి పొలాలు, కొబ్బరి తోటలు, పంటకాలువల మధ్య వెలసిన వేదవల్లి గ్రామం ప్రశాంత జీవనానికి ప్రతీక. ఆ గ్రామంలో నివసించే రామచంద్రయ్య తహసీల్దార్ కార్యాలయంలో సీనియర్ అసిస్టెంట్‌గా పనిచేసేవాడు. ఉద్యోగం అతనికి ఉపాధి మాత్రమే కాదు, ప్రజాసేవకు దక్కిన అవకాశం. రైతుల భూమి వివాదాలు, వృద్ధుల పింఛన్ దరఖాస్తులు, పేద విద్యార్థుల ఆదాయ ధ్రువపత్రాలు, విధవల సంక్షేమ పథకాల ఫైళ్లు—ఏ పని వచ్చినా న్యాయబద్ధంగా, సమయానికి పూర్తి చేయడం అతని అలవాటు. లంచం తీసుకోవడం అతని స్వభావానికి పూర్తిగా విరుద్ధం. "ప్రజలు మనపై ఉంచిన నమ్మకమే ప్రభుత్వ ఉద్యోగి అసలైన సంపద" అని అతను సహోద్యోగులకు తరచూ చెప్పేవాడు.
అయితే అదే కార్యాలయంలో పనిచేస్తున్న కొందరు ఉద్యోగులు అక్రమ మార్గాల్లో డబ్బు సంపాదించడానికే అలవాటు పడ్డారు. రామచంద్రయ్య నిజాయితీ వారి అక్రమాలకు పెద్ద అడ్డుగోడగా మారింది. అతని వల్ల లంచాల వ్యవహారాలు నిలిచిపోతుండటంతో అసూయ పెరిగి, చివరకు అతనిని అపకీర్తిపాలు చేయాలనే దురుద్దేశంతో కుట్ర పన్నారు.
ఒక రోజు కార్యాలయంలోని కీలకమైన భూ రికార్డులు అదృశ్యమయ్యాయి. ముందుగానే సిద్ధం చేసిన నకిలీ ఆధారాలతో ఆ నేరాన్ని రామచంద్రయ్యపై మోపారు. విచారణ పూర్తయ్యే వరకు అతన్ని సస్పెండ్ చేశారు. ఒక్క క్షణంలో అతని గౌరవం ప్రశ్నార్థకమైంది. నెల జీతంపై ఆధారపడిన కుటుంబం ఆర్థిక ఇబ్బందుల్లో పడింది. భార్య లక్ష్మి బయటకు ధైర్యంగా కనిపించినా, రాత్రివేళ ఒంటరిగా కన్నీళ్లు పెట్టుకునేది. కళాశాలలో చదువుతున్న కుమారుడు సురేష్, పదో తరగతి చదువుతున్న కుమార్తె మాధవి పాఠశాలలో తండ్రి గురించి వినిపించే మాటలు విని మనస్తాపానికి గురయ్యారు. కొందరు గ్రామస్తులు అనుమానంతో మాట్లాడినా, రామచంద్రయ్యను దగ్గరగా చూసిన పెద్దలు మాత్రం, "అతని చేత అన్యాయం జరగదు" అని నమ్మకంగా నిలబడ్డారు.
కష్టకాలం మనిషి అసలు స్వభావాన్ని బయటపెడుతుంది. ఉద్యోగం లేకున్నా రామచంద్రయ్య తన సేవాభావాన్ని విడిచిపెట్టలేదు. ప్రతి సాయంత్రం గ్రామంలోని పిల్లలకు ఉచితంగా బోధించేవాడు. చదవలేని వృద్ధులకు ప్రభుత్వ పథకాల దరఖాస్తులు నింపి ఇచ్చేవాడు. రైతుల సమస్యలు విని వారికి అవసరమైన పత్రాలు సిద్ధం చేసేవాడు. "నన్ను పదవి నుంచి దూరం చేయవచ్చు. సేవ చేయాలనే మనసును ఎవరూ ఆపలేరు" అని అతను చిరునవ్వుతో చెప్పిన మాట గ్రామమంతా వ్యాపించింది. ప్రజల గౌరవం రోజురోజుకూ మరింత పెరిగింది.
ఆరు నెలల తర్వాత జిల్లా కలెక్టర్ ఆదేశాలతో ప్రత్యేక విచారణ ప్రారంభమైంది. కొత్త అధికారుల బృందం ప్రతి ఫైల్‌ను, ప్రతి కంప్యూటర్ నమోదు వివరాన్ని, ప్రతి సీసీ కెమెరా దృశ్యాన్ని నిశితంగా పరిశీలించింది. సాంకేతిక ఆధారాలు ఒక్కొక్కటిగా వెలుగులోకి వస్తుండగా అసలు కుట్ర బయటపడింది. భూ రికార్డులను దొంగిలించిన వారే నకిలీ ఆధారాలు సృష్టించి రామచంద్రయ్యను ఇరికించినట్లు నిర్ధారణ అయింది. నిజం బయటపడగానే కుట్రదారులపై శాఖాపరమైన చర్యలతో పాటు క్రిమినల్ కేసులు కూడా నమోదు అయ్యాయి.
రామచంద్రయ్యను పూర్తి గౌరవంతో తిరిగి విధుల్లోకి తీసుకున్నారు. జిల్లా కలెక్టర్ ప్రజల సమక్షంలో ఆయనను సన్మానిస్తూ, "ఇలాంటి ఉద్యోగుల వల్లే ప్రజలకు ప్రభుత్వంపై విశ్వాసం నిలుస్తుంది" అని ప్రశంసించారు. గ్రామమంతా ఆనందోత్సాహాలతో ఊరేగింపును నిర్వహించింది. ఒకప్పుడు అపోహలను నమ్మినవారు సిగ్గుతో అతని ఎదుట క్షమాపణలు కోరారు. రామచంద్రయ్య మాత్రం చిరునవ్వుతో, "తప్పును ఒప్పుకోవడం కూడా ఒక ధర్మమే. మనసులో పగను ఉంచుకుంటే ధర్మానికి విలువ ఉండదు" అంటూ వారిని ఆప్యాయంగా క్షమించాడు.
కొద్ది రోజుల తర్వాత గ్రామ పాఠశాలలో జరిగిన యువజన సమావేశంలో అతను చెప్పిన మాటలు ప్రతి హృదయంలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోయాయి.
"అన్యాయం పరుగెత్తుతుంది. ధర్మం నెమ్మదిగా నడుస్తుంది. కానీ గమ్యాన్ని ముందుగా చేరేది ఎప్పుడూ ధర్మమే. తాత్కాలిక ఓటములు మనిషిని బలహీనుడిని చేయవు; అవి అతని సహనాన్ని పరీక్షిస్తాయి. సత్యాన్ని, నిజాయితీని, న్యాయాన్ని విడిచిపెట్టని వ్యక్తి జీవితంలో ఆలస్యంగా అయినా విజయం తప్పకుండా వస్తుంది."
ఆ రోజు నుంచి వేదవల్లి గ్రామంలో రామచంద్రయ్య పేరు ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగి పేరుగా మాత్రమే కాదు, ధర్మానికి నిలువెత్తు రూపంగా నిలిచిపోయింది. పెద్దలు పిల్లలకు అతని కథను చెప్పి నిజాయితీ విలువను నేర్పసాగారు. కాలం ఎంత ఆలస్యం చేసినా, పరిస్థితులు ఎంత కఠినంగా మారినా, సత్యాన్ని దాచిపెట్టే చీకటి ఎప్పటికీ శాశ్వతం కాదని, ధర్మం అనే వెలుగు చివరికి ప్రతి అబద్ధాన్ని చెదరగొడుతుందని ఆ గ్రామం సాక్షాత్కరించింది.
అందుకే మన సంస్కృతి యుగయుగాలుగా ఒకే సత్యాన్ని చెబుతోంది—"ధర్మం ఎప్పటికీ ఓడిపోదు."