మహాత్మా గాంధీ అస్థికల నిమజ్జనం తర్వాత జరిగిన అత్యంత ప్రధానమైన ఘట్టం గాంధీజీ వీలునామా బహిర్గతం మరియు ఆయన ఆశయాల కొనసాగింపు కోసం 'సర్వోదయ' ఉద్యమ ఆవిర్భావం. గాంధీజీ మరణానికి కొన్ని రోజుల ముందే రాసిన ఒక పత్రాన్ని ఆయన 'చివరి వీలునామా'గా పరిగణిస్తారు. ఇందులో ఆయన భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ను ఒక రాజకీయ పార్టీగా రద్దు చేసి, దానిని 'లోక్ సేవక్ సంఘ్'గా మార్చాలని సూచించారు. అధికారం కంటే ప్రజాసేవకే ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని, స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత నాయకులు గ్రామాల్లో ఉండి పేదల సంక్షేమం కోసం పనిచేయాలని ఆయన కోరుకున్నారు. కస్తూరిబా గాంధీ ఆశించిన గ్రామీణ భారత వికాసం ఈ ప్రతిపాదనలో స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.
గాంధీజీ భౌతికంగా లేని లోటును భర్తీ చేయడానికి ఆయన అనుచరులు, అభిమానులు మార్చి 1948లో వార్ధాలోని సేవాగ్రాం ఆశ్రమంలో ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. జవహర్ లాల్ నెహ్రూ, రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి అగ్రనేతలతో పాటు వినోబా భావే వంటి ఆధ్యాత్మిక శిష్యులు ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఈ సమావేశంలోనే 'సర్వోదయ సమాజ్' స్థాపించబడింది. 'అందరి అభ్యుదయం' అనే లక్ష్యంతో గాంధీజీ సిద్ధాంతాలను ఆచరణలో పెట్టడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. రాజకీయాధికారం కోసం కాకుండా, నైతిక విలువల ప్రాతిపదికన సమాజాన్ని నిర్మించాలనే గాంధీజీ ఆఖరి కోరికను నెరవేర్చడానికి ఈ వేదిక పునాది వేసింది.
ఈ క్రమంలోనే గాంధీజీ ఆశయాలకు వారసుడిగా నిలిచిన ఆచార్య వినోబా భావే ఒక చారిత్రక ఉద్యమానికి శ్రీకారం చుట్టారు. గాంధీజీ మరణానంతరం చెలరేగిన భూ సమస్యలను, హింసను అరికట్టడానికి ఆయన దేశవ్యాప్త పాదయాత్రను ప్రారంభించారు. ఇది కాలక్రమేణా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన 'భూదాన్ ఉద్యమం'గా మారింది. గాంధీజీ తన జీవితాంతం కలలుగన్న గ్రామ స్వరాజ్యం మరియు ఆర్థిక సమానత్వం కోసం వినోబా భావే సాగించిన ఈ పోరాటం, బాపూజీ భౌతికంగా లేకపోయినా ఆయన సిద్ధాంతం ఎంత సజీవంగా ఉందో నిరూపించింది. కస్తూరిబా వంటి త్యాగశీలుర స్ఫూర్తితో మహిళా సాధికారత కోసం అనేక సేవా సంస్థలు కూడా ఈ కాలంలోనే బలపడ్డాయి.
గాంధీజీ మరణానంతరం ఆయన నివసించిన ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా ఢిల్లీలోని బిర్లా హౌస్ (గాంధీ స్మృతి) మరియు అహ్మదాబాద్లోని సాబర్మతీ ఆశ్రమం అంతర్జాతీయ ప్రార్థనా స్థలాలుగా మారాయి. ప్రపంచ దేశాల నాయకులు భారత్కు వచ్చినప్పుడు మొట్టమొదట రాజ్ఘాట్కు వెళ్లి నివాళులర్పించడం ఒక ఆచారంగా మారింది. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తికి ఇచ్చే గౌరవం కాదు, ఆయన నమ్మిన అహింసా సిద్ధాంతానికి ప్రపంచం తలవంచడం. కస్తూరిబా మరణం నుండి గాంధీజీ అమరత్వం వరకు సాగిన ఈ మహాప్రస్థానం, కేవలం భారతదేశానికే కాకుండా యావత్ ప్రపంచానికి శాంతి, ప్రేమ మరియు త్యాగం అనే మూడు సూత్రాలను వారసత్వంగా మిగిల్చింది.
