కెప్టెన్ లక్ష్మీ సెహగల్ : - సాధన.తేరాల,ఖమ్మం.

 

 

– ధైర్యానికి ప్రతీకగా నిలిచిన ఒక మహిళా మూర్తి

ధైర్యానికి లింగభేదం లేదని, సేవకు రిటైర్మెంట్ లేదని, దేశంపై ప్రేమ ఉంటే అది చేతల్లో చూపించాలని మనకు నేర్పిన మహోన్నత వ్యక్తి కెప్టెన్ లక్ష్మీ సెహగల్.
చరిత్ర ఎప్పుడూ రాజులు, సేనాధిపతులు మరియు వీరుల పేర్లనే ఎక్కువగా గుర్తుపెట్టుకుంటుంది. కానీ కొన్నిసార్లు, చరిత్ర నిశ్శబ్దంగా ఒక పేజీని తెరిచి, తనకు విధించబడిన పరిమితులను అంగీకరించడానికి నిరాకరించిన ఒక అద్భుతమైన మహిళను మనకు పరిచయం చేస్తుంది.ఆ మహిళే కెప్టెన్ లక్ష్మీ సెహగల్.
వైద్యురాలిగా ప్రస్థానం:
1914లో మద్రాసులో (ప్రస్తుత చెన్నై) జన్మించిన లక్ష్మి, ప్రజల రోగాలను నయం చేయాలనే సంకల్పంతో వైద్య వృత్తిని ఎంచుకున్నారు. 1938లో మద్రాస్ మెడికల్ కాలేజీ నుండి ఆమె ఎంబీబీఎస్ (MBBS) పట్టా పొందారు. వైద్యురాలిగా సేవ చేయడమే ఆమె లక్ష్యం, కానీ విధి ఆమె కోసం అంతకంటే పెద్ద బాధ్యతను సిద్ధం చేసి ఉంచింది.
1940లో ఆమె సింగపూర్‌కు వెళ్లారు. అక్కడ ఉన్న పేద కార్మికులకు, ముఖ్యంగా భారతీయులకు ఉచితంగా వైద్య సేవలు అందించడం ప్రారంభించారు. ఆ సమయంలో రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం తీవ్ర రూపం దాల్చింది. యుద్ధ రంగంలో భారతీయులు పడుతున్న బాధలను ఆమె కళ్లారా చూశారు. ఒక దేశాన్ని బానిసత్వం అనే మహమ్మారి కమ్ముకున్నప్పుడు, కేవలం శారీరక గాయాలకు చికిత్స చేయడం సరిపోదని, స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో భాగం కావాలని ఆమె మనసు గట్టిగా నిశ్చయించుకుంది.
నేతాజీతో భేటీ – జీవిత మలుపు:
ఆమె జీవితంలో అతిపెద్ద మలుపు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ గారితో జరిగిన సమావేశం. భారతదేశ విముక్తి కోసం నేతాజీ 'ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్' (Indian National Army - INA) ను బలోపేతం చేస్తున్నారు. అందులో మహిళల కోసం ఒక ప్రత్యేక సైన్యాన్ని నిర్మించాలని ఆయన భావించారు. ఆ ఆలోచన వినగానే లక్ష్మి అస్సలు సంకోచించలేదు. ధైర్యంగా ముందుకు అడుగు వేశారు.
అలా 1943లో కేవలం మహిళలతో కూడిన 'రాణి ఝాన్సీ రెజిమెంట్' ఏర్పడింది. దానికి లక్ష్మి నేతృత్వం వహించారు. అప్పటి నుండి ఆమె అందరికీ 'కెప్టెన్ లక్ష్మి' గా చిరస్మరణీయురాలయ్యారు.
మహిళలు మిలిటరీ యూనిఫాం ధరించడం, తుపాకులు పట్టుకోవడం, కఠినమైన సైనిక శిక్షణ పొందడం ఆ రోజుల్లో ఎవరూ ఊహించలేదు. కానీ కెప్టెన్ లక్ష్మి ఆ అపనమ్మకాన్ని అందరి ప్రశంసలుగా మార్చారు. ఆమె మహిళలకు కేవలం ఆయుధాలు పట్టుకోవడమే కాదు, సమాజంలో తల ఎత్తుకుని జీవించడం కూడా నేర్పించారు.
ఆమె ఇచ్చిన సందేశం చాలా స్పష్టం: "భారతదేశ స్వాతంత్ర్య చరిత్రలో మహిళలు కేవలం ప్రేక్షకులు కాదు – వారు చురుకైన భాగస్వాములు."
యుద్ధ రంగంలో మరియు ఆ తర్వాత:
ఆమె ప్రయాణం చాలా ప్రమాదకరమైనది. ఇంఫాల్ సరిహద్దుల్లో బ్రిటిష్ సైన్యంతో జరిగిన పోరాటంలో ఐఎన్ఏ (INA) ఎన్నో సవాళ్లను ఎదుర్కొంది. 'దిల్లీ చలో' కల అనుకున్నట్లుగా నెరవేరలేదు. 1945లో బ్రిటిష్ సైన్యం ఆమెను అరెస్ట్ చేసి గృహనిర్బంధంలో ఉంచింది. ఆ తర్వాత 1946లో ఆమెను భారతదేశానికి తీసుకువచ్చారు. అక్కడ ప్రజలు ఆమెకు ఘనస్వాగతం పలికారు.  భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో మహిళల శక్తికి ఆమె ఒక సజీవ సాక్ష్యంగా నిలిచారు.

జీవితాంతం ప్రజా సేవలోనే:
1947లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత కూడా ఆమె తన బాధ్యత ముగిసిందని అనుకోలేదు. కాన్పూర్‌ను తన నివాసంగా మార్చుకుని, మళ్లీ వైద్య వృత్తిని చేపట్టారు. దేశ విభజన సమయంలో వచ్చిన శరణార్థులకు, ఆ తర్వాత సమాజంలోని నిరుపేదలకు ఆమె నిరంతరం సేవ చేశారు. 1984లో భోపాల్ గ్యాస్ దురంతం జరిగినప్పుడు, వృద్ధాప్యాన్ని సైతం లెక్కచేయకుండా బాధితులకు వైద్యం అందించడానికి ఆమె స్వయంగా రంగంలోకి దిగారు. ఆమె స్టెతస్కోప్ మళ్లీ ఆమె ఆయుధంగా మారింది—కానీ ఈసారి, మానవ సేవయే ఆమె యుద్ధరంగం.
ఆమె నిరంతర దేశ సేవకు గుర్తింపుగా 1998లో భారత ప్రభుత్వం ఆమెను 'పద్మవిభూషణ్' అవార్డుతో సత్కరించింది. 2002లో ఆమె భారత రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో అభ్యర్థిగా కూడా పోటీ చేశారు.
సంవత్సరాలు గడిచాయి. భారతదేశం మారింది. తరాలు మారాయి. కానీ 2012లో ఆమె కన్నుమూసే వరకు, దేశభక్తి అంటే కేవలం పెద్ద పెద్ద మాటలు చెప్పడం కాదు, కష్ట సమయాల్లో ధైర్యంగా నిలబడటమే అని నిరూపించారు.
"ఒక మహిళ ఎదగాలని, దేశం కోసం పోరాడాలని నిశ్చయించుకున్నప్పుడు, చరిత్ర కూడా ఆమెకు చోటు ఇవ్వక తప్పదు " అనడానికి కెప్టెన్ లక్ష్మీ సెహగల్ జీవితమే ఒక సజీవ నిదర్శనం.
నాటి త్యాగధనుల ధీరత్వమే - నేటి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం అని  నినదిస్తూ, స్మరిస్తూ... జై హింద్.