మన పుణ్య క్షేత్రాలు- 28: - సి.హెచ్.ప్రతాప్

 కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని తీరప్రాంత పట్టణమైన ఉడుపిలో వెలసిన శ్రీకృష్ణ మఠం భారతదేశంలోని అత్యంత పవిత్రమైన పుణ్యక్షేత్రాలలో ఒకటి. ద్వైత సిద్ధాంత కర్త అయిన శ్రీ మధ్వాచార్యుల వారు పదమూడవ శతాబ్దంలో ఈ ఆలయాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఇక్కడ కొలువై ఉన్న బాలకృష్ణుని విగ్రహం అత్యంత సుందరమైనది మరియు విశిష్టమైన చరిత్రను కలిగి ఉంది. ద్వారకలో రుక్మిణీదేవి పూజించిన ఈ విగ్రహం, కాలక్రమేణా గోపిచందనపు ముద్దలో కలిసిపోయిందని, దానిని మధ్వాచార్యులు మాల్వే తీరంలో కనుగొని ఉడుపికి తీసుకువచ్చారని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ విగ్రహం ఒక చేతిలో పెరుగు చిలికే కవ్వాన్ని, మరో చేతిలో తాడును పట్టుకుని ముద్దులొలికే బాలకృష్ణుని రూపంలో దర్శనమిస్తుంది.
ఉడుపి కృష్ణ ఆలయానికి ఉన్న అతిపెద్ద ప్రత్యేకత ఏమిటంటే, ఇక్కడ భక్తులు స్వామివారిని నేరుగా చూడలేరు. గర్భాలయంలోని విగ్రహాన్ని తొమ్మిది రంధ్రాలు కలిగిన ఒక వెండి కిటికీ ద్వారా మాత్రమే దర్శించుకోవాలి. దీనిని కనకన కిండి అని పిలుస్తారు. దీని వెనుక ఒక అద్భుతమైన భక్తి గాథ ఉంది. పూర్వం కనకదాసు అనే గొప్ప భక్తుడు తక్కువ కులానికి చెందినవాడనే కారణంతో ఆలయంలోకి ప్రవేశం నిరాకరించబడింది. అయినప్పటికీ ఆయన వెనుక వైపు గోడ వద్ద నిలబడి భక్తితో కృష్ణుడిని ప్రార్థించాడు. ఆయన భక్తికి మెచ్చిన స్వామివారు, పడమర వైపు తిరిగి గోడకు రంధ్రం చేసి కనకదాసుకి దర్శనమిచ్చారట. అప్పటి నుండి నేటికీ భక్తులందరూ ఆ కిటికీ ద్వారానే స్వామిని దర్శించుకుంటారు.
ఈ ఆలయ నిర్వహణ బాధ్యతలను అష్ట మఠాలు అని పిలిచే ఎనిమిది మఠాలు నిర్వహిస్తాయి. పలిమారు, అదామరు, కృష్ణపుర, పుత్తిగె, శిరూరు, సోదె, కాణియూరు మరియు పేజావర మఠాలు ఈ అష్ట మఠాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ప్రతి రెండు సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఒక మఠం నుండి మరొక మఠానికి పూజాధికారాలు బదిలీ అవుతాయి, దీనిని పర్యాయ ఉత్సవం అని పిలుస్తారు. ఈ పద్ధతిని మధ్వాచార్యులే స్వయంగా ప్రవేశపెట్టారు. ఆలయ ప్రాంగణంలో ఉన్న మధ్వ సరోవరం అనే పవిత్ర కోనేరులో స్నానం ఆచరించడం పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు. ఇక్కడ నిత్యం జరిగే అన్నదానం అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది. వేలాది మంది భక్తులకు ప్రతిరోజూ రుచికరమైన సాత్విక భోజనం వడ్డిస్తారు, అందుకే దీనిని అన్నబ్రహ్మ క్షేత్రం అని కూడా అంటారు.
ఉడుపిలో జరుపుకునే ఉత్సవాలలో కృష్ణ జన్మాష్టమి మరియు విఠల పిండి వేడుకలు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతాయి. ఈ సమయంలో నగరం మొత్తం భక్తులతో నిండిపోతుంది. ఆలయ శిల్పకళ మరియు లోపల వెలిగే వేల దీపాల కాంతి భక్తులను ఆధ్యాత్మిక లోకంలోకి తీసుకెళ్తాయి. ఇక్కడి పూజా విధానాలు, క్రమశిక్షణ మరియు భక్తి భావం ఇతర ఆలయాలకు భిన్నంగా ఉంటాయి. స్వామివారికి సమర్పించే నైవేద్యాలు కూడా ప్రత్యేకమైన రుచిని కలిగి ఉంటాయి. ఉడుపి కేవలం ఒక ఆలయం మాత్రమే కాదు, అది మధ్వ సంప్రదాయానికి మరియు భారతీయ భక్తి తత్వానికి ఒక గొప్ప కేంద్రం.
మంగళూరు నుండి సుమారు 60 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రానికి రోడ్డు మరియు రైలు మార్గాల ద్వారా సులభంగా చేరుకోవచ్చు. చుట్టుపక్కల ఉన్న ఇతర పర్యాటక ప్రాంతాలు మరియు అందమైన సముద్ర తీరాలు యాత్రికులను ఆకర్షిస్తాయి. ఏ కాలంలోనైనా ఉడుపిని దర్శించుకోవచ్చు, కానీ చలికాలంలో వాతావరణం ఆహ్లాదకరంగా ఉంటుంది. కనకదాసు వంటి సామాన్య భక్తుడి కోసం తన ముఖాన్ని తిప్పుకున్న ఆ కరుణామయుడైన బాలకృష్ణుని దర్శనం ప్రతి భక్తుడికి ఒక మధురమైన అనుభూతిని మిగిలిస్తుంది. జీవితంలో ఒక్కసారైనా ఉడుపి కృష్ణుని దర్శించుకుని, ఆ కిటికీ గుండా స్వామి రూపాన్ని కళ్లారా చూసి తరించడం గొప్ప భాగ్యంగా భావిస్తారు.