తృతీయ స్కంధము – జ్ఞాన మైత్రేయం : భగవంతుని సృజనలీల
శ్రీమద్భాగవత మహాపురాణంలోని తృతీయ స్కంధం ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానానికి, సృష్టి రహస్యానికి, భగవంతుని లీలాతత్త్వానికి అద్దం పడుతుంది. ఇందులో విదురుడు మహర్షి మైత్రేయుని ఆశ్రయించి సృష్టి స్వరూపం, జీవుని ఉనికి, పరమాత్మ తత్త్వం, భక్తి మార్గం వంటి గంభీరమైన విషయాలను తెలుసుకుంటాడు. అందుకే తృతీయ స్కంధాన్ని జ్ఞాన మైత్రేయంగా అంటారు. మైత్రేయ మహర్షి బోధనలు కేవలం సృష్టి ఎలా ఏర్పడిందనే విషయాన్ని మాత్రమే వివరించకుండా, సృష్టి వెనుక ఉన్న పరమార్థాన్ని కూడా మనకు తెలియజేస్తాయి.
భగవంతుని సృష్టి లీలలో మొదట ప్రకృతి, మహత్తత్త్వం, అహంకారం, పంచభూతాలు, ఇంద్రియాలు, మనస్సు మొదలైన తత్త్వాలు వ్యక్తమవుతాయి. ఈ విశ్వం యాదృచ్ఛికంగా ఏర్పడినది కాదని, పరమాత్మ సంకల్పంతో ప్రకృతి తన కార్యాన్ని ప్రారంభించిందని భాగవతం వివరిస్తుంది. సృష్టి అనేది భగవంతునికి ఒక అవసరం కాదు; అది ఆయన అనంతమైన శక్తి యొక్క సహజమైన వ్యక్తీకరణ. సూర్యుడు తన కాంతిని ప్రసరించినట్లే, పరమాత్మ తన మాయాశక్తి ద్వారా జగత్తును వ్యక్తం చేస్తాడు.
ఇక్కడ ఒక ముఖ్యమైన ఆధ్యాత్మిక సత్యం దాగి ఉంది. మనిషి తన చుట్టూ కనిపించే ప్రపంచాన్ని శాశ్వతమైనదిగా భావించి, దానితో తనను తాను పూర్తిగా అనుసంధానించుకుంటాడు. కానీ భాగవత దృష్టిలో సృష్టి పరిణామశీలమైనది. ఉద్భవించినది ఒక దశలో లయమవుతుంది. శరీరం, సంపద, పదవి, సంబంధాలు కూడా కాలగమనంలో మారిపోతాయి. మార్పులకు లోనయ్యే జగత్తులో శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని వెతకడం వల్లే మనిషికి అసంతృప్తి ఏర్పడుతుంది. ఈ వాస్తవాన్ని గ్రహించినప్పుడు జీవితం పట్ల మన దృష్టి మారుతుంది.
మైత్రేయ మహర్షి బోధనలో భగవంతుని అవతారాల ప్రస్తావన కూడా విశిష్టమైనది. ముఖ్యంగా వరాహావతార వర్ణనలో భగవంతుడు భూమిని ఉద్ధరించి, ధర్మాన్ని స్థాపించే శక్తిగా దర్శనమిస్తాడు. భగవంతుని అవతారం కేవలం ఒక పురాణగాథ కాదు; ధర్మం బలహీనపడినప్పుడు దైవశక్తి సమతుల్యతను పునరుద్ధరిస్తుందనే తాత్త్విక సందేశం అందులో ఉంది.
తృతీయ స్కంధంలోని మరో గొప్ప అంశం కపిల మహర్షి బోధనలు. తల్లి దేవహూతికి కపిలుడు సాంఖ్యజ్ఞానాన్ని, భక్తి మార్గాన్ని వివరిస్తాడు. ప్రకృతి–పురుషుల తత్త్వాన్ని అర్థం చేసుకోవడం ద్వారా జీవుడు తన నిజ స్వరూపాన్ని తెలుసుకోవచ్చని చెబుతాడు. ఇంద్రియాసక్తులు మనిషిని బంధిస్తే, భక్తి, జ్ఞానం, వైరాగ్యం అతడిని విముక్తి వైపు నడిపిస్తాయి. నిజమైన ఆధ్యాత్మికత అంటే ప్రపంచాన్ని విడిచిపెట్టడం మాత్రమే కాదు; ప్రపంచంలో జీవిస్తూ దాని పట్ల అనవసరమైన మమకారాన్ని తగ్గించుకోవడం.
ఇప్పటి వేగవంతమైన జీవితంలో తృతీయ స్కంధ సందేశం మరింత ప్రాసంగికం. భౌతిక విజయాల కోసం నిరంతరం పరుగులు తీస్తున్న మనిషి తన అంతరంగ శాంతిని కోల్పోతున్నాడు. సంపద పెరుగుతున్నా సంతృప్తి తగ్గుతోంది. సమాచార విస్తృతి పెరుగుతున్నా జ్ఞానం పెరగడం లేదు. ఇటువంటి సమయంలో మైత్రేయుని బోధనలు జ్ఞానం అంటే కేవలం విషయ పరిజ్ఞానం కాదు; జీవిత సత్యాన్ని గ్రహించడం అని గుర్తుచేస్తాయి.
సృష్టి ఎంత విశాలమైనదైనా, దాని మూలం పరమాత్మనే. జీవితం ఎంత సంక్లిష్టమైనదైనా, దానికి దిశనిచ్చేది ఆత్మజ్ఞానమే. భక్తి మనసును పవిత్రం చేస్తుంది; జ్ఞానం వివేకాన్ని అందిస్తుంది; వైరాగ్యం బంధాలను సడలిస్తుంది. ఈ మూడింటి సమన్వయమే ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి మార్గం. అందువల్ల తృతీయ స్కంధం సృష్టి కథను చెప్పే పురాణ భాగం మాత్రమే కాదు—సృష్టిని చూసి సృష్టికర్తను తెలుసుకోవాలని, జీవితాన్ని అనుభవించి జీవన పరమార్థాన్ని గ్రహించాలని చెప్పే మహత్తర జ్ఞానబోధ.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి