సుందరకాండము-15: - (సి.హెచ్.ప్రతాప్

మార్గమాలోకయన్ దూరాదూర్ధ్వం ప్రణిహితేక్షణః|

రురోధ హృదయే ప్రాణాన్ ఆకాశమవలోకయన్ ||37||

పద్భ్యాం దృఢమవస్థానం కృత్వా స కపికుంజరః|

నికుఞ్చ్య కర్ణౌ హనుమానుత్పతిష్యన్ మహాబలః|

వానరాన్ వానరశ్రేష్ఠ ఇదం వచన అబ్రవీత్ ||38||

యథా రాఘవ నిర్ముక్తః శరశ్శ్వసన విక్రమః |

గచ్ఛేత్ తద్వద్ గమిష్యామి లంకాం రావణపాలితామ్ ||39||

న హి ద్రక్ష్యామి యది తాం లంకాయాం జనకాత్మజామ్ |

అనేనైవ హి వేగేన గమిష్యామి సురాలయమ్ ||40||

సుందరకాండలోని ఈ శ్లోకాలు హనుమంతుని అచంచల సంకల్పాన్ని, భక్తిని, కార్యదీక్షను అద్భుతంగా ప్రతిబింబిస్తాయి. లంకకు దూకే ముందు హనుమంతుడు తన దృష్టిని దూరంగా నిలిపి, మనస్సును స్థిరపరచుకుని, తనలోని శక్తిని సమగ్రంగా కేంద్రీకరించాడు. ఈ దృశ్యం కేవలం ఒక వీరుడి ప్రయాణం కాదు; లక్ష్యసాధన కోసం జీవితం మొత్తాన్ని అర్పించిన మహోన్నత వ్యక్తిత్వానికి ప్రతీక.

“మార్గమాలోకయన్ దూరాత్” అనే పదబంధం ఎంతో గంభీరమైన భావాన్ని అందిస్తుంది. విజయాన్ని సాధించాలంటే మనిషి దూరదృష్టిని కలిగి ఉండాలి. కేవలం సమీపంలోని అడ్డంకులను మాత్రమే చూడకుండా, అంతిమ లక్ష్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని ముందుకు సాగాలి. హనుమంతుడు సముద్ర విస్తారాన్ని చూసి భయపడలేదు. ఆయన దృష్టి లంకలో బంధించబడిన సీతామాతపైనే నిలిచింది.

ఈ శ్లోకాలలో హనుమంతుని ఆత్మనిగ్రహం కూడా స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. “రురోధ హృదయే ప్రాణాన్” అనే వాక్యం ద్వారా ఆయన తన శ్వాసను, మనస్సును, శక్తిని నియంత్రించుకున్నాడని తెలుస్తుంది. ఇది యోగసాధనకు కూడా ప్రతీక. జీవితంలో విజయం సాధించాలంటే మనస్సుపై నియంత్రణ అవసరం. ఆవేశం, భయం, అలసత్వం వంటి భావాలను జయించినవారే ఉన్నత స్థితికి చేరుకుంటారు.

హనుమంతుడు తనను శ్రీరాముని బాణంతో పోల్చుకోవడం అత్యంత ప్రేరణాత్మక అంశం. “యథా రాఘవ నిర్ముక్తః శరః” అనే భావం ద్వారా తాను స్వతంత్రుడిగా కాకుండా, శ్రీరాముని సంకల్పానికి సాధనమని తెలియజేశాడు. ఇది భక్తి యొక్క పరాకాష్ట. నిజమైన సేవకుడు తన విజయాన్ని తనకే ఆపాదించుకోడు; తన కర్తవ్యాన్ని దైవసంకల్పంగా భావిస్తాడు.

ఈ శ్లోకాలలో మరో ముఖ్యమైన సందేశం పట్టుదల. హనుమంతుడు “సీతమ్మను కనుగొనకపోతే దేవలోకానికైనా వెళ్తాను” అని ప్రకటించడం ఆయనలోని దృఢనిశ్చయాన్ని తెలియజేస్తుంది. ఓటమి అనే భావనకు చోటివ్వకుండా, లక్ష్యం సాధించే వరకు ప్రయత్నం కొనసాగించాలనే మహోన్నత సందేశం ఇందులో దాగి ఉంది.

నేటి కాలంలో చిన్న చిన్న ఆటంకాలకే మనుషులు నిరాశకు లోనవుతున్నారు. కానీ హనుమంతుని ఈ శ్లోకాలు మనకు అపారమైన ధైర్యాన్ని అందిస్తాయి. లక్ష్యం ఉన్నవాడు భయపడకూడదు. విశ్వాసం, క్రమశిక్షణ, ఆత్మబలం ఉంటే ఎలాంటి కష్టాన్నైనా అధిగమించవచ్చని ఈ శ్లోకాలు తెలియజేస్తున్నాయి.

హనుమంతుని వ్యక్తిత్వంలో భక్తి, బలం, వినయం, సేవాభావం సమపాళ్లలో కనిపిస్తాయి. అందుకే ఆయన భారతీయ సంస్కృతిలో చిరంజీవిగా నిలిచాడు. ప్రతి విద్యార్థి, ప్రతి యువకుడు, ప్రతి నాయకుడు ఈ శ్లోకాల సందేశాన్ని గ్రహిస్తే సమాజంలో ధైర్యం, నీతి, కర్తవ్యనిర్వహణ వంటి విలువలు మరింత బలపడతాయి.

సుందరకాండంలోని ఈ శ్లోకాలు మనిషిలో నిద్రిస్తున్న శక్తిని మేల్కొలిపే మహామంత్రాల వంటివి. సంకల్పబలం, భక్తి, కార్యదీక్ష కలిసినప్పుడు అసాధ్యం అనే పదానికి స్థానం ఉండదని హనుమంతుడు తన కార్యంతో ప్రపంచానికి చాటిచెప్పాడు.