శ్రీ వెంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి – 21, 22:- డా. సి. హెచ్. ప్రతాప్

 (21) ఓం గోపాలాయ నమః
“గోపాల” అనే నామం ప్రేమ, రక్షణ, సౌమ్యత్వం, అనురాగం కలిగిన అత్యంత మాధుర్యభరిత నామం.
గో = గోవులు, ఇంద్రియాలు, జీవులు
పాల = రక్షించేవాడు, పోషించేవాడు, మార్గం చూపేవాడు
అంటే
“గోపాల” — గోవుల రక్షకుడు, ఆ చిన్న వృందావనపు పిల్లల ఆనందహృదయం. 
జీవులన్నిటిని ప్రేమతో కాపాడేవాడు. మన ఇంద్రియాలను కూడా సద్గతికి నడిపేవాడు.
గోపాలుడు కేవలం వంశీ వాయించి ఆటలు ఆడిన బాల కృష్ణుడు మాత్రమే కాదు — జీవాత్మను భయాల నుంచి రక్షించి, ప్రేమ వైపు నడిపే సారథి.
మనస్సు చికాకుల గందరగోళంలో ఉన్నప్పుడు, “ఓం గోపాలాయ నమః” అని పలికితే మనసు వెంటనే మృదువైన శాంతిని పొందుతుంది.
శ్లోకం
వ్రజజనమనస్ఫురణా,
వంశీనాదసుధామృదా।
గోపాల గోపబాలక,
తవ చరణే మమ నమః॥

వ్రజవాసుల హృదయాల్లో ప్రేమానందాన్ని నింపినవాడా, వంశీ నాదం ద్వారా సౌందర్యరసాన్ని ప్రసాదించేవాడా, ఓ గోపాలా! నీ చరణాలకు నా నమస్కారం.
(22) ఓం పురుషోత్తమాయ నమః
ఈ నామం గీత, ఉపనిషత్తులు, వేదాంతంలో అత్యంత గంభీరమైన దివ్య భావాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తుంది.
పురుష = జీవి / జ్ఞానికి / అనుభవించే వాడు
ఉత్తమ = అత్యున్నతుడు / శ్రేష్ఠుడు / పరాత్పరుడు
భగవద్గీత (15వ అధ్యాయం) చెబుతుంది:
ఉత్తమః పురుṣస్త్వన్యః
పరమాత్మేత్యుదాహృతః॥

అంటే — జీవులన్నింటి హృదయంలో నిత్యంగా వెలిగే సాక్షి, పరమాత్మ స్వరూపుడు పురుషోత్తముడు. 
పురుషోత్తముడు అనే నామం మనకు చెప్పేది:
 
దేవుడు జన్మ–మరణ చక్రాలకు అతీతుడు, కాలానికి, రోదనానికి, మార్పులకు పరమాధిపతి, జీవుని హృదయంలో నిశ్శబ్దంగా సాక్షిగా వెలిగే శాశ్వత చైతన్యం
ఈ నామం జపించే భక్తునిలో భయం తగ్గుతుంది, అహంకారం కరిగిపోతుంది, హృదయం ఆత్మజ్ఞానానికి తెరుచుకుంటుంది.
శ్లోకం
పరమపురుషః శాంతః,
అఖిలజగదాధారః।
పురుషోత్తమ దేవేశ,
తవ చరణం శరణం మమ॥

శాంతస్వరూపుడా, ఈ జగత్తుకి ఆధారమైన పరమాత్మా, ఓ పురుషోత్తమా! నీ చరణాలే నా శరణు. 
నామం ప్రధాన భావం భక్తునికి అందించే అనుభవం. గోపాల ప్రేమతో రక్షించే దేవుడు మనసుకు మాధుర్యం, భద్రత, ప్రశాంతత.పురుషోత్తమ సమస్తానికి అధిపతి అయిన పరమాత్మ అజ్ఞానం తొలగి ఆత్మబోధ, స్థిరత్వం