తెలంగాణలోని ఒక చిన్న పల్లె *మల్లారం*. ఊరి చివర ఒక పెద్ద చెరువు ఉండేది. ఆ చెరువు నీటితోనే పంటలు పండేవి. ఉదయం అయితే చెరువు వైపు నుంచి వచ్చే చల్లని గాలి, పక్షుల కిలకిలారావాలు, పొలాల మధ్య కనిపించే పచ్చదనం ఆ ఊరికి ప్రత్యేకమైన అందాన్ని ఇచ్చేవి.
ఆ ఊరిలో *వెన్నెల* అనే తొమ్మిదో తరగతి అమ్మాయి ఉండేది.
వెన్నెలకు తన ఊరు అంటే చాలా ఇష్టం. తన అమ్మమ్మ చెప్పే పాత కథలు, తాతయ్య చెప్పే తెలంగాణ ముచ్చట్లు, పండుగల సమయంలో అందరూ కలిసి ఉండే విధానం ఆమెకు ఎంతో నచ్చేవి.
ఒకరోజు సాయంత్రం అమ్మమ్మతో కలిసి వెన్నెల చెరువు వైపు నడుస్తూ వెళ్లింది.
“అమ్మమ్మా… మన ఊరి చెరువు ఇంత అందంగా ఎందుకుంది?” అని అడిగింది.
అమ్మమ్మ నవ్వుతూ,
“చెరువు నీళ్లతోనే అందంగా ఉండదు బిడ్డా… దాని చుట్టూ బతికే మనుషుల జ్ఞాపకాలతో అందంగా ఉంటుంది” అంది.
వెన్నెలకు ఆ మాట అర్థం కాలేదు.
“ఎలా అమ్మమ్మా?”
అమ్మమ్మ చెరువు వైపు చూస్తూ చెప్పింది—
“నీ తాతయ్య చిన్నప్పుడు ఈ చెరువులో ఈత నేర్చుకున్నాడు. నీ నాన్న ఇక్కడే స్నేహితులతో కలిసి ఆడుకున్నాడు. పంట చేతికి వచ్చినప్పుడు రైతులు ఈ చెరువు దగ్గరే ఆనందించేవారు. మన పండుగలలో కూడా ఈ చెరువుకి ఒక ప్రత్యేక స్థానం ఉంది.”
వెన్నెల ఆసక్తిగా వింటూ ఉండిపోయింది.
కొన్ని రోజులకు *బతుకమ్మ పండుగ* వచ్చింది.
గ్రామంలోని ఆడపడుచులందరూ రంగురంగుల పూలు సేకరించడం మొదలుపెట్టారు.
తంగేడు పూలు, గునుగు పూలు, బంతి పూలు, చామంతులు…
ఊరంతా పూల పరిమళంతో నిండిపోయింది.
వెన్నెల కూడా అమ్మతో కలిసి బతుకమ్మను పేర్చింది.
అమ్మ ఒక్కో పువ్వును జాగ్రత్తగా పేర్చుతూ ఉండగా వెన్నెల అడిగింది—
“అమ్మా, ఇన్ని పూలతో బతుకమ్మ ఎందుకు చేస్తాం?”
అమ్మ నవ్వి,
“బతుకమ్మ అంటే కేవలం పూలను పేర్చడం కాదు బిడ్డా. *మన నేల, మన ప్రకృతి, మన ఆడపడుచుల ఆనందం, మన ఊరి ఐక్యత—అన్నీ ఇందులో ఉంటాయి.*”
అదే సాయంత్రం గ్రామంలోని మహిళలు, పిల్లలు అందరూ బతుకమ్మలను తీసుకుని చెరువు దగ్గరకు చేరారు.
చప్పట్లు.
పాటలు.
నవ్వులు.
బతుకమ్మ చుట్టూ తిరుగుతూ అందరూ పాటలు పాడారు.
వెన్నెలకు ఆ దృశ్యం ఎంతో నచ్చింది.
ఆమెకు ఒక్కసారిగా అమ్మమ్మ మాట గుర్తొచ్చింది—
*“చెరువు నీళ్లతోనే అందంగా ఉండదు… దాని చుట్టూ బతికే మనుషుల జ్ఞాపకాలతో అందంగా ఉంటుంది.”*
ఆమె చెరువు వైపు చూసింది.
కానీ ఆ అందం వెనుక ఒక బాధ కూడా కనిపించింది.
చెరువు గట్టు దగ్గర ప్లాస్టిక్ సంచులు, చెత్త కనిపించాయి.
బతుకమ్మలను నిమజ్జనం చేసిన తర్వాత కూడా కొన్ని పూలు, ప్లాస్టిక్ వస్తువులు నీటిలో కలిసిపోతున్నాయి.
వెన్నెల ఆ రాత్రి ఇంటికి వెళ్లినా ఆ విషయం గురించి ఆలోచిస్తూనే ఉంది.
మరుసటి రోజు స్కూల్లో తన టీచర్‌కి చెప్పింది.
“మేడమ్… మన పండుగను జరుపుకుంటూ మన చెరువుని మనమే పాడుచేస్తున్నాం. దీన్ని మార్చలేమా?”
టీచర్ కాసేపు ఆలోచించి,
“ఎందుకు మార్చలేం? మార్పు కోసం ముందుగా ఎవరో ఒకరు అడుగు వేయాలి” అన్నారు.
ఆ మాట వెన్నెలకు ధైర్యం ఇచ్చింది.
ఆమె తన స్నేహితులతో కలిసి గ్రామంలోని పిల్లలందరినీ ఒకచోట చేర్చింది.
“మన చెరువు మన ఊరి ఆస్తి. దాన్ని కాపాడుకోవడం మన బాధ్యత” అని చెప్పింది.
మొదట కొంతమంది నవ్వారు.
“పిల్లలమైన మనం ఏం చేయగలం?” అన్నారు.
వెన్నెల నవ్వుతూ,
*“మన ఊరిని మనం ప్రేమిస్తే… మన వయసు చిన్నదైనా మన బాధ్యత చిన్నది కాదు.”* అంది.
ఆ మాట పిల్లలందరికీ నచ్చింది.
వారు ఆదివారం ఉదయం చెరువు గట్టు దగ్గరికి వెళ్లారు.
చెత్తను సేకరించారు.
ప్లాస్టిక్ సంచులను వేరు చేశారు.
చెరువు చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేశారు.
వారిని చూసి కొంతమంది పెద్దలు కూడా ముందుకు వచ్చారు.
తర్వాత రైతులు వచ్చారు.
మహిళలు వచ్చారు.
చివరికి ఊరంతా కలిసి చెరువు శుభ్రత కోసం ఒక కార్యక్రమం ఏర్పాటు చేసింది.
ఆ రోజు అమ్మమ్మ వెన్నెలను చూసి గర్వంగా చెప్పింది—
“ఇప్పుడు నీకు నా మాట అర్థమైందా?”
వెన్నెల నవ్వింది.
“అర్థమైంది అమ్మమ్మా.
**చెరువు నీటిని ఇస్తుంది.
పంట మనకు అన్నం ఇస్తుంది.
పూలు మనకు పండుగను ఇస్తాయి.
కానీ ఇవన్నీ కాపాడేది మన బాధ్యత.**”
అమ్మమ్మ ఆమె తల నిమిరింది.
కొన్ని నెలలు గడిచాయి.
మళ్లీ బతుకమ్మ పండుగ వచ్చింది.
ఈసారి చెరువు గట్టు శుభ్రంగా ఉంది.
చెరువు నీరు నిర్మలంగా కనిపించింది.
మహిళలు బతుకమ్మలు పేర్చుకున్నారు.
పిల్లలు పాటలు పాడారు.
పెద్దలు నవ్వుతూ ముచ్చట్లు పెట్టుకున్నారు.
వెన్నెల చెరువు ఒడ్డున నిలబడి ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ ఉంది.
ఆమెకు తన తెలంగాణ గుర్తొచ్చింది.
ఇది కేవలం ఒక పండుగ కాదు.
ఇది *మన నేలతో మన బంధం.*
ఇది కేవలం ఒక చెరువు కాదు.
ఇది *మన ఊరి జీవితం.*
ఇది కేవలం పూల బతుకమ్మ కాదు.
ఇది *మన సంస్కృతిని తరతరాలకు తీసుకెళ్లే జ్ఞాపకం.*
ఆ రోజు వెన్నెల తన మనసులో ఒక మాట అనుకుంది—
**“మన సంస్కృతిని కాపాడటం అంటే పాతదాన్ని పట్టుకుని ఉండటం కాదు.
మన పూర్వీకులు ఇచ్చిన మంచిని, మన భవిష్యత్ తరాలకు అందించడం.”**
చెరువు మీద సాయంత్రపు సూర్యకాంతి పడుతోంది.
బతుకమ్మల రంగులు నీటిలో ప్రతిబింబిస్తున్నాయి.
వెన్నెల చిరునవ్వుతో ఆ దృశ్యాన్ని చూస్తూ నిలబడింది.
*ఆమెకు అప్పుడు అర్థమైంది—*
**ఒక ఊరి కథను పుస్తకాల్లో మాత్రమే రాయరు.
ఆ ఊరి చెరువులో, పూలలో, పాటల్లో, పండుగల్లో,
ముఖాల్లో కనిపించే నవ్వుల్లో కూడా రాస్తారు.**
**అదే తెలంగాణ.
అదే మన సంస్కృతి.**
addComments
కామెంట్‌ను పోస్ట్ చేయండి