గాంధీజీ భౌతికంగా లేని లోటును భర్తీ చేయడానికి ఆయన అనుచరులు, అభిమానులు మార్చి 1948లో వార్ధాలోని సేవాగ్రాం ఆశ్రమంలో ఒక సమావేశాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. జవహర్ లాల్ నెహ్రూ, రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి అగ్రనేతలతో పాటు వినోబా భావే వంటి ఆధ్యాత్మిక శిష్యులు ఇందులో పాల్గొన్నారు. ఈ సమావేశంలోనే 'సర్వోదయ సమాజ్' స్థాపించబడింది. 'అందరి అభ్యుదయం' అనే లక్ష్యంతో గాంధీజీ సిద్ధాంతాలను ఆచరణలో పెట్టడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం. రాజకీయాధికారం కోసం కాకుండా, నైతిక విలువల ప్రాతిపదికన సమాజాన్ని నిర్మించాలనే గాంధీజీ ఆఖరి కోరికను నెరవేర్చడానికి ఈ వేదిక పునాది వేసింది.
ఈ క్రమంలోనే గాంధీజీ ఆశయాలకు వారసుడిగా నిలిచిన ఆచార్య వినోబా భావే ఒక చారిత్రక ఉద్యమానికి శ్రీకారం చుట్టారు. గాంధీజీ మరణానంతరం చెలరేగిన భూ సమస్యలను, హింసను అరికట్టడానికి ఆయన దేశవ్యాప్త పాదయాత్రను ప్రారంభించారు. ఇది కాలక్రమేణా ప్రపంచ ప్రసిద్ధి గాంచిన 'భూదాన్ ఉద్యమం'గా మారింది. గాంధీజీ తన జీవితాంతం కలలుగన్న గ్రామ స్వరాజ్యం మరియు ఆర్థిక సమానత్వం కోసం వినోబా భావే సాగించిన ఈ పోరాటం, బాపూజీ భౌతికంగా లేకపోయినా ఆయన సిద్ధాంతం ఎంత సజీవంగా ఉందో నిరూపించింది. కస్తూరిబా వంటి త్యాగశీలుర స్ఫూర్తితో మహిళా సాధికారత కోసం అనేక సేవా సంస్థలు కూడా ఈ కాలంలోనే బలపడ్డాయి.
గాంధీజీ మరణానంతరం ఆయన నివసించిన ప్రాంతాలు, ముఖ్యంగా ఢిల్లీలోని బిర్లా హౌస్ (గాంధీ స్మృతి) మరియు అహ్మదాబాద్లోని సాబర్మతీ ఆశ్రమం అంతర్జాతీయ ప్రార్థనా స్థలాలుగా మారాయి. ప్రపంచ దేశాల నాయకులు భారత్కు వచ్చినప్పుడు మొట్టమొదట రాజ్ఘాట్కు వెళ్లి నివాళులర్పించడం ఒక ఆచారంగా మారింది. ఇది కేవలం ఒక వ్యక్తికి ఇచ్చే గౌరవం కాదు, ఆయన నమ్మిన అహింసా సిద్ధాంతానికి ప్రపంచం తలవంచడం. కస్తూరిబా మరణం నుండి గాంధీజీ అమరత్వం వరకు సాగిన ఈ మహాప్రస్థానం, కేవలం భారతదేశానికే కాకుండా యావత్ ప్రపంచానికి శాంతి, ప్రేమ మరియు త్యాగం అనే మూడు సూత్రాలను వారసత్వంగా మిగిల్చింది.
addComments
కామెంట్ను పోస్ట్ చేయండి