కార్ల్ మార్క్స్: - - యామిజాల జగదీశ్

 1883లో కార్ల్ మార్క్స్ మరణించినప్పుడు 
లండన్‌లోని ఒక శ్మశానవాటికలో జరిగిన ఆయన అంత్యక్రియలకు కేవలం 11 మంది మాత్రమే హాజరయ్యారు.
కార్ల్ మార్క్స్ తన జీవితాంతం పోలీసుల నుంచి, వడ్డీ వ్యాపారుల కంట కనిపించకుండా తిరుగుతుం డేవారు. 
ఆయన తన ‘క్యాపిటల్’ పుస్తకం గురించి ఒక హృద్యమైన చమత్కారం చేశారు. అదేంటంటే,
"డబ్బు లేని వారెవరూ డబ్బు గురించి ఇన్ని పేజీలు రాయలేదు. ‘క్యాపిటల్’ పుస్తకం రాస్తున్న రోజుల్లో నేను పొగతాగటానికి ఖర్చు పెట్టిన  డబ్బు ఇంతా అంతా కాదు. ఈ పుస్తక అమ్మకం ద్వారా నాకొచ్చిన డబ్బులు ఆ సిగరెట్ ఖర్చుకి సరిపోలేదంటే నమ్మండి"
లండన్‌లోని హైగేట్ శ్మశానవాటికలో ఉన్న కార్ల్ మార్క్స్ సమాధిపై రెండు ప్రధాన ఆణిముత్యాలున్నాయి. అవి ఎంతో ప్రసిద్ధమైనవి. అవి, దేశాల కార్మికులారా ఏకం కండి.
తత్వవేత్తలు ప్రపంచాన్ని వివిధ రకాలుగా వ్యాఖ్యానించారు. అయితే అసలు విషయం దానిని మార్చడమే.
కార్ల్ మార్క్స్ గురించి కొన్ని విషయాలు....
కార్ల్ మార్క్స్‌ను ప్రపంచంలోనే అత్యంత ప్రసిద్ధ విప్లవకారుడిగా, కమ్యూనిజం స్థాపకుడిగా కీర్తిస్తారు. ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ విధానానికి తొలి సిద్ధాంతకర్తగా, చారిత్రక భౌతికవాదం అనే చరిత్ర శాస్త్ర సృష్టికర్తగా ఆయనకు ఘనత దక్కింది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా జరిగిన కమ్యూనిస్ట్ విప్లవాలన్నీ “మార్క్సిజం” పేరుతోనే జరిగాయి.
కొందరికి మార్క్స్ ఒక దూరదృష్టి గల ప్రవక్త అయితే, మరికొందరికి ఆ “ఎర్ర ఉగ్రవాద వైద్యుడు” హింసా ప్రవక్త. 
 
కార్ల్ మార్క్స్ ప్రపంచ పెట్టుబడిదారీ విధానానికి తొలి సిద్ధాంతకర్త. ఆర్థికవేత్త, సామాజిక శాస్త్రవేత్త, తత్వవేత్త అయిన ఆయన అసాధారణమైన కృషి చేశారు. అయినప్పటికీ, ఆయన తన జీవితకాలంలో ' క్యాపిటల్ : ఎ క్రిటిక్ ఆఫ్ పొలిటికల్ ఎకానమీ' అనే ఒకే ఒక్క ముఖ్యమైన పుస్తకాన్ని ప్రచురించారు. తన వయోజన జీవితంలో అత్యధిక కాలం కొనసాగించిన పాత్రికేయ వృత్తి ద్వారానే ఆయన డబ్బు సంపాదించారు.
మార్క్స్‌ను అనేక విషయాల కోసం గుర్తుంచుకుంటారు. అయినప్పటికీ, ఆశ్చర్యకరంగా, ఆయన పాత్రికేయ కృషి వాటిలో ఒకటిగా ఉండదు. 
