సుందరకాండము-81 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

(తృతీయ  సర్గ)

న శక్యా మామవజ్ఞాయ ప్రవేష్ఠుం నగరీ త్వయా।

అధ్య ప్రాణైః పరిత్యక్తః స్వప్స్యసే నిహతో మయా॥29॥

అహం హి నగరీ లఙ్కా స్వయమేవ ప్లవంగమ।

సర్వతః పరిరక్షామి హ్యేతత్తే కథితం మయా॥30॥

లఙ్కాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్మారుతాత్మజః।

యత్నవాన్ స హరిశ్రేష్ఠః స్థితశ్శైల ఇవాపరః॥31॥

స తాం స్త్రీరూప వికృతాం దృష్ట్వా వానరపుంగవః।

అబభాషేఽథ మేధావీ సత్త్వవాన్ ప్లవగర్షభః॥32॥

వాల్మీకి మహర్షి ఈ నాలుగు శ్లోకాల ద్వారా ఒక గొప్ప జీవితసత్యాన్ని మన ముందుంచారు. ప్రతి మహత్తర లక్ష్యానికి ముందు ఒక అడ్డంకి తప్పనిసరిగా ఎదురవుతుంది. ఆ అడ్డంకి మన ధైర్యాన్ని, సహనాన్ని, వివేకాన్ని పరీక్షిస్తుంది. శ్రీరాముని కార్యసాధన కోసం బయలుదేరిన హనుమంతునికి లంకిణి రూపంలో ఎదురైన ఈ సంఘటన, ధర్మమార్గంలో ప్రయాణించే ప్రతి వ్యక్తి జీవితానికి శాశ్వత మార్గదర్శకంగా నిలుస్తుంది.

లంకిణి మాటల్లో అహంకారం, అధికార గర్వం, తన బలంపై అపారమైన విశ్వాసం కనిపిస్తాయి. "నా అనుమతి లేకుండా ఈ నగరంలో ప్రవేశించడం అసాధ్యం. నిన్ను చంపి ఇక్కడే పడుకోబెడతాను" అని ఆమె ప్రకటిస్తుంది. అధికారంలో ఉన్నవారు తరచుగా తమ పదవినే పరమశక్తిగా భావిస్తారు. కానీ చరిత్ర చెప్పిన సత్యం ఏమిటంటే, ధర్మం ముందు అధికారమూ, అహంకారమూ శాశ్వతంగా నిలవలేవు.

లంకిణి తనను తాను "నేనే లంక" అని పరిచయం చేసుకోవడం ఒక ముఖ్యమైన సంకేతం. ఒక వ్యవస్థకు సేవ చేయాల్సిన వ్యక్తి, తానే ఆ వ్యవస్థనని భావించడం ప్రమాదకరమైన మనస్తత్వం. ప్రజాస్వామ్యంలోనూ, పరిపాలనలోనూ, కుటుంబంలోనూ, సంస్థల్లోనూ ఈ భావన అనేక సమస్యలకు కారణమవుతుంది. పదవి వ్యక్తికంటే గొప్పది; వ్యవస్థ వ్యక్తికంటే శాశ్వతమైనది. ఈ సత్యాన్ని మరచిపోయినప్పుడు అహంకారం ప్రారంభమవుతుంది.

లంకిణి తీవ్రమైన హెచ్చరికలు చేసినా హనుమంతుడు కోపంతో స్పందించలేదు. "స్థితశ్శైల ఇవాపరః" అని వాల్మీకి చెప్పిన ఉపమానం ఎంతో అద్భుతమైనది. కొండపై ఎంతటి తుఫాను వీచినా అది కదలదు. అలాగే హనుమంతుని మనస్సు కూడా బెదిరింపులకు, అవమానాలకు, సవాళ్లకు చలించలేదు. నిజమైన బలం శరీరంలో కాకుండా మనస్సులో ఉంటుందని ఈ శ్లోకం స్పష్టం చేస్తుంది.

నేటి సమాజంలో చిన్న విమర్శకే ఆవేశపడడం, సామాజిక మాధ్యమాల్లో పరస్పరం దూషించుకోవడం, అసహనంతో నిర్ణయాలు తీసుకోవడం సాధారణమైపోయింది. హనుమంతుడు చూపిన స్థితప్రజ్ఞత ప్రతి నాయకుడికి, విద్యార్థికి, ఉద్యోగికి, కుటుంబ సభ్యుడికి ఆదర్శం. భావోద్వేగాలకు బానిస కాకుండా, లక్ష్యంపై దృష్టిని నిలబెట్టడం విజయానికి మూలాధారం.

వాల్మీకి హనుమంతుడిని "మేధావీ", "సత్త్వవాన్" అని సంబోధించారు. మేధస్సు అంటే కేవలం జ్ఞానం కాదు; పరిస్థితిని అర్థం చేసుకొని సరైన సమయంలో సరైన నిర్ణయం తీసుకునే సామర్థ్యం. సత్త్వం అంటే అంతర్గత నిర్మలత్వం, ధైర్యం, ధర్మనిష్ఠ. ఈ రెండు గుణాలు కలిసినప్పుడే నిజమైన నాయకత్వం ఉద్భవిస్తుంది. బలంతో కూడిన వివేకం సమాజాన్ని రక్షిస్తుంది; వివేకం లేని బలం విధ్వంసానికి దారితీస్తుంది.

ఈ సంఘటన మనకు మరో విలువైన సందేశాన్ని అందిస్తుంది. జీవితంలో ఎదురయ్యే ప్రతి అడ్డంకి శత్రువే కాదు; అది మన అర్హతను నిరూపించుకునే అవకాశం కూడా. పరీక్షలు లేకుండా ప్రతిభ వెలుగులోకి రాదు. సవాళ్లు లేకుండా వ్యక్తిత్వం పరిపక్వం చెందదు. హనుమంతుడు లంకిణిని శత్రువుగా కాకుండా, తన కర్తవ్యానికి ఎదురైన ఒక పరీక్షగా స్వీకరించాడు. అందుకే ఆయన విజయం సాధించాడు.

నేటి యువత పోటీ పరీక్షలు, ఉద్యోగ సవాళ్లు, వ్యాపార ఒత్తిడులు, వ్యక్తిగత సమస్యలు వంటి అనేక అడ్డంకులను ఎదుర్కొంటోంది. అలాంటి సందర్భాల్లో భయం లేదా నిరాశకు లోనుకాకుండా, హనుమంతునిలా ప్రశాంతంగా పరిస్థితిని అంచనా వేసి ముందుకు సాగితే విజయ ద్వారాలు తప్పకుండా తెరుచుకుంటాయి.

లంకిణి సంఘటన మనకు ఒక శాశ్వత సత్యాన్ని బోధిస్తుంది. అహంకారం ఎంత బలంగా కనిపించినా అది తాత్కాలికమే. ధర్మం, సహనం, వివేకం, ఆత్మవిశ్వాసం కలిసినప్పుడు ఎలాంటి అవరోధమైనా అధిగమించవచ్చు. అందుకే సుందరకాండ కేవలం హనుమంతుని వీరగాథ మాత్రమే కాదు; ప్రతి మనిషి తన జీవితంలో ఎదురయ్యే అడ్డంకులను ధైర్యంగా అధిగమించడానికి నేర్పే నిత్యజీవన దర్శనం.