(తృతీయ సర్గ)
శో॥
వజ్రస్ఫటికముక్తాభిర్మణికుట్టిమభూషితైః।
తప్తహాటకనిర్యూహై రాజతామలపాండురైః॥ (9)
వైడూర్యకృతసోపానైః స్ఫటికాంతరపాంసుభిః।
చారుసంజవనోపేతైః ఖమివోత్పతితైః శుభైః॥ (10)
క్రౌంచబర్హిణసంఘుష్టై రాజహంసనిషేవితైః।
తూర్యాభరణనిర్ఘోషైః సర్వతః ప్రతినాదితామ్॥ (11)
వస్వౌకసారాప్రతిమాం తాం వీక్ష్య నగరీం తతః।
ఖమివోత్పతితుం కామాం జహర్ష హనుమాన్ కపిః॥ (12)
సుందరకాండ తృతీయ సర్గలోని ఈ శ్లోకాలు వాల్మీకి మహర్షి కవితా వైభవానికి అద్దం పడతాయి. లంకానగరాన్ని ఆయన కేవలం ఒక రాజధానిగా చిత్రించలేదు; కళ, సంపద, శిల్పం, సౌందర్యం, రక్షణ, సాంస్కృతిక వైభవం సమన్వయమైన మహానగరంగా ఆవిష్కరించారు. అయితే ఈ వర్ణన వెనుక దాగి ఉన్న అసలు సందేశం సంపదను కొనియాడడం కాదు; ధర్మం లేకుండా ఉన్న వైభవం ఎంత అస్థిరమో తెలియజేయడమే. ఈ దృశ్యాలన్నింటినీ వీక్షిస్తున్న హనుమంతుడు ఆశ్చర్యపోయాడు; కానీ ఆ వైభవానికి బానిస కాలేదు. అదే ఆయన మహోన్నత వ్యక్తిత్వం.
వజ్రాలు, స్ఫటికాలు, ముత్యాలతో అలంకరించిన నేలలు, అమూల్య రత్నాలతో తీర్చిదిద్దిన రాజప్రాసాదాలు, కరిగించిన బంగారంతో నిర్మించిన గోపురాలు, వెండివర్ణ కాంతులతో మెరిసే భవన సముదాయాలు—లంక సంపన్నతకు ప్రతీకలుగా నిలుస్తాయి. ఇవి రావణుడు అపారమైన సంపదను, సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని, నిర్మాణకళను ఎలా అభివృద్ధి చేశాడో తెలియజేస్తాయి. ఒక రాజ్యం భౌతికంగా ఎంత అభివృద్ధి చెందగలదో వాల్మీకి అత్యంత సజీవంగా చిత్రించారు.
వైడూర్యమణులతో నిర్మించిన మెట్లు, స్ఫటికాలవలె పారదర్శకంగా మెరుస్తున్న మార్గాలు, ఆకాశాన్ని తాకేలా కనిపించే భవనాలు లంకను భూమిపై ఉన్న స్వర్గంలా నిలబెడుతున్నాయి. నగర నిర్మాణంలో సౌందర్యం, వినియోగం, భద్రత—ఈ మూడు అంశాలు సమపాళ్లలో ఉన్నాయని ఈ వర్ణన సూచిస్తుంది. నేటి పట్టణ ప్రణాళికలో కూడా మౌలిక వసతులు, పర్యావరణం, ప్రజల సౌకర్యం సమన్వయమైతేనే నగరాలు ఆదర్శవంతంగా మారతాయని ఈ చిత్రణ గుర్తు చేస్తుంది.
