హిమానీనదాలు — భూమి మంచు నదులు: -Dr కందేపి రాణీప్రసాద్

హిమానీనదాలు (Glaciers) భూమిపై వేల సంవత్సరాలుగా పేరుకుపోయిన మంచు, మంచు పొరలు, మంచు కణాలు గురుత్వాకర్షణ ప్రభావంతో నెమ్మదిగా కదులుతూ ఏర్పడే భారీ సహజ మంచు ప్రవాహాలు. ఇవి స్థిరంగా కనిపించినప్పటికీ, వాస్తవానికి సంవత్సరానికి కొన్ని మీటర్ల నుంచి కొన్ని కిలోమీటర్ల వరకు నెమ్మదిగా ముందుకు కదులుతుంటాయి. అందుకే హిమానీనదాలను “మంచుతో ఏర్పడిన నదులు” అని కూడా పిలుస్తారు.
అత్యంత ఎత్తైన పర్వత ప్రాంతాలు, ధ్రువ ప్రాంతాల్లో ఉష్ణోగ్రతలు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అక్కడ ప్రతి సంవత్సరం కురిసే మంచు పూర్తిగా కరగకుండా పొరలుగా పేరుకుపోతుంది. పై పొరల బరువు కింద ఉన్న మంచును ఒత్తిడికి గురిచేస్తుంది. మంచు క్రమంగా దట్టమైన మంచు ద్రవ్యరాశిగా మారుతుంది. ఈ ద్రవ్యరాశి తన బరువు కారణంగా వాలు ప్రాంతాల వైపు నెమ్మదిగా కదలడం ప్రారంభించినప్పుడు హిమానీనదం ఏర్పడుతుంది.
హిమానీనదాలను ప్రధానంగా రెండు రకాలుగా విభజించవచ్చు.
1. పర్వత హిమానీనదాలు:పర్వత శిఖరాలు, లోయల్లో ఏర్పడే హిమానీనదాలను పర్వత హిమానీనదాలు అంటారు. ఇవి పర్వత వాలుల వెంట కిందికి కదులుతూ లోయలను ఆకృతి చేస్తాయి.
2. ఖండ హిమానీనదాలు:విశాలమైన భూభాగాలను కప్పివేసే భారీ మంచు పొరలను ఖండ హిమానీనదాలు అంటారు. అంటార్కిటికా, గ్రీన్‌లాండ్‌లో ఇటువంటి విస్తారమైన మంచు పొరలు ఉన్నాయి.
హిమానీనదం ఒకే ఘనమైన రాయిలా ఉండదు. దాని అడుగుభాగంలో ఒత్తిడి, ఉష్ణోగ్రత, నీటి ప్రభావం వల్ల మంచు నెమ్మదిగా ప్రవహించే లక్షణాన్ని పొందుతుంది. గురుత్వాకర్షణ కారణంగా హిమానీనదం ఎత్తైన ప్రాంతాల నుంచి తక్కువ ఎత్తు ప్రాంతాల వైపు కదులుతుంది. ఈ కదలిక చాలా నెమ్మదిగా జరుగుతుంది కాబట్టి మన కంటికి సాధారణంగా కనిపించదు.
హిమానీనదాల కదలిక భూమి ఉపరితలాన్ని కూడా మార్చగలదు. మంచుతో పాటు ప్రయాణించే రాళ్లు, ఇసుక, మట్టి పర్వతాల ఉపరితలాన్ని రుద్దుతూ లోయలను విస్తరించాయి. ఈ ప్రక్రియను హిమానీనద క్షయం (Glacial erosion) అంటారు. దీని ఫలితంగా U-ఆకారపు లోయలు, మంచు లోయలు, సరస్సులు వంటి భౌగోళిక నిర్మాణాలు ఏర్పడతాయి.
హిమానీనదాలు తీసుకువచ్చి ఒకచోట పేరుకుపోయే రాళ్లు, మట్టి, ఇసుకను మొరైన్‌ (Moraine) అంటారు.
ప్రపంచంలోని మంచినీటిలో అత్యంత పెద్ద భాగం హిమానీనదాలు మరియు మంచు పొరల్లో నిల్వ ఉంది. పర్వత హిమానీనదాలు వేసవిలో కొంత కరిగి నదులకు నీటిని అందిస్తాయి. అందువల్ల హిమానీనదాలు అనేక ప్రాంతాల్లో నదుల సహజ నీటి వనరులకు ముఖ్యమైన ఆధారంగా పనిచేస్తాయి.
ప్రపంచ ఉష్ణోగ్రతలు పెరుగుతున్న కొద్దీ అనేక హిమానీనదాలు వేగంగా కరుగుతున్నాయి. మంచు కరగడం వల్ల సముద్ర మట్టం పెరుగుదలకు తోడ్పాటు ఏర్పడుతుంది. అంతేకాకుండా హిమానీనదాలపై ఆధారపడిన నదుల నీటి ప్రవాహంలో దీర్ఘకాలిక మార్పులు సంభవించవచ్చు.
అయితే హిమానీనదాల స్పందన ఒకే విధంగా ఉండదు. స్థానిక ఉష్ణోగ్రతలు, మంచు కురిసే పరిమాణం, వర్షపాతం, పర్వత ఆకృతి వంటి అనేక అంశాలు వాటి పెరుగుదల లేదా తగ్గుదలను ప్రభావితం చేస్తాయి.

హిమానీనదాల్లో వేల సంవత్సరాల నాటి మంచు పొరలు ఉంటాయి. వాటిలో చిక్కుకున్న గాలి బుడగలు, ధూళి, రసాయన పదార్థాలు గత వాతావరణ పరిస్థితుల గురించి సమాచారాన్ని అందిస్తాయి. అందువల్ల ఐస్ కోర్ పరిశోధనలు భూమి గత వాతావరణాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి శాస్త్రవేత్తలకు ఎంతో ఉపయోగపడుతున్నాయి.
ఉపగ్రహ చిత్రాలు, డ్రోన్లు, GPS పరికరాలు, రాడార్ సాంకేతికత, మంచు నమూనాల విశ్లేషణ వంటి ఆధునిక పద్ధతులతో హిమానీనదాల పరిమాణం, మందం, కదలికలను శాస్త్రవేత్తలు నిరంతరం పరిశీలిస్తున్నారు.
హిమానీనదాలు కేవలం మంచు కొండలు కావు; అవి భూమి వాతావరణ వ్యవస్థలో కీలకమైన సహజ భాగాలు. అవి మంచినీటిని నిల్వ చేయడంతో పాటు పర్వతాల ఆకృతిని మార్చుతాయి, నదులకు నీటిని అందిస్తాయి, గత వాతావరణ చరిత్రను తమలో భద్రపరుస్తాయి. ప్రస్తుతం వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో అనేక హిమానీనదాలు తగ్గుతున్న నేపథ్యంలో వాటి సంరక్షణ, శాస్త్రీయ పరిశీలన, వాతావరణ మార్పుల నియంత్రణ అత్యంత అవసరం. హిమానీనదాల ఆరోగ్యం భూమి పర్యావరణ ఆరోగ్యానికి ఒక ముఖ్యమైన సూచికగా భావించవచ్చు.