గాంధీజీ కథలు- 115:- సి.హెచ్.ప్రతాప్

 మహాత్మా గాంధీ భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో కేవలం రాజకీయ పోరాటానికే పరిమితం కాలేదు. భారతదేశం తన గ్రామాలలోనే నివసిస్తుందని నమ్మిన ఆయన, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం ద్వారానే దేశానికి నిజమైన స్వరాజ్యం సిద్ధరిస్తుందని బలంగా ఆకాంక్షించారు. ఈ క్రమంలోనే కుటీర పరిశ్రమల పునరుద్ధరణ ద్వారా స్వయం సమృద్ధి కలిగిన గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను నిర్మించడానికి ఆయన ఎంతో కృషి చేశారు. బ్రిటిష్ వారి యంత్ర ఆధారిత భారీ పరిశ్రమలు భారతీయ చేతివృత్తులను మరియు గ్రామీణ ఉపాధిని దెబ్బతీస్తున్నాయని గ్రహించిన గాంధీజీ, గ్రామాల్లోనే లభించే ముడి సరుకులతో స్థానిక అవసరాలను తీర్చుకునేలా ప్రజలను ప్రోత్సహించారు.
కుటీర పరిశ్రమలు మరియు గ్రామీణ పరిశ్రమల పట్ల గాంధీజీకి ఉన్న మక్కువకు చరఖా లేదా రాట్నం ఒక గొప్ప చిహ్నంగా నిలిచింది. ఖాదీ కేవలం ఒక వస్త్రం మాత్రమే కాదు, అది ఆర్థిక స్వేచ్ఛకు మరియు ఆత్మగౌరవానికి నిదర్శనం అని ఆయన చాటి చెప్పారు. ప్రతి ఒక్కరూ స్వయంగా నూలు వడకడం ద్వారా గ్రామాల్లో నిరుద్యోగ సమస్యను రూపుమాపవచ్చని, తద్వారా విదేశీ వస్త్రాల మీద ఆధారపడటం తగ్గుతుందని ఆయన సూచించారు. గాంధీజీ దృష్టిలో గ్రామ పరిశ్రమలు అంటే కేవలం వస్త్ర ఉత్పత్తి మాత్రమే కాదు; నూనె గానుగలు, చేతితో బియ్యం దంచడం, తోలు పని, సబ్బుల తయారీ మరియు కాగితం తయారీ వంటి అనేక వృత్తులు ఇందులో అంతర్భాగంగా ఉన్నాయి. ఇవన్నీ గ్రామస్థులకు నిరంతర ఆదాయాన్ని అందించడమే కాకుండా, వారిని పరాన్నభుక్కులుగా ఉండకుండా కాపాడతాయి.
గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థ స్వయం సమృద్ధి సాధించాలంటే గ్రామాల్లోని వనరులు అక్కడే వినియోగించబడాలని గాంధీజీ వాదించారు. గ్రామం ఒక స్వతంత్ర యూనిట్‌గా ఎదగాలని, తనకు కావలసిన కనీస అవసరాలను తానే ఉత్పత్తి చేసుకోవాలని ఆయన కోరుకున్నారు. దీనివల్ల నగరాలకు వలసలు తగ్గుతాయని మరియు గ్రామీణ ప్రజల జీవన ప్రమాణాలు పెరుగుతాయని ఆయన ఆశించారు. భారీ యంత్రాల వల్ల మానవ శ్రమకు విలువ తగ్గుతుందని, అది కొంతమంది పెట్టుబడిదారుల చేతుల్లోనే సంపద కేంద్రీకృతమవడానికి దారితీస్తుందని ఆయన హెచ్చరించారు. అందుకే శ్రమశక్తిని గౌరవించే కుటీర పరిశ్రమల ద్వారా సంపద పంపిణీ సమానంగా జరుగుతుందని ఆయన నమ్మారు.
1934లో అఖిల భారత గ్రామ పరిశ్రమల సంఘాన్ని స్థాపించి, గ్రామీణ కళలను మరియు వృత్తులను ప్రోత్సహించడానికి ఆయన అధికారికంగా పునాది వేశారు. ఇది గ్రామాల్లో నైపుణ్యాన్ని పెంచడానికి మరియు నాణ్యమైన వస్తువులను ఉత్పత్తి చేయడానికి తోడ్పడింది. గాంధీజీ ఆశయాల ఫలితంగానే నేడు కూడా మన దేశంలో ఖాదీ మరియు గ్రామ పరిశ్రమల కమిషన్ వంటి సంస్థలు గ్రామీణ ఉపాధిని కల్పించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. గ్రామీణ పరిశ్రమల అభివృద్ధి ద్వారా గ్రామాలు ఆర్థికంగా బలోపేతం కావడమే గాంధీజీ కలలు గన్న గ్రామ స్వరాజ్యం. ఆయన చూపిన ఈ మార్గం నేటి కాలానికి కూడా ఎంతో అనుసరణీయం. గ్రామీణ వృత్తులను ఆదరించడం అంటే దేశ ఆర్థిక పునాదులను పటిష్టం చేయడమే.
నేటి ప్రపంచీకరణ యుగంలో కూడా గాంధీజీ ఆలోచనలు మరింత సందర్భోచితంగా మారాయి. పర్యావరణ హితమైన మరియు సహజ సిద్ధమైన ఉత్పత్తుల పట్ల ప్రజల్లో ఆసక్తి పెరుగుతున్న తరుణంలో, గ్రామీణ పరిశ్రమలు కొత్త పుంతలు తొక్కడానికి అవకాశం ఉంది. స్వదేశీ వస్తువుల వాడకం పట్ల గాంధీజీ ఇచ్చిన పిలుపు మనల్ని స్వావలంబన వైపు నడిపిస్తుంది. మన మూలాలను గౌరవిస్తూ, గ్రామీణ హస్తకళాకారులను ప్రోత్సహించడం ద్వారానే నిజమైన అభివృద్ధి సాధ్యమవుతుంది. గాంధీజీ ఆశయాలను గౌరవిస్తూ గ్రామాలను ఆర్థిక కేంద్రాలుగా మార్చడం మన బాధ్యత.