సృష్టిరహస్యం:- -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 భాగవతం తృతీయ స్కంధం

సృష్టి అంటే కేవలం కనిపించే ప్రపంచం ఆవిర్భావం కాదు. శ్రీమద్భాగవతం తృతీయ స్కంధంలో సృష్టిని ఒక క్రమబద్ధమైన పరిణామ ప్రక్రియగా వివరిస్తుంది. పరమాత్మ సంకల్పంతో ప్రకృతి కదలిక పొందగా, బ్రహ్మదేవుడు ఆ సృష్టికార్యాన్ని కొనసాగించాడు. స్థూల విశ్వం నుంచి జీవరాశుల వరకు సృష్టి ఎలా విస్తరించిందో భాగవతం తొమ్మిది విధాలుగా వివరిస్తుంది. ఈ వివరణలో విశ్వ నిర్మాణంతో పాటు జీవుల స్వభావం, ఇంద్రియాల ఆవిర్భావం, కర్మల ప్రభావం వంటి లోతైన తాత్త్విక భావనలు ఉన్నాయి.
మొదట మహత్తత్త్వ సృష్టి ఆవిర్భవిస్తుంది. ప్రకృతి, పరమాత్మ సంకల్పస్పర్శతో వికసించినప్పుడు విశ్వానికి మూలమైన మహత్తత్త్వం ఉద్భవిస్తుంది. ఇది విశ్వవ్యాప్తమైన బుద్ధి లేదా చైతన్యానికి ప్రతీకగా భావించవచ్చు. సృష్టిలో తదుపరి పరిణామాలకు ఇదే ఆధారంగా నిలుస్తుంది.
మహత్తత్త్వం నుంచి అహంకార తత్త్వం ఉద్భవిస్తుంది. ‘నేను’ అనే భావనకు మూలమైన అహంకారం మూడు గుణాల ప్రభావంతో వివిధ రూపాలను సంతరించుకుంటుంది. సాత్త్విక, రాజస, తామస స్వభావాల ద్వారా దేవతలు, ఇంద్రియాలు, సూక్ష్మభూతాలు తదితర సృష్టి విభాగాలు ఏర్పడతాయి.
తదుపరి భూతసృష్టి జరుగుతుంది. శబ్దానికి ఆధారమైన ఆకాశం, స్పర్శకు ఆధారమైన వాయువు, రూపానికి ఆధారమైన అగ్ని, రుచికి ఆధారమైన జలం, గంధానికి ఆధారమైన భూమి—ఈ పంచభూతాలు క్రమంగా వ్యక్తమవుతాయి. వీటి పరస్పర కలయికతో కనిపించే స్థూల జగత్తుకు పునాది ఏర్పడుతుంది.
ఆ తరువాత ఇంద్రియసృష్టిలో జ్ఞానేంద్రియాలు, కర్మేంద్రియాలు, మనస్సు వంటి సాధనాలు ఏర్పడతాయి. జీవుడు ప్రపంచాన్ని అనుభవించడానికి, స్పందించడానికి, కార్యాలు చేయడానికి ఇవే మార్గాలుగా పనిచేస్తాయి. ఇంద్రియాలకు సంబంధించిన అధిదేవతల ఆవిర్భావం కూడా ఈ సృష్టిక్రమంలో భాగమే.
ఇలా విశ్వానికి భౌతిక, మానసిక పునాది ఏర్పడిన తరువాత తిర్యక్సృష్టిలో జంతువులు, పక్షులు, క్రిమికీటకాలు, ఇతర అడ్డంగా సంచరించే జీవరాశులు ఉద్భవిస్తాయి. వాటి జీవనం ప్రధానంగా సహజ ప్రవృత్తులు, ఆహారం, భయం, సంతానం వంటి ప్రాథమిక అవసరాల చుట్టూ సాగుతుంది.
తదుపరి మానవసృష్టి ఆవిర్భవిస్తుంది. మనిషికి విచక్షణ, ఆలోచన, ధర్మాధర్మాలను పరిశీలించే సామర్థ్యం లభిస్తుంది. అందువల్ల మానవ జన్మను భాగవతం అత్యంత విలువైన అవకాశంగా చూస్తుంది. భౌతిక జీవితం మాత్రమే కాకుండా ఆత్మతత్త్వాన్ని తెలుసుకునే అవకాశం మనిషికి ఉంది.
తరువాత దేవసృష్టిలో దేవతలు, దివ్యశక్తులకు సంబంధించిన జీవరాశులు ఆవిర్భవిస్తాయి. ప్రకృతిలోని వివిధ శక్తులకు అధిపతులుగా వారు విశ్వవ్యవస్థను నిర్వహిస్తారు.
భాగవత సృష్టివివరణలో స్థావర సృష్టి—చెట్లు, వృక్షాలు, లతలు, మొక్కలు వంటి కదలలేని జీవరాశులు—కూడా ముఖ్యమైన భాగమే. అదేవిధంగా కౌమారసృష్టిగా సనక, సనందన, సనాతన, సనత్కుమారుల వంటి మహర్షుల ఆవిర్భావాన్ని కూడా పురాణం వివరిస్తుంది. వీరు భౌతిక సృష్టి విస్తరణకంటే జ్ఞానమార్గానికి ప్రాధాన్యమిచ్చినవారు.
అందువల్ల భాగవతంలోని సృష్టి కేవలం ‘ప్రపంచం ఎలా ఏర్పడింది?’ అనే ప్రశ్నకు సమాధానం కాదు. మహత్తత్త్వం నుంచి అహంకారం, పంచభూతాలు, ఇంద్రియాలు, జీవరాశులు, మానవులు, దేవతల వరకు సాగిన ఈ పరిణామక్రమం—సృష్టిలో ప్రతి స్థాయికీ ఒక ప్రయోజనం, ప్రతి జీవికి ఒక బాధ్యత ఉందనే సందేశాన్ని అందిస్తుంది. మనిషి ఈ సృష్టిలో అత్యున్నత స్థానాన్ని పొందింది అధికారంతో కాదు; తన మూలమైన పరమాత్మను తెలుసుకునే విచక్షణతో.