రధ సప్తమి ప్రాశస్థ్యం: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 సూర్య భగవానుడి జన్మదినంగా భావించే రథసప్తమి పర్వదినం హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత విశిష్టమైనది. మాఘ శుద్ధ సప్తమి నాడు జరుపుకునే ఈ పండుగను సూర్య జయంతి అని కూడా పిలుస్తారు. పురాణాల ప్రకారం ఈ రోజు నుండే సూర్యుడు తన రథాన్ని ఉత్తర దిశగా మళ్ళించి ఉత్తరాయణ పుణ్యకాలాన్ని మరింత శక్తివంతం చేస్తాడు. చలికాలం ముగిసి ఎండలు ప్రారంభమయ్యే ఈ సంధి కాలంలో సూర్యారాధన చేయడం వల్ల ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం సిద్ధిస్తాయని వేదాలు ఘోషిస్తున్నాయి. సూర్యుడు జగత్తుకు కంటి వంటివాడు, అందుకే ఆయనను ప్రత్యక్ష దైవంగా భావించి మనం పూజిస్తాము.
రథసప్తమి రోజున సూర్యోదయానికి ముందే మేల్కొనడం ప్రధానాంశం. నదిలో కానీ లేదా ఇంట్లో కానీ స్నానం చేసేటప్పుడు ఏడు జిల్లేడు ఆకులను తల మీద, భుజాల మీద ఉంచుకుని స్నానం చేయడం ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. ఏడు ఆకులు సప్త ద్వీపాలకు, సప్త సముద్రాలకు మరియు సూర్యుని రథానికి ఉండే ఏడు గుర్రాలకు సంకేతం. శాస్త్ర రీత్యా జిల్లేడు ఆకులలో ఉండే ఔషధ గుణాలు సూర్యరశ్మిలోని శక్తిని గ్రహించి శరీరానికి ఆరోగ్యాన్ని ఇస్తాయి. ఇలా చేయడం వల్ల గత జన్మ పాపాలు తొలగిపోవడమే కాకుండా చర్మ వ్యాధులు దరిచేరవని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. స్నానానంతరం సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పించి, ఎర్రటి పూలతో పూజించడం ఆచారంగా వస్తోంది.
ఈ పండుగలో మరో ఆసక్తికరమైన సంప్రదాయం ఇంటి ముంగిట వేసే రథం ముగ్గు. చిక్కుడు కాయలతో రథాన్ని అలంకరించి సూర్య కిరణాలు పడే చోట ఆవు నెయ్యితో వండిన పరమాన్నాన్ని నైవేద్యంగా సమర్పిస్తారు. ప్రకృతిలో లభించే వస్తువులతోనే ఈ పూజ నిర్వహించడం విశేషం. ముఖ్యంగా ఆరోగ్యాన్ని ప్రసాదించే సూర్యుడిని ఆరాధించడం వల్ల మానసిక ప్రశాంతత, శారీరక దృఢత్వం లభిస్తాయి. లోక బాంధవుడైన సూర్యుడు తన రథంపై ప్రయాణిస్తూ భూమిపై ప్రాణకోటికి చైతన్యాన్ని ఇస్తాడని ఈ పండుగ మనకు గుర్తుచేస్తుంది. సూర్య రశ్మి ద్వారా మనకు లభించే విటమిన్ డి వంటి అంశాలు మన శరీర ఎదుగుదలకు ఎంతగానో తోడ్పడతాయి.
ఈ పర్వదినాన సూర్యుని స్తుతిస్తూ శ్లోకాలు పఠించడం విశేష ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. సూర్యాష్టకంలోని ఈ శ్లోకం ఆదిత్యుని వైభవాన్ని చాటుతుంది:
"ఆదిదేవ నమస్తుభ్యం ప్రసీద మమ భాస్కర | దివాకర నమస్తుభ్యం ప్రభాకర నమోస్తుతే ||"
అలాగే ఆదిత్య హృదయంలోని ఈ శ్లోకం భక్తులకు కొండంత అండను ఇస్తుంది:
"నమః పూర్వాయ గిరయే పశ్చిమాయాద్రయే నమః | జ్యోతిర్గణానాం పతయే దినాధిపతయే నమః ||"
ఆదిత్య హృదయం పఠించడం, సూర్య నమస్కారాలు చేయడం ద్వారా ఈ రోజును భక్తిశ్రద్ధలతో గడుపుతారు. సూర్యుడు కేవలం ఒక గ్రహం మాత్రమే కాదు, ఈ సమస్త జీవరాశికి జీవనాధారమని చాటిచెప్పేదే రథసప్తమి. ప్రకృతిని, సూర్యరశ్మిని గౌరవించడం ద్వారా మనం ప్రకృతిలో మమేకమై జీవించాలనే గొప్ప సందేశం ఇందులో దాగి ఉంది. రథసప్తమి నాడు చేసే దానధర్మాలు అక్షయ ఫలితాలను ఇస్తాయని, ముఖ్యంగా పేదలకు అన్నదానం చేయడం వల్ల సూర్య భగవానుని అనుగ్రహం కలుగుతుందని నమ్ముతారు.