డర్బన్లో 1897లో యూరోపియన్ గుంపు దాడి గాంధీజీ జీవితంలో అహింసా మార్గం మొదటిసారి సాక్షాత్కారమైన కీలక ఘటనగా భావించబడుతుంది. ఈ సంఘటన ఆయన “గ్రీన్ పాంప్లెట్” ద్వారా చేసిన సత్యప్రచారానికి వచ్చిన హింసాత్మక ప్రతిస్పందన మాత్రమే కాదు, ఆయన నైతిక నాయకత్వానికి తొలి పెద్ద పరీక్ష కూడా.
1896లో గాంధీజీ “గ్రీన్ పాంప్లెట్”లో దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయులపై జరుగుతున్న అన్యాయాలను గట్టి ఆధారాలతో ప్రపంచం ముందుంచాడు. ఈ పత్రిక ప్రచారం కారణంగా యూరోపియన్ వలసవాద వర్గాల్లో గాంధీపై తీవ్ర అసహనం, దురభిప్రాయం పెరిగింది.
1897 జనవరి ప్రాంతంలో గాంధీజీ కుటుంబంతో కలిసి డర్బన్ తీరానికి తిరిగి చేరుకున్నప్పుడు, స్థానిక ఆంగ్ల పత్రికలు ఆయనను “ఉపద్రవకారి”, “విద్రోహకారి”గా చూపుతూ ప్రచారం చేశాయి. ఈ ప్రచారం చోదకశక్తిగా పనిచేసి, కొందరు యూరోపియన్ వలసదారులు గాంధీపై దాడికి సిద్ధమయ్యారు.
నౌక నుండి దిగిన తర్వాత గాంధీజీ రథంలో తన నివాసం వైపు బయలుదేరగా, ముందుగానే సమీకృతమైన యూరోపియన్ గుంపు ఆయనపై దాడికి దూసుకువచ్చింది. గుమిగూడిన గుంపు ఆయనను తోసేయడం, కొట్టడం, గుద్దులు, దెబ్బలు చేయడం జరిగింది; కొంత సమయంలో ఆయన ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడింది.
ఒక బ్రిటిష్ అధికారి భార్య (సహాయకురాలిగా చరిత్రలో ప్రస్తావించబడే మహిళ) గాంధీజీని తన ఇంట్లోకి తీసుకొని ఆశ్రయం ఇవ్వడం ద్వారా మరింత ప్రమాదం నుంచి కాపాడింది. గాయాలతో, అవమానంతో ఉన్నా గాంధీజీ మనసులో మాత్రం ప్రతీకారం కన్నా క్షమాభావమే మేల్కొన్నది.
దాడి తర్వాత ప్రభుత్వ అధికారులు గాంధీజీకి పెద్ద భద్రత కల్పించాలని, దాడిలో పాల్గొన్న వారిపై కేసులు పెట్టి శిక్షించాలనిచెప్పారు. అయితే గాంధీజీ మాత్రం దాడి చేసిన వారిని గుర్తించి శిక్షించాలని అనుకోక, వారిని క్షమిస్తున్నానని స్పష్టంగా ప్రకటించాడు.
ఇతనిపై హింస చూపినా, తాను హింసతోనే ప్రతిస్పందిస్తే తమ పోరాటానికి నైతిక అధికారం కోల్పోతామని గాంధీజీ భావించాడు. దూషణకు, దెబ్బలకు, అవమానానికి “క్షమాభావం”గా, “అహింస”గా స్పందించే జీవనశైలి ఇక్కడ మొదటిసారి ప్రత్యక్షంగా రూపుదిద్దుకుంది.
ఈ ఘట్టం గాంధీజీకి ఒక గాఢమైన ఆత్మపరిశీలనను ఇచ్చింది – సత్యం కోసం పోరాడే వ్యక్తి శరీర బాధలకూ, అవమానానికీ లోబడకూడదని, ద్వేషం పుట్టనీయకూడదని ఆయన మరింతగా గ్రహించాడు. తరువాత సత్యాగ్రహం సిద్ధాంతంలో కనిపించే “హింసను భరించగలిగే ధైర్యం”, “శత్రువుపై కూడా దయ భావం” వంటి విలువలు ఇక్కడే మానసికంగా బలపడినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తారు.
దక్షిణాఫ్రికా గడ్డపై యూరోపియన్ గుంపు చేతికి గాయపడిన ఆ యువ న్యాయవాది, అప్పుడే “ప్రయోగాత్మక అహింస”ను ఎంచుకోవడంతో, ప్రపంచానికి మహాత్ముడిగా పరిణమించే గాంధీజీ ప్రయాణానికి ఇంకొక స్పష్టమైన మలుపు ఏర్పడింది.
1896లో గాంధీజీ “గ్రీన్ పాంప్లెట్”లో దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయులపై జరుగుతున్న అన్యాయాలను గట్టి ఆధారాలతో ప్రపంచం ముందుంచాడు. ఈ పత్రిక ప్రచారం కారణంగా యూరోపియన్ వలసవాద వర్గాల్లో గాంధీపై తీవ్ర అసహనం, దురభిప్రాయం పెరిగింది.
1897 జనవరి ప్రాంతంలో గాంధీజీ కుటుంబంతో కలిసి డర్బన్ తీరానికి తిరిగి చేరుకున్నప్పుడు, స్థానిక ఆంగ్ల పత్రికలు ఆయనను “ఉపద్రవకారి”, “విద్రోహకారి”గా చూపుతూ ప్రచారం చేశాయి. ఈ ప్రచారం చోదకశక్తిగా పనిచేసి, కొందరు యూరోపియన్ వలసదారులు గాంధీపై దాడికి సిద్ధమయ్యారు.
నౌక నుండి దిగిన తర్వాత గాంధీజీ రథంలో తన నివాసం వైపు బయలుదేరగా, ముందుగానే సమీకృతమైన యూరోపియన్ గుంపు ఆయనపై దాడికి దూసుకువచ్చింది. గుమిగూడిన గుంపు ఆయనను తోసేయడం, కొట్టడం, గుద్దులు, దెబ్బలు చేయడం జరిగింది; కొంత సమయంలో ఆయన ప్రాణాలకు ముప్పు ఏర్పడింది.
ఒక బ్రిటిష్ అధికారి భార్య (సహాయకురాలిగా చరిత్రలో ప్రస్తావించబడే మహిళ) గాంధీజీని తన ఇంట్లోకి తీసుకొని ఆశ్రయం ఇవ్వడం ద్వారా మరింత ప్రమాదం నుంచి కాపాడింది. గాయాలతో, అవమానంతో ఉన్నా గాంధీజీ మనసులో మాత్రం ప్రతీకారం కన్నా క్షమాభావమే మేల్కొన్నది.
దాడి తర్వాత ప్రభుత్వ అధికారులు గాంధీజీకి పెద్ద భద్రత కల్పించాలని, దాడిలో పాల్గొన్న వారిపై కేసులు పెట్టి శిక్షించాలనిచెప్పారు. అయితే గాంధీజీ మాత్రం దాడి చేసిన వారిని గుర్తించి శిక్షించాలని అనుకోక, వారిని క్షమిస్తున్నానని స్పష్టంగా ప్రకటించాడు.
ఇతనిపై హింస చూపినా, తాను హింసతోనే ప్రతిస్పందిస్తే తమ పోరాటానికి నైతిక అధికారం కోల్పోతామని గాంధీజీ భావించాడు. దూషణకు, దెబ్బలకు, అవమానానికి “క్షమాభావం”గా, “అహింస”గా స్పందించే జీవనశైలి ఇక్కడ మొదటిసారి ప్రత్యక్షంగా రూపుదిద్దుకుంది.
ఈ ఘట్టం గాంధీజీకి ఒక గాఢమైన ఆత్మపరిశీలనను ఇచ్చింది – సత్యం కోసం పోరాడే వ్యక్తి శరీర బాధలకూ, అవమానానికీ లోబడకూడదని, ద్వేషం పుట్టనీయకూడదని ఆయన మరింతగా గ్రహించాడు. తరువాత సత్యాగ్రహం సిద్ధాంతంలో కనిపించే “హింసను భరించగలిగే ధైర్యం”, “శత్రువుపై కూడా దయ భావం” వంటి విలువలు ఇక్కడే మానసికంగా బలపడినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తారు.
దక్షిణాఫ్రికా గడ్డపై యూరోపియన్ గుంపు చేతికి గాయపడిన ఆ యువ న్యాయవాది, అప్పుడే “ప్రయోగాత్మక అహింస”ను ఎంచుకోవడంతో, ప్రపంచానికి మహాత్ముడిగా పరిణమించే గాంధీజీ ప్రయాణానికి ఇంకొక స్పష్టమైన మలుపు ఏర్పడింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి