మహాత్మా గాంధీ జీవితంలో 1944 ఫిబ్రవరి 22వ తేదీ ఒక మాయని మచ్చగా, అత్యంత దురదృష్టకరమైన రోజుగా మిగిలిపోయింది. ఆగా ఖాన్ ప్యాలెస్లో గృహనిర్బంధంలో ఉన్న సమయంలో ఆయన ధర్మపత్ని కస్తూర్బా గాంధీ మరణించడం గాంధీజీని తీవ్రమైన శోకంలో ముంచెత్తింది. అరవై రెండు ఏళ్ల పాటు నీడలా వెన్నంటి ఉండి, ప్రతి కష్టసుఖాల్లో పాలుపంచుకున్న తన సహధర్మచారిణి తన ఒడిలోనే కన్నుమూయడం ఆయనకు తీరని వేదనను మిగిల్చింది. కస్తూర్బా కేవలం ఆయన భార్య మాత్రమే కాదు, ఆయన అహింసా పోరాటాలలో మొదటి సత్యాగ్రహిగా, ఒక బలమైన శక్తిగా నిలిచారు. ఆమె మరణంతో గాంధీజీ జీవితంలో ఒక గొప్ప అధ్యాయం ముగిసింది.
కస్తూర్బా మరణానికి ముందు చాలా కాలం పాటు అనారోగ్యంతో బాధపడ్డారు. జైలు నిబంధనలు మరియు అక్కడి వాతావరణం ఆమె ఆరోగ్యాన్ని మరింత క్షీణింపజేశాయి. ఆమె చివరి క్షణాల్లో గాంధీజీ స్వయంగా ఆమెకు సేవలు చేశారు. మహాశివరాత్రి పర్వదినాన ఆమె తుది శ్వాస విడిచినప్పుడు గాంధీజీ పక్కనే ఉండి ఆమె తలని తన ఒడిలో ఉంచుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఆయన అనుభవించిన మౌన వేదన వర్ణనాతీతం. కస్తూర్బా మరణించిన తర్వాత ఆయన గంటల తరబడి ఆమె పార్థివ దేహం పక్కనే నిశ్శబ్దంగా కూర్చుండిపోయారు. ఆ నిశ్శబ్దం ఆయన గుండెల్లో నిండిన అపారమైన దుఃఖానికి ప్రతీకగా నిలిచింది.
మహదేవ్ దేశాయ్ మరణించిన చోటే, అదే ఆగా ఖాన్ ప్యాలెస్ ఆవరణలో కస్తూర్బా అంత్యక్రియలు కూడా నిర్వహించారు. బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆమె పార్థివ దేహాన్ని బయటకు తీసుకెళ్లడానికి అనుమతించలేదు, దీనివల్ల గాంధీజీ జైలు గోడల మధ్యే ఆమెకు అంతిమ సంస్కారాలు చేయాల్సి వచ్చింది. చితికి నిప్పు అంటించిన తర్వాత, అది పూర్తిగా ఆరిపోయే వరకు ఆయన అక్కడే కూర్చుని మౌనంగా ప్రార్థనలు చేశారు. తన జీవితంలో అత్యంత ఆత్మీయులైన ఇద్దరు వ్యక్తులను అదే జైలులో కోల్పోవడం ఆయనను మానసిక ఒంటరితనానికి గురిచేసింది. అయినప్పటికీ, ఆయన తన నిబ్బరాన్ని కోల్పోకుండా ఆ బాధను దిగమింగుకున్నారు.
కస్తూర్బా మరణం తర్వాత గాంధీజీ చాలా రోజుల పాటు మౌనంగా గడిపారు. ఈ నిశ్శబ్ద విషాదం ఆయన ఆరోగ్యంపైన కూడా ప్రభావం చూపింది. ఆమె లేని లోటును ఆయన ప్రతిక్షణం అనుభవించారు. ఆమె చనిపోయిన తర్వాత ఆమె జ్ఞాపకార్థం ఆయన అనేక సేవ కార్యక్రమాలను తలపెట్టారు. కస్తూర్బా మరణం గాంధీజీకి ఒక వ్యక్తిగత నష్టమే కాకుండా, దేశం ఒక గొప్ప మాతృమూర్తిని కోల్పోయినట్లయింది. ఆమె చూపిన ఓర్పు, త్యాగం గాంధీజీ పోరాటాలకు నిరంతరం స్ఫూర్తినిచ్చాయి. ఆగా ఖాన్ ప్యాలెస్లో ఆమె సమాధి నేటికీ ఒక పవిత్ర ప్రదేశంగా, వారి అమర ప్రేమకు , దేశభక్తికి నిదర్శనంగా నిలుస్తోంది.గాంధీజీ తన డైరీలో కస్తూర్బా గురించి రాస్తూ, ఆమె తన జీవితంలో ఒక ముఖ్యమైన భాగమని మరియు ఆమె లేకుండా తన జీవితం పరిపూర్ణం కాదని పేర్కొన్నారు. ఈ కారాగార వాసం ఆయనకు వ్యక్తిగతంగా ఎంతో నష్టాన్ని కలిగించినా, ఆయన దేశం కోసం తన పోరాటాన్ని కొనసాగించారు. కస్తూర్బా త్యాగం భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ఎప్పటికీ మరువలేనిది. ఆమె మరణం తర్వాత కూడా గాంధీజీ ఆమె ఆశయాలను తన ఆచరణలో కొనసాగించారు. ఈ ఘట్టం గాంధీజీ జీవితంలోని మానవీయ కోణాన్ని మరియు ఆయనలోని సహనశక్తిని ప్రపంచానికి చాటిచెప్పింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి