భారతదేశ సామాజిక చరిత్రలో 1933వ సంవత్సరం ఒక విప్లవాత్మక మార్పుకు నాంది పలికింది. మహాత్మా గాంధీ పూనా ఒప్పందం తర్వాత తన పూర్తి సమయాన్ని మరియు శక్తిని అంటరానితనం నిర్మూలనకు అంకితం చేశారు. ఈ క్రమంలోనే ఆయన ఫిబ్రవరి 11, 1933న 'హరిజన్' అనే వారపత్రికను ప్రారంభించారు. అప్పటి వరకు సమాజంలో అణచివేతకు గురైన వర్గాలను గాంధీజీ 'హరిజనులు' అని పిలిచారు. హరిజన్ అంటే 'దేవుని బిడ్డలు' (ఛిల్ద్రెన్ ఒఫ్ ఘొద్) అని అర్థం. వారిని సమాజంలో భాగం చేయడమే కాకుండా, వారికి దైవత్వంతో కూడిన గౌరవాన్ని కల్పించాలనేది గాంధీజీ ఆశయం.
హరిజన్ పత్రిక కేవలం ఒక సమాచార సాధనంగా మాత్రమే కాకుండా, ఒక గొప్ప సామాజిక సంస్కరణా ఆయుధంగా పనిచేసింది. ఈ పత్రిక ద్వారా గాంధీజీ అంటరానితనం అనేది హిందూ మతానికి అంటుకున్న ఒక పెద్ద కళంకం అని, దాన్ని వదిలించుకోకపోతే హిందూ సమాజానికి భవిష్యత్తు లేదని బలంగా వాదించేవారు. ఈ పత్రిక ఇంగ్లీష్, హిందీ (హరిజన్ సేవక్), మరియు గుజరాతీ (హరిజన్ బంధు) భాషల్లో వెలువడేది. దీని ద్వారా ఆయన దేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా తన సందేశాన్ని పంపగలిగారు. కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకురావడం, అంటరానివారు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను అగ్రవర్ణాల దృష్టికి తీసుకువెళ్లడం ఈ పత్రిక ప్రధాన లక్ష్యం.
ఈ పత్రికలో గాంధీజీ రాసిన వ్యాసాలు అత్యంత శక్తివంతంగా ఉండేవి. ఆయన కేవలం బోధనలకే పరిమితం కాకుండా, స్వయంగా తన జీవితంలో పాటించే నియమాలను కూడా ఇందులో వివరించేవారు. దేవాలయ ప్రవేశం, మంచినీటి బావుల వినియోగం, విద్య మరియు పరిశుభ్రత వంటి అంశాలపై ఆయన నిరంతరం చర్చలు జరిపేవారు. అంటరానితనం అనేది మానవత్వానికి వ్యతిరేకమని, అది శాస్త్రసమ్మతం కాదని ఆయన అనేక ఉదాహరణలతో నిరూపించేవారు. ఈ పత్రిక ద్వారా వచ్చిన విరాళాలను ఆయన 'హరిజన్ సేవక్ సంఘ్' కార్యక్రమాల కోసం వినియోగించేవారు. ఇది అనేకమంది యువకులను సామాజిక సేవ వైపు మళ్ళించింది.
బ్రిటిష్ పాలనలో రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం ఎంత ముఖ్యమో, అంతర్గతంగా సామాజిక స్వేచ్ఛ కూడా అంతే ముఖ్యమని గాంధీజీ నమ్మేవారు. హరిజన్ పత్రిక స్థాపనతో భారత జాతీయ ఉద్యమానికి ఒక సామాజిక కోణం తోడైంది. కేవలం రాజకీయ అధికారం కోసం పోరాడటమే కాకుండా, సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు ఆత్మాభిమానాన్ని అందించడం ద్వారా దేశాన్ని నిజమైన అర్థంలో ఏకం చేయవచ్చని ఆయన నిరూపించారు. ఈ పత్రిక ద్వారా ప్రారంభమైన ఉద్యమం వల్ల దేశవ్యాప్తంగా వందలాది దేవాలయాలు దళితుల కోసం తెరుచుకున్నాయి. చివరగా
హరిజన్ పత్రిక అనేది గాంధీజీ అంతరాత్మ ప్రబోధం. అణగారిన వర్గాల గళంగా నిలిచిన ఈ పత్రిక, భారత సమాజంలో ఉన్న వివక్ష గోడలను కూల్చడానికి గట్టి ప్రయత్నం చేసింది. గాంధీజీ తన జీవితాంతం హరిజనుల సేవలోనే పరమార్థం ఉందని నమ్మారు. ఈ పత్రిక స్వాతంత్ర్యానంతరం కూడా అనేక సామాజిక మార్పులకు ప్రేరణగా నిలిచింది. నేటికీ సామాజిక సమానత్వం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు గాంధీజీ ప్రారంభించిన ఈ పత్రికా ప్రస్థానం ఒక నిరంతర స్ఫూర్తిగా నిలుస్తుంది.
