సుందరకాండము-86 : - సి.హెచ్.ప్రతాప్

(తృతీయ  సర్గ)    

స్వయంభూవిహితః సత్యో న తస్యాస్తి వ్యతిక్రమః |

సీతానిమిత్తం రాజ్ఞస్తు రావణస్య దురాత్మనః||49||

రక్షసాం చైవ సర్వేషాం వినాశః సముపాగతః|

తత్ప్రవిశ్య హరిశ్రేష్ఠ పురీం రావణపాలితామ్||50||

విధత్స్వసర్వ కార్యాణి యాని యానీహ వాంచ్ఛసి||51||

ప్రవిశ్య శాపోపహతం హరీశ్వరః

శుభాం పురీం రాక్షస ముఖ్యపాలితామ్|

యదృచ్ఛయా త్వం జనకాత్మజాం సతీమ్

విమార్గ సర్వత్ర గతో యథా సుఖమ్||52||

సుందరకాండ తృతీయ సర్గలో లంకిణి హనుమంతునితో పలికిన ఈ మాటలు లంకా నగర భవిష్యత్తును, రావణుడి అధర్మాన్ని, సీతాదేవి పవిత్రతను, ధర్మం యొక్క అనివార్య విజయాన్ని వెల్లడించే అత్యంత కీలకమైన సందర్భం. హనుమంతుడు తన పరాక్రమంతో లంకిణిని జయించిన తరువాత, ఆమెకు గతంలో స్వయంభువైన బ్రహ్మ ఇచ్చిన వరం గుర్తుకు వస్తుంది. ఒక వానరుడు తనను పరాక్రమంతో జయించిన రోజున రాక్షసులకు వినాశకాలం ప్రారంభమైందని ఆమెకు ముందే తెలియజేయబడింది. ఆ సమయం ఇప్పుడు వచ్చిందని గ్రహించిన లంకిణి, హనుమంతుడికి లంకలో ప్రవేశించడానికి అనుమతి ఇస్తుంది.

“స్వయంభూవిహితః సత్యో న తస్యాస్తి వ్యతిక్రమః” అనే భావంలో ఈ శ్లోకాల తాత్త్విక సారం ఉంది. స్వయంభువు అయిన బ్రహ్మ విధించినది సత్యమే; దానికి వ్యతిరేకంగా ఏదీ జరగదు. అంటే దైవసంకల్పం ముందు అధర్మశక్తులు ఎంత బలమైనవైనా నిలవలేవు. రావణుడు గొప్ప తపస్సుతో వరాలు పొందాడు, అపారమైన బలాన్ని సంపాదించాడు, లంకను అజేయమైన కోటగా తీర్చిదిద్దాడు. అయినప్పటికీ అతని శక్తి ధర్మవిరుద్ధమైన మార్గంలో నడిచినప్పుడు అదే శక్తి అతని పతనాన్ని ఆపలేకపోయింది.

లంకిణి స్పష్టంగా చెబుతుంది—సీతను అపహరించిన రావణుడి కారణంగానే రాక్షసుల వినాశనం సమీపించింది. ఇక్కడ సీతాదేవి కేవలం ఒక బాధితురాలిగా మాత్రమే కనిపించదు. ఆమె ధర్మానికి ప్రతిరూపం. ఆమెను అన్యాయంగా అపహరించడం ద్వారా రావణుడు ఒక వ్యక్తిపై చేసిన దురాగతానికి మించి, ధర్మవ్యవస్థకే సవాలు విసిరాడు. అందుకే సీతానిమిత్తంగా రావణుడితో పాటు అతని రాక్షస సామ్రాజ్యానికి వినాశనం సమీపించిందని లంకిణి ప్రకటిస్తుంది.

