భారతీయ ఆధ్యాత్మిక సంప్రదాయంలో "దేవుడు గొప్పవాడా? గురువు గొప్పవాడా?" అనే ప్రశ్నకు ఒకే సమాధానం లభిస్తుంది—దేవుణ్ణి తెలుసుకునే మార్గాన్ని చూపేది గురువే. అందుకే శాస్త్రాలు గురువును దేవునితో సమానంగా కాకుండా, దైవానుభూతికి దారి చూపే పరమ మార్గదర్శిగా పేర్కొన్నాయి. భారతీయ సంస్కృతిలో గురువు కేవలం విద్యను బోధించే వ్యక్తి కాదు; అజ్ఞానాన్ని తొలగించి ఆత్మజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించే జ్ఞానస్వరూపుడు.
ఈ భావనకు మూలాధారంగా నిలిచింది గురు గీత. స్కంద పురాణంలోని ఉత్తరఖండంలో భాగమైన గురు గీతలో పరమశివుడు పార్వతీదేవికి గురు మహిమను వివరిస్తాడు. అందులో ప్రసిద్ధమైన శ్లోకం:
"ధ్యానమూలం గురోర్మూర్తిః
పూజామూలం గురోః పదమ్।
మంత్రమూలం గురోర్వాక్యం
మోక్షమూలం గురోః కృపా॥"
అంటే గురువు రూపమే ధ్యానానికి మూలం, గురుపాదాలే పూజకు ఆధారం, గురువు వాక్యమే మంత్రం, గురుకృపే మోక్షానికి కారణమని ఈ శ్లోకం తెలియజేస్తోంది. ఈ సందేశం గురువు దైవానికి ప్రత్యామ్నాయం అని కాదు; దైవాన్ని చేరుకునే సేతువుగా గురువును ప్రతిష్ఠిస్తోంది.
అదేవిధంగా మరో ప్రసిద్ధ శ్లోకం—
"గురుర్ బ్రహ్మా గురుర్ విష్ణుః
గురుర్ దేవో మహేశ్వరః।
గురుః సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ
తస్మై శ్రీ గురవే నమః॥"
ఈ శ్లోకంలో గురువును బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులతో పోల్చడం వెనుక గాఢమైన తాత్త్విక భావం ఉంది. బ్రహ్మ సృష్టికర్త అయితే, గురువు శిష్యునిలో జ్ఞానాన్ని సృష్టిస్తాడు. విష్ణువు రక్షకుడు అయితే, గురువు శిష్యుని ధర్మమార్గంలో నిలబెట్టి అజ్ఞానం నుంచి రక్షిస్తాడు. మహేశ్వరుడు అజ్ఞానాన్ని సంహరిస్తే, గురువు అహంకారాన్ని, అవిద్యను నశింపజేస్తాడు. అందుకే గురువును "సాక్షాత్ పరబ్రహ్మ" అని వర్ణించారు.
భగవద్గీత కూడా గురువు ప్రాధాన్యాన్ని స్పష్టంగా తెలియజేస్తుంది. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో ఇలా అంటాడు:
"తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన
పరిప్రశ్నేన సేవయా।
ఉపదేక్ష్యంతి తే జ్ఞానం
జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః॥" (గీత – 4.34)
అంటే వినయంతో గురువును ఆశ్రయించి, సేవించి, సందేహాలను నివృత్తి చేసుకుంటే తత్త్వజ్ఞానులు పరమసత్యాన్ని బోధిస్తారని శ్రీకృష్ణుడు ఉపదేశించాడు. ఇక్కడ కూడా జ్ఞానానికి గురువే ద్వారమని స్పష్టమవుతోంది.
ముండకోపనిషత్ కూడా ఇదే భావాన్ని ప్రతిపాదిస్తుంది. "తద్విజ్ఞానార్థం స గురుమేవాభిగచ్ఛేత్" అని ఉపనిషత్ ఉపదేశిస్తుంది. పరమసత్యాన్ని తెలుసుకోవాలనుకునే వ్యక్తి తప్పనిసరిగా గురువును ఆశ్రయించాలని పేర్కొంటుంది. ఎందుకంటే శాస్త్రాలను చదవడం ఒక్కటే సరిపోదు; వాటి అంతరార్థాన్ని అనుభవించిన గురువు మార్గదర్శకత్వం అవసరం.
భారతీయ చరిత్రలో కూడా ఈ సత్యం స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. శ్రీరాముడు వశిష్ఠుడు, విశ్వామిత్రుల వద్ద విద్యాభ్యాసం చేశాడు. శ్రీకృష్ణుడు సాందీపని మహర్షిని గురువుగా స్వీకరించాడు. ఆదిశంకరాచార్యులు గోవింద భగవత్పాదుల శిష్యుడిగా అద్వైత తత్వాన్ని ప్రపంచానికి చాటారు. భగవంతుని అవతారాలుగా భావించే వారు కూడా గురువును ఆశ్రయించడం గురు-శిష్య సంప్రదాయం గొప్పతనాన్ని తెలియజేస్తుంది.
అయితే భారతీయ తత్వం గురువును దేవునికి ప్రత్యర్థిగా నిలబెట్టదు. దేవుడు లక్ష్యం అయితే, గురువు ఆ లక్ష్యానికి దారి చూపే మార్గదర్శి. దేవుడు అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదిస్తాడు; ఆ అనుగ్రహాన్ని గ్రహించే అర్హతను గురువు కల్పిస్తాడు. అందుకే అనేక సంతులు "గురువు లేకుంటే గోవిందుడిని చేరలేం" అని పేర్కొన్నారు. సంత్ కబీర్ ప్రసిద్ధ దోహాలో కూడా ఇదే భావం ప్రతిధ్వనిస్తుంది:
"గురు గోవింద్ దోఊ ఖడే, కాకే లాగూ పాయ్?
బలిహారి గురు ఆపనే, గోవింద్ దియో బతాయ్."
అంటే గురువు, గోవిందుడు ఇద్దరూ ఎదురుగా నిల్చుంటే ముందుగా గురువుకే నమస్కరిస్తానని, ఎందుకంటే గోవిందుని చూపించినవాడు గురువేనని కబీర్ చెప్పాడు.
అందువల్ల "గురువా? దైవమా?" అనే ప్రశ్నకు భారతీయ ఋషులు ఇచ్చిన సమాధానం ఎంతో స్పష్టమైనది. దైవాన్ని చేరుకునే ద్వారం గురువు; జ్ఞానానికి నిలయం గురువు; మోక్షానికి మార్గదర్శి గురువు. గురువు పట్ల భక్తి అంటే వ్యక్తిపూజ కాదు; జ్ఞానం, ధర్మం, సత్యం పట్ల భక్తి. గురువును గౌరవించడం అంటే మనలోని అజ్ఞానాన్ని తొలగించి ఆత్మజ్ఞానానికి దారితీసే వెలుగును గౌరవించినట్లే. అందుకే భారతీయ సంస్కృతిలో గురువు స్థానం అత్యున్నతమైనది; దైవానికి దారి చూపే దివ్యజ్యోతిగా ఆయనను శతాబ్దాలుగా ఆరాధిస్తున్నారు.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి