బ్రహ్మ సృష్టి : - డా: సి.హెచ్.ప్రతాప్

 శ్రీమద్భాగవతం - తృతీయ స్కంధము

 

శ్రీమద్భాగవతంలోని తృతీయ స్కంధంలో బ్రహ్మదేవునికి అప్పగించబడిన సృష్టికార్యం ఎంతో విపులంగా వివరించబడింది. ఇది కేవలం జీవుల పుట్టుకకు సంబంధించిన కథనం కాదు. లోకాలు, తత్త్వాలు, దేవతలు, ఋషులు, మానవులు, దానవులు, పంచభూతాలు, ఇంద్రియాలు, వేదాలు—విశ్వవ్యవస్థలోని అనేక అంశాలు ఎలా ఆవిర్భవించాయో ఇందులో తాత్త్వికంగా చెప్పబడింది.
పరమాత్మ సంకల్పంతో బ్రహ్మ కమలంపై ఆవిర్భవించిన తరువాత సృష్టికార్యాన్ని ప్రారంభించాడు. మొదట సూక్ష్మమైన మహత్తత్త్వం వ్యక్తమైంది. దాని నుంచి అహంకారం ఉద్భవించింది. అహంకారం మూడు విధాలుగా—సాత్త్విక, రాజస, తామస—విభజించబడింది. వీటి నుంచి మనస్సు, ఇంద్రియాలు, ఇంద్రియవిషయాలు, పంచభూతాలు తదితర తత్త్వాలు క్రమంగా వ్యక్తమయ్యాయి.
సాంఖ్య తత్త్వదృష్టిలో ప్రకృతితో పాటు మహత్తత్త్వం, అహంకారం, మనస్సు, ఐదు జ్ఞానేంద్రియాలు, ఐదు కర్మేంద్రియాలు, ఐదు తన్మాత్రలు, ఐదు మహాభూతాలు వంటి ఇరవై నాలుగు తత్త్వాలు జగత్తు నిర్మాణానికి ఆధారాలుగా చెప్పబడతాయి. వీటన్నింటినీ చైతన్యపరిచే పరమాత్మ తత్త్వం వీటికి అతీతమైనది. అందువల్ల సృష్టి అనేది కేవలం పదార్థాల సమాహారం కాదు; చైతన్యం, ప్రకృతి, కాలం, కర్మల సమన్వయం.
బ్రహ్మ సృష్టిలో విశ్వం అనేక లోకాలుగా విభజించబడింది. భూలోకం మనుషులు, జంతువులు, వృక్షాలు తదితర జీవరాశులకు ప్రధాన కర్మభూమి. దాని పైన భువర్లోకం, స్వర్లోకం వంటి లోకాలు ఉన్నాయి. ఇంకా మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం, సత్యలోకం వంటి ఉన్నత లోకాలు చెప్పబడతాయి. సత్యలోకం బ్రహ్మకు సంబంధించిన అత్యున్నత లోకంగా వర్ణించబడుతుంది.
దేవతలు సృష్టిలోని వివిధ శక్తులకు అధిష్ఠాన దేవతలుగా వ్యవహరిస్తారు. ఇంద్రుడు దేవేంద్రుడిగా, వర్షం–విద్యుత్ వంటి ప్రకృతి శక్తులతో సంబంధం కలిగి ఉంటాడు. అగ్ని యజ్ఞాలకు, వాయువు జీవశక్తికి, సూర్యుడు వెలుగు–కాలచక్రానికి, వరుణుడు జలతత్త్వానికి అధిపతులుగా భావించబడతారు. అంటే దేవతలు కేవలం వ్యక్తులుగా కాకుండా విశ్వంలోని ప్రకృతి, ధర్మ వ్యవస్థలను నిర్వహించే దైవశక్తుల ప్రతిరూపాలు.
బ్రహ్మ సృష్టిలో మానవులు ప్రత్యేక స్థానం పొందారు. ఎందుకంటే మానవ జన్మలో జ్ఞానం సంపాదించడానికి, ధర్మాన్ని ఆచరించడానికి, కర్మఫలాన్ని మార్చుకునే ఆధ్యాత్మిక సాధన చేయడానికి అవకాశం ఉందని భాగవత తత్త్వం సూచిస్తుంది.
దానవులు, దైత్యులు కూడా సృష్టిలో భాగమే. వారు సాధారణంగా అసుర స్వభావానికి ప్రతీకలుగా వర్ణించబడతారు. దేవతలు–అసురులు మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసం కేవలం జన్మలో కాదు; సాత్త్విక–ఆసురిక గుణాల ప్రాధాన్యంలో ఉంది. అందువల్ల ప్రతి మనిషిలోనూ దైవీ, ఆసురీ ప్రవృత్తులు పోటీపడుతుంటాయి.
వేదజ్ఞానం సృష్టి ప్రారంభంలోనే బ్రహ్మకు పరమాత్మ అనుగ్రహంగా లభించినదిగా పురాణ సంప్రదాయం చెబుతుంది. ఆ జ్ఞానం తరువాత నాలుగు ప్రధాన వేదాలుగా ప్రసరించింది:
ఋగ్వేదం — దేవతలను స్తుతించే మంత్రాలకు ప్రధాన ఆధారం.
యజుర్వేదం — యజ్ఞకర్మలు, వాటి విధానాలకు సంబంధించిన మంత్రాలను అందిస్తుంది.
సామవేదం — మంత్రాలను గానరూపంలో ఆరాధించే సంప్రదాయానికి ఆధారం.
అథర్వవేదం — వివిధ ప్రార్థనలు, ఆచారాలు, జీవన సంబంధిత అంశాలను కలిగి ఉంటుంది.
వేదాలు కేవలం మతపరమైన గ్రంథాలు మాత్రమే కాకుండా, ధర్మం, యజ్ఞం, జ్ఞానం, ఆధ్యాత్మిక సాధన, జీవన విధానం వంటి అనేక అంశాలకు ప్రాచీన జ్ఞానపారంపర్యంగా నిలిచాయి.
అంతిమంగా బ్రహ్మసృష్టి మనకు చెప్పే సందేశం ఏమిటంటే—ఈ విశ్వంలో ప్రతి జీవికి, ప్రతి శక్తికి, ప్రతి తత్త్వానికి ఒక నిర్దిష్ట స్థానం మరియు కర్తవ్యం ఉంది. సృష్టిలో వైవిధ్యం ఉన్నప్పటికీ దాని మూలం ఒక్కటే. పంచభూతాల నుంచి మానవుని వరకు, దేవతల నుంచి దానవుల వరకు అన్నీ పరమాత్మ సంకల్పంలోనే భాగాలు. ఈ ఏకత్వాన్ని గ్రహించడమే భాగవతం బోధించే సృష్టి రహస్యంలోని అసలైన అంతరార్థం.