ఆయన 1842లో జర్మనీలో పాత్రికేయుడిగా తన జీవితాన్ని ప్రారంభించారు. ' రైనిష్ జైతుంగ్' పత్రికకు రాస్తూ, బెర్లిన్ పేదల గృహ పరిస్థితుల నుండి పత్రికా స్వేచ్ఛ వరకు, రైన్‌ల్యాండ్ అడవుల నుండి రైతులు కలపను దొంగిలించడం వరకు అనేక విషయాలపై రాశారు. 
ఆయన 1848లో తన సొంత పత్రికను స్థాపించారు. అయినప్పటికీ, అమెరికాలోని 'న్యూయార్క్ డైలీ ట్రిబ్యూన్'లో ప్రచురితమైన తన రచనల ద్వారానే ఆయన తనదైన ముద్ర వేశారు.
నేటి కాలంలో, మార్క్స్ పాత్రికేయ శైలి వింతగా అనిపించవచ్చు. ఆయన "వార్తా నివేదికలు" ఎక్కువగా విమర్శనాత్మక వ్యాసాలు లేదా అభిప్రాయ వ్యాసాలలా ఉండేవి. ఆయన ఎలాంటి "వార్తా నివేదన" చేయలేదు. ప్రత్యక్ష ఇంటర్వ్యూలు, అధికారిక మూలాలను కూడా పెద్దగా ఉపయోగించలేదు. దానికి బదులుగా, ఆయన ఆ సమయంలో వార్తలలో ఉన్న ఒక అంశాన్ని ఎంచుకుని, దాని వెనుక ఉన్న రాజకీయ, ఆర్థిక శాస్త్రాలకు సంబంధించిన మరింత మౌలికమైన ప్రశ్నలను వెలికితీసేవారు. ఈ కోణం నుండి, మార్క్స్ తన నిర్ణయాన్ని అభిప్రాయాన్ని  వెలువరించడానికి ప్రయత్నించేవారు.
ఈ కోణంలో, నేటికీ ప్రబలంగా ఉన్న ఒక నిర్దుష్ట రకమైన రాజకీయ జర్నలిజానికి మార్క్సే పితామహుడని జేమ్స్ లెడ్‌బెటర్ అంటారు.
ఆధునిక అభిప్రాయ వ్యాసాలు తరచుగా ఒక నిర్దుష్ట సంఘటనను అర్థం చేసుకోవడానికి రాజకీయాలు, ఆర్థిక శాస్త్రాల నేపథ్యాన్ని లోతుగా పరిశోధించడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. లేదా రాజకీయ నాయకులు, ప్రభుత్వాలు చెప్పే మాటల వెనుక ఉన్న ఉద్దేశ్యాలను వెలికితీయడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. నేటి రాజకీయ పాత్రికేయులు దీనిని దాదాపు సార్వత్రికంగా స్వీకరించినందున, మార్క్స్ విధానం నేడు అనాలోచితంగా అనిపిస్తుంది.
కార్ల్ మార్క్స్ తన విశ్వవిద్యాలయ ప్రారంభ సంవత్సరాలను మద్యం మత్తులో గడిపారు. 17 ఏళ్ల వయసులో, ఆయన పశ్చిమ జర్మనీలోని తన స్వస్థలమైన ట్రియర్‌ను విడిచిపెట్టి , బాన్ విశ్వవిద్యాలయంలో న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించడానికి వెళ్ళారు. 
మార్క్స్ స్నేహశీలి. ఆయన ' పోయెట్స్ క్లబ్'లో చేరి, స్థానిక సారాయి దుకాణంలో నడిచే, ముఖ్యంగా గొడవలు జరిగే 'ట్రియర్ టావెర్న్ క్లబ్'కు సహ-అధ్యక్షుడయ్యారు.
