సుందరకాండము-79 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

(తృతీయ  సర్గ)  

 

సా తం హరివరం దృష్ట్వా లంకా రావణపాలితా।

స్వయమేవోత్త్థితా తత్ర వికృతాననదర్శనా॥21॥

పురస్తాత్ కపివర్యస్య వాయుసూనోరతిష్ఠత।

ముంచమానా మహానాదమబ్రవీత్ పవనాత్మజమ్॥22॥

కస్త్వం కేన చ కార్యేణ ఇహ ప్రాప్తో వనాలయ।

కథయ స్వేహ యత్తత్వం యావత్ప్రాణా ధరంతి తే॥23॥

న శక్యం ఖల్వియం లంకా ప్రవేష్టుం వానర త్వయా।

రక్షితా రావణబలైః అభిగుప్తా సమంతతః॥24॥

సుందరకాండలో హనుమంతుడు లంకానగరంలో ప్రవేశించబోయే ఈ ఘట్టం అత్యంత ప్రాముఖ్యతను సంతరించుకుంది. ఇప్పటివరకు సముద్రాన్ని దాటి, లంక వైభవాన్ని పరిశీలించిన హనుమంతుడికి ఇప్పుడు మొదటి ప్రత్యక్ష అడ్డంకి ఎదురవుతుంది. లంకకు అధిష్ఠాన దేవతగా నిలిచిన లంకిణి అతని మార్గాన్ని అడ్డగించి ప్రశ్నిస్తుంది. ధర్మకార్యాన్ని ప్రారంభించే ప్రతి వ్యక్తికి ఎదురయ్యే తొలి పరీక్షకు ఇది ప్రతీక. ఏ మహత్తర లక్ష్యమైనా అడ్డంకులు లేకుండా సాధ్యం కాదు. వాటిని ఎదుర్కొనే ధైర్యం, వివేకం, ఆత్మస్థైర్యమే విజయాన్ని నిర్ణయిస్తాయి.

హనుమంతుడిని చూసిన వెంటనే లంకిణి తన భయంకర రూపంతో అతని ముందుకు వస్తుంది. ఆమె రూపం వికృతంగా ఉన్నప్పటికీ, ఆమె కేవలం ఒక రాక్షసి మాత్రమే కాదు; లంక భద్రతకు ప్రతీక. ప్రతి రాజ్యానికి సరిహద్దులు ఉన్నట్లే, ప్రతి విలువైన లక్ష్యానికి కూడా ప్రవేశ పరీక్షలు ఉంటాయని ఈ దృశ్యం తెలియజేస్తుంది. విలువైన కార్యాన్ని చేపట్టేవారిని పరిస్థితులు, ప్రతికూల శక్తులు, అనుమానాలు ముందుగా పరీక్షిస్తాయి. ఆ పరీక్షలను దాటిన వారే తమ లక్ష్యాన్ని చేరుకోగలరు.

లంకిణి గర్జిస్తూ హనుమంతుడిని ప్రశ్నిస్తుంది—“నీవెవరు? ఏ పని కోసం ఇక్కడికి వచ్చావు? నీ నిజస్వరూపం చెప్పు. చెప్పకపోతే ప్రాణాలతో బయటపడలేవు.” ఈ ప్రశ్నలు ప్రతి జీవిత ప్రయాణంలో మన ముందుకొచ్చే ప్రశ్నలే. మన లక్ష్యం ఏమిటి? మన ఉద్దేశ్యం ఏమిటి? మన ప్రయాణం ధర్మబద్ధమైనదేనా? అనే ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానం తెలిసినవారే ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ నిలబడగలరు. హనుమంతుడి బలం అతని శారీరక శక్తిలో మాత్రమే కాదు; తన కర్తవ్యంపై ఉన్న స్పష్టతలో కూడా ఉంది.

తదుపరి లంకిణి గర్వంతో మరో మాట చెబుతుంది—“ఈ లంకలోకి నీలాంటి వానరుడు ప్రవేశించడం అసాధ్యం. రావణుని సైన్యం అన్ని వైపులా కాపలా కాస్తోంది.” ఇది అధర్మం ప్రదర్శించే అహంకారానికి ప్రతీక. బలం, సంపద, అధికారమే శాశ్వతమని భావించే ప్రతి వ్యవస్థ చివరికి ఇదే విధంగా గర్విస్తుంది. కానీ చరిత్ర చెబుతున్న సత్యం వేరే. ఎంత బలమైన కోటైనా, ఎంత కట్టుదిట్టమైన భద్రతా వ్యవస్థైనా ధర్మసంకల్పం ముందు నిలవలేదు. అధర్మం తన శక్తిని అతిగా అంచనా వేస్తుంది; ధర్మం మాత్రం తన లక్ష్యాన్ని నిశ్శబ్దంగా సాధిస్తుంది.

ఈ సంఘటన నేటి సమాజానికి కూడా విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. మంచి మార్పును తీసుకురావాలనుకునే ప్రతి వ్యక్తికి మొదట ఎదురయ్యేది నిరాకరణే. కొత్త ఆలోచనలను సమాజం సులభంగా అంగీకరించదు. అవినీతిని ఎదుర్కొనే అధికారి, సత్యాన్ని వెలికితీసే పాత్రికేయుడు, పరిశోధనలో కొత్త మార్గాన్ని ఎంచుకునే శాస్త్రవేత్త, కష్టపడి పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమయ్యే విద్యార్థి—ప్రతి ఒక్కరూ మొదట సందేహాలు, విమర్శలు, అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటారు. వాటిని చూసి వెనక్కి తగ్గితే లక్ష్యం చేరదు. హనుమంతునిలా స్థిరచిత్తంతో ముందుకు సాగితేనే విజయం సొంతమవుతుంది.

లంకిణి వేసిన ప్రశ్నలు మరో ముఖ్యమైన విలువను గుర్తుచేస్తాయి. సమాజంలో భద్రతా వ్యవస్థలు అప్రమత్తంగా ఉండాలి. దేశ సరిహద్దులైనా, ప్రభుత్వ సంస్థలైనా, డిజిటల్ వ్యవస్థలైనా, భద్రత అనేది ప్రశ్నించడం నుంచే ప్రారంభమవుతుంది. అయితే భద్రత అహంకారంగా మారినప్పుడు అది ప్రమాదకరమవుతుంది. కర్తవ్యనిర్వహణలో అప్రమత్తత అవసరం; కానీ న్యాయం, ధర్మం, సత్యం ముందుకు వచ్చినప్పుడు వాటిని గుర్తించే వివేకం కూడా అంతే అవసరం.

సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు ఒక గొప్ప జీవితసూత్రాన్ని బోధిస్తున్నాయి. ప్రతి ధర్మకార్యానికి ముందు పరీక్ష ఉంటుంది. ప్రతి గొప్ప విజయానికి ముందు ప్రతిఘటన ఉంటుంది. మన ఉద్దేశ్యం పవిత్రమైనదైతే, మన కర్తవ్యంపై విశ్వాసం దృఢంగా ఉంటే, అడ్డంకులు శాశ్వతంగా నిలవవు. ధర్మబలంతో కూడిన ఆత్మవిశ్వాసం ముందు అహంకారపు ద్వారాలు చివరికి తెరుచుకోవాల్సిందే.