హరిజన్ పత్రిక కేవలం ఒక సమాచార సాధనంగా మాత్రమే కాకుండా, ఒక గొప్ప సామాజిక సంస్కరణా ఆయుధంగా పనిచేసింది. ఈ పత్రిక ద్వారా గాంధీజీ అంటరానితనం అనేది హిందూ మతానికి అంటుకున్న ఒక పెద్ద కళంకం అని, దాన్ని వదిలించుకోకపోతే హిందూ సమాజానికి భవిష్యత్తు లేదని బలంగా వాదించేవారు. ఈ పత్రిక ఇంగ్లీష్, హిందీ (హరిజన్ సేవక్), మరియు గుజరాతీ (హరిజన్ బంధు) భాషల్లో వెలువడేది. దీని ద్వారా ఆయన దేశంలోని మారుమూల ప్రాంతాలకు కూడా తన సందేశాన్ని పంపగలిగారు. కుల వివక్షకు వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం తీసుకురావడం, అంటరానివారు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులను అగ్రవర్ణాల దృష్టికి తీసుకువెళ్లడం ఈ పత్రిక ప్రధాన లక్ష్యం.
ఈ పత్రికలో గాంధీజీ రాసిన వ్యాసాలు అత్యంత శక్తివంతంగా ఉండేవి. ఆయన కేవలం బోధనలకే పరిమితం కాకుండా, స్వయంగా తన జీవితంలో పాటించే నియమాలను కూడా ఇందులో వివరించేవారు. దేవాలయ ప్రవేశం, మంచినీటి బావుల వినియోగం, విద్య మరియు పరిశుభ్రత వంటి అంశాలపై ఆయన నిరంతరం చర్చలు జరిపేవారు. అంటరానితనం అనేది మానవత్వానికి వ్యతిరేకమని, అది శాస్త్రసమ్మతం కాదని ఆయన అనేక ఉదాహరణలతో నిరూపించేవారు. ఈ పత్రిక ద్వారా వచ్చిన విరాళాలను ఆయన 'హరిజన్ సేవక్ సంఘ్' కార్యక్రమాల కోసం వినియోగించేవారు. ఇది అనేకమంది యువకులను సామాజిక సేవ వైపు మళ్ళించింది.
బ్రిటిష్ పాలనలో రాజకీయ స్వాతంత్ర్యం ఎంత ముఖ్యమో, అంతర్గతంగా సామాజిక స్వేచ్ఛ కూడా అంతే ముఖ్యమని గాంధీజీ నమ్మేవారు. హరిజన్ పత్రిక స్థాపనతో భారత జాతీయ ఉద్యమానికి ఒక సామాజిక కోణం తోడైంది. కేవలం రాజకీయ అధికారం కోసం పోరాడటమే కాకుండా, సమాజంలోని అట్టడుగు వర్గాలకు ఆత్మాభిమానాన్ని అందించడం ద్వారా దేశాన్ని నిజమైన అర్థంలో ఏకం చేయవచ్చని ఆయన నిరూపించారు. ఈ పత్రిక ద్వారా ప్రారంభమైన ఉద్యమం వల్ల దేశవ్యాప్తంగా వందలాది దేవాలయాలు దళితుల కోసం తెరుచుకున్నాయి. చివరగా
హరిజన్ పత్రిక అనేది గాంధీజీ అంతరాత్మ ప్రబోధం. అణగారిన వర్గాల గళంగా నిలిచిన ఈ పత్రిక, భారత సమాజంలో ఉన్న వివక్ష గోడలను కూల్చడానికి గట్టి ప్రయత్నం చేసింది. గాంధీజీ తన జీవితాంతం హరిజనుల సేవలోనే పరమార్థం ఉందని నమ్మారు. ఈ పత్రిక స్వాతంత్ర్యానంతరం కూడా అనేక సామాజిక మార్పులకు ప్రేరణగా నిలిచింది. నేటికీ సామాజిక సమానత్వం గురించి మాట్లాడేటప్పుడు గాంధీజీ ప్రారంభించిన ఈ పత్రికా ప్రస్థానం ఒక నిరంతర స్ఫూర్తిగా నిలుస్తుంది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి