శ్రీ వెంకటేశ్వర అష్టోత్తర శతనామావళి

(23) ఓం గోపీశ్వరాయ నమః
గోపీశ్వర అనే నామం మధుర భక్తికి, పరమాత్మ-జీవాత్మల అభేదానికి ప్రతీక. 'గోపి' అంటే గోపికలు (భక్తులు), భక్తి యొక్క పరాకాష్ఠ, 'ఈశ్వర' అంటే ప్రభువు, పాలకుడు, లేదా శివుడు. సాహిత్యపరంగా, 'గోపీశ్వర' అంటే గోపికలకు ప్రభువు. ఇది వేంకటేశ్వరుడు (విష్ణువు)లో శివ-కేశవుల అద్భుత ఐక్యతను కూడా సూచిస్తుంది. “గోపీశ్వర” — ప్రేమ స్వరూపుడైన గోపికల హృదయాధిపతి. సమస్త జీవుల భక్తికి, అనురాగానికి ఆధారభూతుడు. భక్తుల నిష్కల్మష ప్రేమను స్వీకరించి, వారికి ఆనంద సామ్రాజ్యాన్ని ప్రసాదించేవాడు. భక్తుని మనస్సులో అంతర్గత దాహం (విరహం) పెరిగినప్పుడు, ఆ గోపీశ్వరుడి ప్రేమను తలచుకోగానే, భౌతిక బంధాలు తెగి, ఆత్మ పరమాత్మతో లీనమవుతుంది. ఈ నామం విశాల హృదయాన్ని, నిస్వార్థ భక్తిని పెంపొందిస్తుంది.
శ్లోకం:
వ్రజజనమనస్ఫురణా, వంశీనాదసుధామృదా। గోపాల గోపబాలక, తవ చరణే మమ నమః॥
గోపీనాం హృదయేశా, మధురానురాగభావకః। శంకరవిష్ణు స్వరూప, గోపీశ్వర తవ నమః॥
(24) ఓం పరస్మై జ్యోతిషే నమః
ఈ నామం వేదాంత సిద్ధాంతంలో అత్యంత ఉన్నతమైన, ఆత్మజ్ఞానాన్ని సూచించే పదం. 'పరస్మై' అంటే సర్వోన్నతమైనది, అన్నిటికీ అతీతమైనది; 'జ్యోతిషే' అంటే కాంతికి, వెలుగుకు, చైతన్యానికి. “పరస్మై జ్యోతిషే” అంటే అన్ని కాంతుల కంటే, అన్ని జ్ఞానాల కంటే ఉన్నతమైన స్వయంప్రకాశిత చైతన్యం. ఇది సూర్యుడికి, చంద్రుడికి, అగ్నికి కూడా వెలుగునిచ్చే దివ్య జ్ఞాన తేజస్సు.
భగవద్గీత (13.17) ఈ పరమ జ్యోతి స్వరూపాన్ని ఇలా వర్ణిస్తుంది:

ఉత్తమః పురుṣస్త్వన్యః పరమాత్మేత్యుదాహృతః.
పరమాత్మ అనేది నిత్య శుద్ధమైన జ్ఞానం, అజ్ఞానం అనే చీకటికి పూర్తిగా అతీతమైనది. ఆ పరమ జ్యోతి స్వరూపుడు జన్మ-మరణాలు లేనిది, నిర్గుణమైనది, అపరిమితమైనది. సమస్త విశ్వాన్ని తన తేజస్సుతో నింపుతున్నా, అది ఏ బంధానికీ చిక్కకుండా సాక్షిగా నిలుస్తుంది. ఈ నామాన్ని జపించే భక్తుడు మిథ్య నుంచి విముక్తి పొంది, సత్యం, జ్ఞానం వైపు నడుస్తాడు. అతని హృదయంలో ఆత్మజ్ఞానం అనే కాంతి వెలుగుతుంది.
శ్లోకం: అజ్ఞానతిమిరనాశి, నిత్యముక్త చిద్రూపా। పరస్మై జ్యోతిర్విమలా, తవ శరణం ప్రపద్యే॥
ఈ నామం మం మనసుకు మాధుర్యం, భద్రత, ప్రశాంతతను ఇస్తుంది. పరస్మై జ్యోతిషే నామం సమస్తానికి అధిపతి అయిన పరమాత్మ. ఈ నామం అజ్ఞానం తొలగి, ఆత్మబోధ, స్థిరత్వంను అందిస్తుంది.