మద్యపానంతో పాటు కొట్లాటలు కూడా మొదలయ్యాయి. ముఖ్యంగా, ట్రియర్ ముఠా ప్రష్యన్ సైన్యానికి చెందిన బోరుస్సియా కోర్ప్స్‌తో వరుసగా బార్లలో కొట్లాటలకు దిగింది. అలాంటి ఒక సందర్భంలో మార్క్స్‌ను ద్వంద్వ యుద్ధానికి సవాలు చేయగా, ఆయన దానిని అంగీకరించారు. ఆ యువ విద్యార్థి అదృష్టవశాత్తూ తన ఎడమ కంటిపైన ఒక చిన్న గాయంతో తప్పించుకున్నారు. మార్క్స్ తండ్రి హెన్రిచ్‌కు అది చాలు అనిపించింది.
బాన్‌లో ఒక సంవత్సరం పాటు అల్లరి చేసిన తర్వాత, యువ మార్క్స్ బెర్లిన్ విశ్వవిద్యాలయానికి బయలుదేరారు. బాన్ విశ్వవిద్యాలయం జారీ చేసిన “విడుదల ధృవీకరణ పత్రం”లో మార్క్స్ అద్భుతమైన విద్యా అర్హతలతో పాటు, “రాత్రిపూట అల్లరి, తాగుడుతో శాంతికి భంగం కలిగించే” ఆయన సామర్థ్యం కూడా పేర్కొనబడింది.
అయితే, పబ్బులకు వెళ్లడం, మద్యం, సిగార్ల పట్ల మార్క్స్‌కు ఉన్న ప్రేమ బాన్‌లో ముగిసిపోలేదు. లండన్‌లోని టోటెన్‌హామ్ కోర్ట్ రోడ్డులో జరిగిన ఒక అపఖ్యాతి పాలైన "బీర్ యాత్ర"లో, తాగి మత్తులో అనేక గ్యాస్ వీధి దీపాలను పగలగొట్టారు. 
ఆ శబ్దం పోలీసుల దృష్టిని ఆకర్షించగా, వారు వెంటనే వారిని వెంబడించారు. పోలీసు అధికారులు వారి ఆచూకీ కోల్పోయేంత వరకు, మార్క్స్, ఆయన సహచరులు సందులు, గల్లీల గుండా దూసుకుపోతూ ఆ రాత్రి చీకట్లోకి పరుగులు తీశారు.
ఆ ఉద్రేకపూరిత యువ విప్లవకారుడు అయినప్పటికీ, ప్రేమించదగిన ఒక ముసలి కొంటెవాడిగా పరిణతి చెందారు. 
మార్సెల్లో ముస్టో (2020) పేర్కొన్నట్లుగా, మార్క్స్ ఇల్లు తరచుగా సందర్శకులతో సందడిగా ఉండేది. అతని పాత స్నేహితుడు, విలియం లీబ్‌క్నెక్ట్, సందర్శనకు వచ్చిన సహచరులకు స్వాగతం పలికే సరదా జోకులు, "భారీ మహోగని బల్ల, మెరిసే టిన్ కుండలు, నురుగు కక్కే స్టౌట్" గురించి ఆప్యాయంగా రాశారు. తీవ్రమైన మేధస్సు, వియన్నా లాగర్ అంటే ప్రత్యేకమైన ఇష్టం ఉన్న కార్ల్ మార్క్స్, ఒక అఖండ తాగుబోతు.
మార్క్స్ డబ్బు కోసం ఏంగెల్స్‌పై ఆధారపడ్డారు.
 
మార్క్స్ ద్రవ్యానికి సంబంధించిన ఒక సుందరమైన సిద్ధాంతాన్ని రూపొందించినప్పటికీ, ఆయన తన వయోజన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం ఆర్థికంగా నిరుపేదగానే గడిపారు. "ఇంతటి హీనమైన జీవితం జీవించడానికి యోగ్యం కాదు," అని 44 ఏళ్ల మార్క్స్ 1863లో ఏంగెల్స్‌కు రాశారు. తన దుర్భరమైన ఉనికి, ఆర్థిక కష్టాల గురించి ఆయన ఏంగెల్స్‌కు చెప్పుకునేవారు.
యువకుడిగా ఉన్నప్పుడు, మార్క్స్ తన తండ్రి నుండి ఆర్థిక సహాయం పొందారు. ఆయన తండ్రి ఒక సంపన్న న్యాయవాది. అయితే, 1838లో ఆయన తండ్రి మరణించిన తరువాత, ఆ డబ్బు ఆగిపోయింది. బెర్లిన్‌లో విద్యార్థిగా ఉన్న మిగిలిన కాలమంతా , మార్క్స్ తరచుగా అప్పుల్లో ఉండేవారు. 1843లో జర్మనీ నుండి బహిష్కరణకు గురయ్యే నాటికి, ఆయన దాదాపుగా నిరుపేదగా మారిపోయారు.
పారిస్‌లో వార్తాపత్రిక సంపాదకుడిగా చేసిన ఒక క్లుప్తమైన, వినాశకరమైన పదవీకాలం (ఆ పత్రిక ఒకే సంచికను ముద్రించింది. మార్క్స్‌కు ఆయన చివరి జీతం నిరాకరించారుకూడా) మినహా, ఆయన అదృష్టం దయనీయంగానే కొనసాగింది. పారిస్‌లో , మార్క్స్ జీవితాంతం ఉండే ఒక ప్రాణ స్నేహితుడిని కూడా సంపాదించుకున్నారు.
పత్తి వ్యాపారంతో అపారమైన పారిశ్రామిక సంపదను ఆర్జించిన ఫ్రెడ్రిక్ ఎంగెల్స్ ఒక ధనవంతుడు. మార్క్స్ అదృష్టం కొద్దీ, తన మిత్రుని "ప్రతిభ"కు మద్దతునిచ్చి, ఆర్థిక సహాయం అందించడం ఎంగెల్స్ తన కర్తవ్యంగా భావించారు. ఆయన లండన్‌కు వచ్చేసరికి, మార్క్స్ తీవ్రమైన అప్పుల్లో కూరుకుపోయి, దాదాపు దారిద్య్రానికి చేరువలో ఉన్నారు. అప్పుడు ఎంగెల్స్ ఆదుకోవడానికి వచ్చారు.
అయితే, ఆయన అనేకమంది రుణదాతల నుండి బిల్లులు పేరుకుపోతూనే ఉన్నప్పటికీ, ఏంగెల్స్ నుండి ఆయనకు అందిన డబ్బు, ఆయన పాత్రికేయ సంపాదన — అన్నీ కలిసి సాపేక్షంగా విపరీతమైన మొత్తంగా ఉండేవి. ఫ్రాన్సిస్ వీన్ (1999) వెల్లడించిన దాని ప్రకారం, అసలు విషయం ఏమిటంటే, మార్క్స్ తన హోదాను కాపాడుకోవడానికి తీవ్రంగా ఆరాటపడ్డారు. విడ్డూరంగా, తన బూర్జువా అలవాట్లను వదులుకోవడానికి ఇష్టపడలేదు.
మార్క్స్‌కు ఒక ప్రైవేట్ కార్యదర్శి ఉండేవారు; ఆయన కుమార్తెలు భాషలు, చిత్రలేఖనం, సంగీతంలో ప్రైవేట్ ట్యూషన్ తీసుకునేవారు. ఆయన కుటుంబం క్రమం తప్పకుండా సముద్రతీర విహారయాత్రలకు వెళ్లేది. ఒక నిజమైన అసమ్మతివాది అయిన మార్క్స్, తన అప్పులు తీర్చడాన్ని ఒక ఐచ్ఛిక అదనపు విషయంగా భావిస్తూనే విలాసాలను అనుభవిం చారు.
 
1870వ దశకం నాటికి, కార్ల్ మార్క్స్ గణిత శాస్త్ర అధ్యయనాలతో డజన్ల కొద్దీ నోట్‌బుక్‌లను నింపారు. అవి తరువాత 'గణిత రాతప్రతులు'గా ప్రసిద్ధి చెందాయి. ఆయన గణిత శాస్త్ర అధ్యయనాలు తన పనికి సంబంధించి ఒక క్రియాత్మక ప్రయోజనాన్ని కలిగి ఉన్నప్పటికీ, తన జీవితపు చివరి సంవత్సరాలలో, గణిత శాస్త్ర అధ్యయనం ఆయనకు ఒక స్వతంత్ర ఆసక్తి విషయంగా మారింది.
మార్క్స్ మహోన్నత గ్రంథమైన ' కాపిటల్ ' గణిత పరిశీలనలతో నిండి ఉంది. ద్రవ్యం, రుణం, వస్తువుల చలామణికి సంబంధించిన అధ్యాయాలన్నీ సంక్లిష్టమైన గణితాన్ని ఉపయోగిస్తాయి. పెట్టుబడిదారీ ఉత్పత్తి విధానాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలో ఎదురయ్యే సైద్ధాంతిక సమస్యలను పరిష్కరించడమే మార్క్స్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం.
అయినప్పటికీ, మార్క్స్‌కు గణితం కేవలం తన పనికి సంబంధించినది మాత్రమే కాదు. 1860లో ఏంగెల్స్‌కు రాసిన లేఖలో, అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా గణితం తనకు "మనశ్శాంతి"ని సాధించడానికి వీలు కల్పించిందని ఆయన పేర్కొన్నారు. మార్క్స్ అల్లుడు పాల్ లాఫ్రాగ్ రాసిన ఒక లేఖ ప్రకారం, గణితం పట్ల ఆయనకున్న దృక్పథం అన్నింటికంటే ముందుగా "మేధోపరమైన విశ్రాంతి"కి ఒక సాధనంగా ఉండేది.
మార్క్స్‌కు గణితంలో ప్రధాన ఆసక్తి
రాశులు మారే స్థితిని అధ్యయనం చేసే శాస్త్రం చరిత్ర, సిద్ధాంతంపై ఉండేది. ఆయన ఒక సంవత్సరానికి పైగా ఏంగెల్స్, తన స్నేహితుడైన శామ్యూల్ మూర్‌తో ఆ విషయంపై చురుకుగా చర్చించారు.
మార్క్స్ తన స్వంత ముఖ్యమైన గణిత గ్రంథాన్ని ప్రచురించడానికి సన్నాహాలు చేస్తున్నాడని భావించడం సహజం. అయితే, మార్క్స్ జీవితంలో గణితం మరింత ముఖ్యమైన పాత్ర పోషించిందనేది ఎక్కువ వాస్తవం. గణితశాస్త్ర అధ్యయనం "తీవ్రమైన వ్యక్తిగత కష్ట సమయాల్లో అతను ఆశ్రయం పొందగలిగే ఒక ప్రదేశంగా" పని చేసింది.
ముఖ్యంగా, తన భార్య జెన్నీ చివరి అనారోగ్యంతో ఉన్నప్పుడు, మార్క్స్ తీవ్రమైన వేదనకు గురయ్యారు.  దానికి తోడు ఆమెకు నర్సుగా ఉండటం వల్ల ఆయనకు సమయం కూడా పరిమితంగా ఉండేది. దాంతో ఆయన తన పనిని కొనసాగించలేకపోయారు. గణితశాస్త్రంలో పూర్తిగా నిమగ్నమవడం ద్వారా ఆయన ఆ నిరాశా నిస్పృహ నుండి బయటపడ్డారు.
కార్ల్ మార్క్స్ తన వయోజన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం అనారోగ్యంతో బాధపడ్డారు. 17 ఏళ్ల వయసులో, ఆయన "బలహీనమైన ఛాతీ" కారణంగా అతనికి సైనిక సేవ నుండి మినహాయింపు లభించింది. అతను యువ విద్యార్థిగా ఉన్నప్పుడు, అతని బలహీనమైన పరిస్థితి కారణంగా ఎక్కువగా కాఫీ తాగడం, శరీరం వేడెక్కడం, రాత్రి పొద్దుపోయే వరకు మేల్కొని ఉండటం వంటివి చేయవద్దని ఆయన తల్లి హెచ్చరించింది. ఆయన తండ్రి మరింత వివేకంతో, చౌకైన బీరు, దుర్వాసనగల సిగరెట్లు, ఆరోగ్యం తట్టుకోగలిగిన దానికంటే ఎక్కువగా చదవడం వంటివి మానుకోవాలని సూచించారు.
కనీసం 1860 నుండి, మార్క్స్ తరచుగా భరించలేని కురుపులు, గడ్డల గురించి ఫిర్యాదు చేసేవారు. ఆయన పునరావృతమయ్యే కీళ్ల నొప్పులు, చర్మపు పుండ్లు, "కాలేయ వాపు"తో బాధపడ్డారు. అయితే, బ్రిటిష్ చర్మవ్యాధి నిపుణుడు సామ్ షస్టర్ ప్రకారం , ఆయన చర్మ వ్యాధి బహుశా హిడ్రాడెనిటిస్ సప్పురేటివా (HS) అయి ఉండవచ్చు.
కార్ల్ మార్క్స్ చర్మ వ్యాధి గడ్డల వలె కనిపించి ఉండవచ్చు, కానీ ఆ నిర్ధారణకు అవి చాలా "పట్టుదలతో, పదే పదే వచ్చేవి. వినాశకరమైనవి" అని షుస్టర్ సూచిస్తున్నారు. HS దీర్ఘకాలిక వాపును, స్రావాన్ని కలిగిస్తుంది. తరచుగా కణజాల నాశనానికి దారితీస్తుంది. మార్క్స్ ఈ మూడు లక్షణాల గురించి చెప్పారు.
దీర్ఘకాలిక చర్మ వ్యాధులకు ప్రసిద్ధమైన మానసిక దుష్ప్రభావాలు ఉంటాయి. మానసిక స్థితిలో మార్పులు, అసహ్యం, ఏవగింపు, తక్కువ ఆత్మగౌరవం వంటివి సర్వసాధారణం. తన పరిస్థితి తన పని నాణ్యత, శైలిని ప్రభావితం చేస్తుందని మార్క్స్‌కు బాగా తెలుసు. విచారం, ఆనందం కలగలిసిన భావంతో, ఆయన 1867లో ఏంగెల్స్‌కు ఇలా రాశారు : "బూర్జువా వర్గం వారు చనిపోయేంత వరకు నా బొబ్బలను గుర్తుంచు కుంటారు."
మార్క్స్‌కు 50 ఏళ్లు దాటిన తర్వాత, రుమటాయిడ్ ఆర్థరైటిస్, బ్రాంకైటిస్, ప్లూరిసీ వంటి వ్యాధులు తరచుగా రావడంతో ఆయన ఆరోగ్యం క్షీణించింది. 60 ఏళ్ల వయసు వచ్చేసరికి, ఆయన పరిస్థితి మరింత విషమించింది. ఆయన భార్య, ఆ తర్వాత కొద్దికాలానికే పెద్ద కుమార్తె మరణించడంతో, శారీరక, మానసిక వేదన భరించలేనంతగా పెరిగి పోయింది. 15 నెలల అనారోగ్యం తర్వాత, కార్ల్ మార్క్స్ 64 ఏళ్ల వయసులో, 1883 మార్చి 14న తీవ్రమైన బ్రాంకైటిస్‌తో మరణించారు.