ఇక్కడ “సీతానిమిత్తం” అనే పదానికి విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. సీతాపహరణమే రామ–రావణ యుద్ధానికి ప్రత్యక్ష కారణం. అయితే దాని వెనుక ఉన్న మూలకారణం రావణుడి అహంకారం, కామం, అధర్మం. ఒకరి వ్యక్తిగత దురాశ ఎలా ఒక సంపూర్ణ రాజ్యాన్ని వినాశనం వైపు నడిపించగలదో ఈ ఘట్టం తెలియజేస్తుంది. పాలకుడి వ్యక్తిత్వం, అతని నిర్ణయాలు, అతని ధర్మబద్ధత ప్రజల భవిష్యత్తుపై ఎంతటి ప్రభావం చూపుతాయో రావణుడి ఉదాహరణ స్పష్టం చేస్తుంది.

తరువాత లంకిణి హనుమంతుడిని ఉద్దేశించి “ఓ హరిశ్రేష్ఠా! రావణుడు పాలిస్తున్న ఈ నగరంలోకి ప్రవేశించి, నీవు కోరుకున్న కార్యాలను నెరవేర్చు” అని అనుమతిస్తుంది. ఇది కేవలం ఒక ద్వారపాలకురాలు ఇచ్చిన అనుమతి కాదు. రామకార్యానికి లంకలో మొదటి అధికారిక ద్వారం తెరుచుకున్న క్షణం. ఇంతవరకు హనుమంతుడిని అడ్డుకున్న లంకిణి, ఇప్పుడు అతని విజయానికి సహకరిస్తుంది. ధర్మకార్యానికి ఎదురుగా నిలిచిన అడ్డంకి చివరకు ధర్మానికి మార్గదర్శకంగా మారడం ఇందులోని ప్రత్యేకత.

“శాపోపహతం” అనే భావం కూడా అత్యంత గంభీరమైనది. బాహ్యంగా లంక శుభ్రమైనది, సుందరమైనది, సంపదతో నిండినది, రాక్షస ప్రముఖుల పాలనలో శక్తివంతమైనది. కానీ అంతర్గతంగా అది శాపగ్రస్తమైన స్థితిలో ఉంది. దీనిలో ఒక గొప్ప జీవనసత్యం దాగి ఉంది. బాహ్య వైభవం మాత్రమే ఒక వ్యవస్థకు శాశ్వత భద్రతను ఇవ్వదు; దాని పునాది ధర్మంపై ఉండాలి. అధర్మం పెరిగినప్పుడు సంపద, సైన్యం, కోటలు, అధికార వ్యవస్థలు కూడా రక్షణ కల్పించలేవు.

లంకిణి చివరగా హనుమంతుడికి సీతను వెతకడానికి నగరమంతా స్వేచ్ఛగా సంచరించమని సూచిస్తుంది. హనుమంతుడు కూడా తన వ్యక్తిగత ప్రయోజనం కోసం లంకలోకి ప్రవేశించలేదు. శ్రీరాముని కార్యసాధన, సీతాదేవి జాడను కనుగొనడం మాత్రమే అతని లక్ష్యం. అందుకే అతని ప్రతి అడుగు ధర్మకార్యానికి అంకితమైనది.

ఈ శ్లోకాల సమగ్ర సందేశం—అధర్మం ఎంత బలంగా కనిపించినా దాని పతనం అనివార్యం; ధర్మకార్యం ప్రారంభమైనప్పుడు దైవసంకల్పం దానికి మార్గం సుగమం చేస్తుంది. లంకిణి ద్వారా పలికిన ఈ వాక్యాలు లంకా పతనానికి ముందస్తు ప్రకటనగా నిలుస్తాయి. సీత పవిత్రత, హనుమంతుని భక్తి, రాముని ధర్మనిష్ఠ, రావణుడి అధర్మం—ఈ నాలుగు శక్తుల మధ్య జరిగే మహాసంఘర్షణకు ఈ ఘట్టమే ఒక నిర్ణాయకమైన నాంది.

తృతీయ సర్గ సంపుర్ణం