శ్రీ వేంకటేశ్వర స్తోత్రం -10: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 అహం దూరదస్తే పదాం భోజయుగ్మ
ప్రణామేచ్ఛయా గత్య సేవాం కరోమి ।
సకృత్సేవయా నిత్య సేవాఫలం త్వం
ప్రయచ్ఛ పయచ్ఛ ప్రభో వేంకటేశ
ఈ దివ్య శ్లోకం భక్తుడి ఆర్తిని, స్వామి పట్ల గల అచంచలమైన విశ్వాసాన్ని అత్యంత లోతుగా ప్రతిబింబిస్తుంది. లోకనాయకుడైన శ్రీనివాసుని దర్శించుకోవడానికి భక్తులు ఎన్నో మైళ్ల దూరం నుండి, ఎంతో శ్రమకు ఓర్చి తరలివస్తుంటారు. ఆ ప్రయాణంలో ఎదురయ్యే కష్టాలు, స్వామిని చేరుకోవాలనే తపన, కేవలం ఒక్క క్షణం ఆయనను దర్శించుకుంటే కలిగే పుణ్యఫలం వంటి విషయాలను ఈ శ్లోకం ఎంతో హృద్యంగా వివరిస్తుంది. భక్తి మార్గంలో భగవంతుని పాద పద్మాలను ఆశ్రయించడం కంటే మిన్నయైనది ఏదీ లేదని ఈ మంత్రం బోధిస్తుంది. తిరుమల సప్తగిరులను అధిరోహించి, ఆ దివ్య మంగళ స్వరూపాన్ని కనులారా చూడాలని కోరుకునే ప్రతి భక్తుడి మనోగతం ఈ శ్లోకంలో నిక్షిప్తమై ఉంది. వేంకటేశ్వరుని కృప ఉంటేనే ఈ క్షేత్రానికి చేరుకోగలమని, ఆయన అనుమతి లేనిదే అడుగు కూడా ముందుకు పడదని భక్తులు విశ్వసిస్తారు. కలియుగ వైకుంఠమైన తిరుమల క్షేత్రానికి చేసే యాత్ర కేవలం శారీరకమైనది కాదు, అది ఆత్మ దైవంతో అనుసంధానమయ్యే పవిత్ర ప్రక్రియ.
అహం దూరదస్తే పదాం భోజయుగ్మ అనే వాక్యం భక్తుడి భౌతిక స్థితిని, భగవంతుని పాదాల విశిష్టతను అద్భుతంగా తెలుపుతుంది. ఇక్కడ అహం అంటే నేను, దూరదస్తే అంటే చాలా దూరం నుండి వచ్చాను అని అర్థం. భక్తుడు తన నివాసం నుండి వేంకటాద్రి వరకు చేసే ప్రయాణం కేవలం భౌతికమైన యాత్ర మాత్రమే కాదు, అది ఒక పవిత్రమైన ఆధ్యాత్మిక ప్రయాణం. పదాం భోజయుగ్మ అంటే స్వామి వారి రెండు పాద పద్మాలు అని భావం. తామర పూల వంటి మృదువైన, అత్యంత పవిత్రమైన ఆ పాదాలను దర్శించుకోవడానికి భక్తుడు ఎంతటి శ్రమనైనా సంతోషంగా ఓర్చుకుంటాడు. భగవంతుని పాదాల చెంతనే సమస్త లోకాలు ఉంటాయని, ఆ పాదాలను ఆశ్రయిస్తే దుర్భరమైన సంసార సాగరాన్ని సులభంగా దాటవచ్చని భక్తుల ప్రగాఢ విశ్వాసం. తన అశక్తతను భగవంతుని ముందు ఒప్పుకుంటూనే, ఆ పాద దర్శనం కోసం పరితపించడం ఈ పాదంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. వేలాది మైళ్ల ప్రయాణం చేసినా ఆ పాదాల వద్ద లభించే ప్రశాంతత మరెక్కడా దొరకదని భక్తుడు భావిస్తాడు.
ప్రణామేచ్ఛయా గత్య సేవాం కరోమి అని భక్తుడు తన రాక వెనుక ఉన్న అసలైన ఉద్దేశాన్ని స్వామికి విన్నవిస్తున్నాడు. ఇక్కడ ప్రణామేచ్ఛయా అంటే హృదయపూర్వకంగా నమస్కరించాలనే కోరికతో, గత్య అంటే స్వామిని చేరుకుని అని అర్థం. లోకంలో ఎన్నో ఆకర్షణలు, విలాసాలు ఉన్నప్పటికీ, వాటన్నింటినీ తృణప్రాయంగా వదిలి కేవలం స్వామికి ఒక్కసారి ప్రణామం చేయాలనే ఏకైక లక్ష్యంతో భక్తుడు తిరుమల క్షేత్రానికి వస్తాడు. సేవాం కరోమి అంటే సేవ చేస్తున్నాను అని భావం. భగవంతుడికి చేసే సాష్టాంగ నమస్కారం కూడా ఒక గొప్ప సేవగా, సాధనగా పరిగణించబడుతుంది. మనిషిలోని అహంకారాన్ని వీడి, స్వామి పాదాలపై శిరస్సు ఉంచి నమస్కరించడం వల్ల మనసులోని కల్మషం పూర్తిగా తొలగిపోతుంది. ఈ విధమైన శరణాగతి తత్వం భక్తుడిని దైవానికి మరింత దగ్గర చేస్తుంది. భౌతిక సుఖాల కంటే భగవంతుని పాదాల వద్ద లభించే దాస్యమే మిన్న అని భక్తుడి ఆశయం.
సకృత్సేవయా నిత్య సేవాఫలం త్వం అనే పాదం భగవంతుని అపారమైన కరుణను, వాత్సల్యాన్ని సూచిస్తుంది. సకృత్ అంటే ఒక్కసారి, నిత్య అంటే ఎల్లప్పుడూ అని అర్థం. సామాన్య మానవుడు తనకున్న బాధ్యతలు, పరిమితుల వల్ల నిరంతరం స్వామి సన్నిధిలోనే ఉండి సేవ చేయడం సాధ్యం కాకపోవచ్చు. అందుకే, ఒక్కసారి అత్యంత భక్తితో, ఏకాగ్రతతో చేసే సేవ వల్ల కలిగే ఫలితం, జీవితాంతం నిరంతరం సేవ చేసినంత పుణ్యఫలంతో సమానం కావాలని భక్తుడు వేడుకుంటున్నాడు. భగవంతుడు బాహ్యమైన ఆడంబరాల కంటే అంతర్గతమైన భక్తి భావనకే ప్రాధాన్యత ఇస్తాడు. మనం చేసే సేవ పరిమాణం కంటే, అందులో ఉండే ఆర్తిని ఆయన గమనిస్తాడు. ఒక్క క్షణం ఆ ఆనంద నిలయుడిని దర్శించుకుంటే జన్మజన్మల పాపాలు హరించుకుపోతాయని, జీవితం ధన్యమవుతుందని ఈ వాక్యం భక్తులకు భరోసా ఇస్తుంది.
ప్రయచ్ఛ ప్రయచ్ఛ ప్రభో వేంకటేశ అని భక్తుడు ఆ దేవదేవుని కరుణ కోసం పరితపిస్తున్నాడు. ఇక్కడ ప్రయచ్ఛ అంటే దయతో ప్రసాదించు అని అర్థం. ప్రభో అంటే సర్వలోకాలను శాసించే ఓ స్వామీ అని సంబోధన. కేవలం ఒక్కసారి చేసిన సేవకు అనంతమైన పుణ్యఫలాన్ని, నిత్య సేవ ఫలాన్ని ఇచ్చే సామర్థ్యం కేవలం ఆ వేంకటేశ్వరుడికే ఉంది. కలియుగ దైవమైన శ్రీనివాసుడు భక్తుల పట్ల అత్యంత దయామయుడు. తనను నమ్మిన వారిని, తన పాదాలను ఆశ్రయించిన వారిని ఆయన ఎన్నడూ నిరాశపరచడు. భక్తుడు తన నిస్సహాయతను స్వామి ముందు ఉంచి, ఆయన అనుగ్రహం కోసం వేడుకోవడం వల్ల మనసు ఎంతో తేలికపడుతుంది. ఈ శ్లోకాన్ని నిరంతరం స్మరించడం వల్ల మనిషిలో ఆధ్యాత్మిక చైతన్యం కలుగుతుంది. మన జీవిత ప్రయాణం ఏ దిశలో సాగినా, మన చివరి గమ్యం ఆ స్వామి పాదాలే కావాలని ఇది నిరంతరం గుర్తు చేస్తుంది. కలియుగంలో శ్రీవారి నామస్మరణకు మించిన తారక మంత్రం మరొకటి లేదు. భక్తితో చేసే ఈ ప్రార్థన మనల్ని సన్మార్గంలో నడిపించి, శాంతిని చేకూరుస్తుంది. తిరుమల క్షేత్రంలో కొలువై ఉన్న ఆ స్వామి దయ వల్ల మన కష్టాలన్నీ పటాపంచలై సకల శుభాలు సిద్ధిస్తాయి. నిరంతర చింతన వల్ల కలిగే ఆత్మానందం మనిషిని దైవత్వానికి చేరువ చేస్తుంది. ఆ శ్రీనివాసుని పాదాల చెంత శరణాగతి పొందడమే మానవ జన్మకు ఉన్నతమైన లక్ష్యం. ఆ స్వామి కృపతోనే మన ఆత్మకు శాంతి, లోకానికి కళ్యాణం చేకూరుతాయి.