శ్రీ వేంకటేశ్వర స్తోత్రం -8: -సి.హెచ్.ప్రతాప్

 సుముఖం సుహృదం సులభం సుఖదం
స్వనుజం చ సుకాయమ మోఘశరమ్ ।
అపహాయ రఘూద్వయ మన్యమహం
న కథంచన కంచన జాతుభజే
శ్రీరామచంద్రుని అద్భుతమైన వ్యక్తిత్వాన్ని, ఆయన దయాగుణాన్ని, భక్తుల పట్ల ఆయనకు ఉన్న వాత్సల్యాన్ని ఈ శ్లోకం అత్యంత మనోహరంగా ఆవిష్కరిస్తోంది. రఘువంశ తిలకుడైన ఆ రామయ్యను వదిలి నేను మరి ఏ ఇతర దైవాన్ని ఆశ్రయించను అని భక్తుడు చేసే అచంచలమైన శరణాగతి ఈ శ్లోకంలో కనిపిస్తుంది. రాముడు సుముఖుడు అంటే ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నమైన ముఖారవిందం కలవాడు. భక్తులు ఏ సమయంలో దర్శించుకున్నా ఆయన ముఖంపై చిరునవ్వు, శాంతి తాండవిస్తూ ఉంటాయి. ఆయన సుహృదుడు అంటే అందరి పట్ల మంచి హృదయం కలిగిన వాడు. శత్రువులైనా, మిత్రులైనా అందరి మేలు కోరే గొప్ప మనసు ఆ రామునిది. రావణుడిని కూడా యుద్ధరంగంలో చూసి 'ఈ రోజుకు వెళ్లి రేపు రా' అని ప్రాణదానం చేయాలనుకున్న దయామయుడు ఆయన. సులభుడు అంటే భక్తితో పిలిస్తే వెంటనే పలికేవాడు. అడవిలో శబరి పెట్టిన ఎంగిలి పండ్లనైనా, గుహుడు చూపిన భక్తినైనా ఆయన ఎంతో ప్రేమతో స్వీకరించాడు. ఆ రాముడు సుఖదుడు అంటే తనను నమ్ముకున్న వారికి ఇహపరలోకాలలో సుఖ సంతోషాలను ప్రసాదించే దైవం.
లక్ష్మణ, భరత, శత్రుఘ్నుల వంటి గొప్ప తమ్ములతో కూడి ఉండే ఆ రాముడు స్వనుజుడు. అన్నదమ్ముల అనుబంధానికి ఆయన జీవితమే ఒక నిదర్శనం. సుకాయం అంటే ఎంతో అందమైన, దృఢమైన దివ్య మంగళ స్వరూపం కలిగినవాడు. ఆయన రూపం కోటి మన్మథులకు సాటివస్తుంది. అమోఘశరం అంటే ఆయన సంధించిన బాణం ఎప్పుడూ లక్ష్యాన్ని తప్పదు. ధర్మాన్ని రక్షించేందుకు ఆయన వాడే ఆ బాణం దుష్టశిక్షణలో తిరుగులేనిది. అటువంటి సకల కళ్యాణ గుణశోభితుడైన రఘువంశ శ్రేష్ఠుడిని వదిలి, నేను వేరే ఎవరినీ భజించను, స్మరించను అని ఈ శ్లోకం ద్వారా భక్తులు తమ నిశ్చలమైన భక్తిని ప్రకటిస్తారు. మన జీవిత ప్రయాణంలో ఎన్నో ఒడిదుడుకులు ఎదురైనప్పుడు ఆ రాముని నామమే మనకు కొండంత అండగా నిలుస్తుంది. రఘునాయకుని పాద పద్మాలను ఆశ్రయించడం వల్ల కలిగే తృప్తి మరి దేనివల్లా లభించదు.
రాముని గుణాలు కేవలం త్రేతాయుగానికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. నేటి కాలంలో మానవుడు ఎదుర్కొంటున్న మానసిక అశాంతికి, ఒత్తిడికి రాముని ఆదర్శవంతమైన జీవితం ఒక దివ్యౌషధం. సత్యం కోసం రాజ్యాన్ని తృణప్రాయంగా వదిలివేసిన ఆయన త్యాగం మనకు నిస్వార్థాన్ని నేర్పుతుంది. ప్రకృతిలోని ప్రతి అణువులోనూ రాముని చైతన్యం నిండి ఉందని భక్తులు నమ్ముతారు. రాముడు అంటే రమింపజేసేవాడు అని అర్థం. అంటే తన భక్తుల మనసులలో ఎల్లప్పుడూ ఆనందాన్ని నింపేవాడని భావం. ఆయన వేసే ప్రతి అడుగు ధర్మం వైపే సాగింది. అందుకే ఆయనను మర్యాద పురుషోత్తముడు అని కీర్తిస్తారు. లోకంలోని సకల జనులను సమానంగా చూసే సమభావం ఆ రామయ్య సొత్తు. కౌసల్యా సుప్రజగా జన్మించి లోక బాంధవుడిగా ఎదిగిన ఆ మహనీయుని కథ ప్రతి ఇంట్లో పారాయణం చేయదగ్గది.
నిరంతరం రామ నామాన్ని స్మరించడం వల్ల వాక్కు శుద్ధి అవుతుంది, మనసు నిర్మలమవుతుంది. అపహాయ రఘూద్వయ మన్యమహం అంటే ఆ రాముని మించిన దిక్కు మరొకటి లేదని సారాంశం. సంసారమనే సాగరాన్ని దాటడానికి రామ నామమనే నావ మనకు ఎంతో అవసరం. ఆ రాముడు వరదాత, భక్తవత్సలుడు. తనను శరణు కోరిన విభీషణుడికి వెంటనే లంకారాజ్యాన్ని ధారపోసిన ఉదార స్వభావుడు. హనుమంతుని వంటి గొప్ప భక్తుని హృదయంలో నిరంతరం కొలువై ఉండే ఆ రూపం మన కనుపాపల్లో కూడా మెదలాలి. రాముని స్మరణతో అసాధ్యమైనది సుసాధ్యం అవుతుంది. సకల లోకాలకు ఏకైక ప్రభువు, దయా సముద్రుడైన ఆ రామచంద్రుడు మనల్ని సన్మార్గంలో నడిపిస్తూ, మనకు అపారమైన శాంతిని, ధైర్యాన్ని ప్రసాదించాలని కోరుకోవడం ఈ శ్లోక పఠనం వెనుక ఉన్న పరమార్థం. రామ నామమే మనకు సర్వం, ఆ నామమే మనకు మోక్ష ప్రదాయిని.