క్రౌంచపక్షులు, నెమళ్లు, రాజహంసలు సంచరిస్తున్న ఉద్యానవనాలు, సంగీత వాయిద్యాల నాదాలతో మారుమోగుతున్న వీధులు, పండుగ వాతావరణాన్ని తలపించే నగర జీవనం—లంకలోని సాంస్కృతిక సంపన్నతను ప్రతిబింబిస్తాయి. సంపదతో పాటు కళలు, సంగీతం, ప్రకృతి సంరక్షణ కూడా ఒక నాగరికతలో భాగమని ఈ వర్ణన తెలియజేస్తుంది. సమాజ అభివృద్ధి కేవలం ఆర్థిక వృద్ధితో పరిమితం కాకుండా సాంస్కృతిక వికాసాన్ని కూడా కలిగి ఉండాలని ఈ సందర్భం మనకు సూచిస్తుంది.
అయితే ఈ శ్లోకాలలో అత్యంత ప్రాధాన్యం పొందేది హనుమంతుని మనోభావం. లంకను చూసి ఆయన హర్షించాడు. కానీ ఆ హర్షం సంపదపై ఆశ కాదు; రామకార్యాన్ని విజయవంతంగా పూర్తి చేయగల వేదికను చేరుకున్నాననే సంతోషం. ఒక ధర్మయోధుడు బాహ్య సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించగలడు, కానీ దానికి బంధీ కావడు. కర్తవ్యాన్ని మరచిపోయే ఆకర్షణ నిజమైన నాయకత్వానికి శత్రువు అని హనుమంతుడు తన ప్రవర్తన ద్వారా నిరూపించాడు.
వాల్మీకి ఈ సందర్భంలో ఒక శాశ్వతమైన రాజకీయ, సామాజిక సత్యాన్ని కూడా తెలియజేస్తున్నారు. ఒక దేశం సంపదలో, సాంకేతికతలో, నిర్మాణాల్లో ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరచవచ్చు. కానీ ఆ రాజ్యం ధర్మం, న్యాయం, స్త్రీ గౌరవం, ప్రజాహితం వంటి విలువలను విస్మరిస్తే ఆ వైభవం చిరస్థాయిగా నిలవదు. రావణుని లంక ఇందుకు గొప్ప ఉదాహరణ. బంగారు గోడలు శత్రువును అడ్డుకోగలవు; కానీ అధర్మం వల్ల వచ్చే పతనాన్ని అడ్డుకోలేవు. సీతాపహరణం ద్వారా రావణుడు తన సామ్రాజ్య వినాశనానికి తానే నాంది పలికాడు. అందుకే వాల్మీకి ముందుగా లంక వైభవాన్ని విస్తారంగా వర్ణించి, ఆ తరువాత దాని పతనాన్ని చూపించడం ద్వారా ధర్మమే రాజ్యానికి అసలైన రక్షణ కవచమని బోధించారు.
హనుమంతుడు లంకను స్వర్గసమానంగా చూసినా, ఆయన మనసులో ఒక్క క్షణం కూడా లోభం పుట్టలేదు. ఆయన దృష్టి రత్నాలపై కాదు; సీతాదేవి ఉన్న ప్రదేశంపైనే నిలిచింది. ఇది ఏకాగ్రతకు అత్యున్నత ఉదాహరణ. నేటి జీవితంలో కూడా సంపద, హోదా, భోగాలు మన దృష్టిని మరల్చే అవకాశాలు ఎన్నో ఉంటాయి. కానీ లక్ష్యం, నైతికత, బాధ్యతలను మరువకుండా ముందుకు సాగే వారే నిజమైన విజేతలు.
సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు కేవలం లంక సౌందర్య వర్ణన కాదు. అవి మనిషి జీవితానికి ఒక గొప్ప విలువను బోధిస్తాయి. సంపదను సృష్టించడం గొప్పదే; కానీ దానిని ధర్మంతో నడిపించడం అంతకంటే గొప్పది. బాహ్య వైభవం కంటికి ఆనందాన్ని ఇస్తుంది; అంతరంగ ధర్మం చరిత్రలో చిరస్థాయిని ఇస్తుంది. హనుమంతుడు అందుకే వైభవాన్ని వీక్షించిన యాత్రికుడు మాత్రమే కాదు; ధర్మాన్ని ఆచరించిన మహాయోగిగా యుగయుగాల పాటు స్మరించబడుతున్నాడు.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి